Правовое регулирование прокурорского надзора за исполнением законодательства, регулирующего водные отношения

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада Ўзбекистонда сувдан фойдаланиш ва сув қонунчилиги, уни муҳофаза қилишга оид қонун ҳужжатлари устидан прокурор назорати, прокурор назоратининг самарадорлигини таъминлашда сув ресурслари, мавжуд қонунчилик асослари ва уларни амалий қўллаш ҳуқуқий асослар, Сув кодекси, механизмлари таҳлил қилинади. Муаллиф миллий ва қонун ижроси, халқаро ҳуқуқий тажрибани солиштирган ҳолда, янги Суй назорат механизми, Кодексини ишлаб чиқиш зарурлигини асослайди. Шу билан халқаро ҳуқуқ, бирга, Президент қарорларининг ижросини таъминлашда Президент фармонлари, прокурорларнинг роли, уларнинг ваколатлари, назорат экология. 1 Senior Prosecutor of the Department at the General Prosecutor's Office, Senior Counselor of Justice, PhD in Law. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 2 (2025) / ISSN 2181-1415 воситалари, ва қонун бузилишларига қарши курашдаги муҳим жиҳатлар ёритилган. Янги қонунчилик асослари сув ресурсларидан оқилона ва тежаб-тергаб фойдаланишни ҳуқуқий жиҳатдан мустаҳкамлашга қаратилган. Правовое регулирование прокурорского надзора за исполнением законодательства, регулирующего водные отношения АННОТАЦИЯ Ключевые слова: Статья посвящена правовому анализу эффективности водное законодательство, прокурорского надзора за исполнением законодательства прокурорский надзор, в сфере использования и охраны водных ресурсов в водные ресурсы, Узбекистане. Автор рассматривает нормативную базу, правовые основы, Водный кодекс, включая национальные законы, указы Президента и исполнение законов, международный опыт, акцентируя внимание на контрольный механизм, необходимости разработки Водного кодекса. Отмечены международное право, функции прокуратуры в обеспечении соблюдения указы Президента, законодательства, выявлении нарушений и привлечении к экология. ответственности виновных. Подчеркивается, что развитие правовых основ в данной сфере имеет ключевое значение для устойчивого водопользования и экологической безопасности. Сув тўғрисидаги қонун ҳужжатлари ижроси устидан прокурор назоратининг самарадорлиги ва натижадорлиги амалдаги қонунчилик базасини, уни қўллаш механизмини билиш, соҳага доир ҳуқуқий нормаларни тўғри танлашга кўп жиҳатдан боғлиқдир. Чунончи, сув қонунчилигини тизимли равишда такомиллаштириб бориш давлатнинг энг муҳим вазифаларидан бири саналади.[1] Сув ва сувдан фойдаланиш соҳасидаги муносабатларни ҳуқуқий тартибга солувчи ҳуқуқий асослар, аввало халқаро ҳуқуқ нормаларидан, шунингдек сувдан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш тартибини, сув объектларининг ифлосланиши учун жавобгарликни белгилайдиган, шунингдек ижро ҳокимияти органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ҳамда фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларининг фаолиятини тартибга солувчи миллий қонунчилик ҳужжатларидан иборат. Ҳуқуқшунос олим Н.К.Скрипников сувга оид қонунчилик ҳужжатлари тизимини шартли равишда тўртга бўлади: 1) Комплекс тусдаги бош қонун; 2) Экологик муносабатлар йўналишлари бўйича қонунлар: табиатни муҳофаза қилиш, табиий ресурслардан фойдаланиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш бўйича қонунлар; 3) Бошқа ҳуқуқ тармоқларининг экологизациялашган қонунлари; 4) Экологик ҳуқуқ-тартибот қонунлари.[2] 221 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 2 (2025) / ISSN 2181-1415 Сув объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланишга оид муносабатларни ҳуқуқий тартибга солишнинг тамойиллари Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси нормаларида ўз ифодасини топган. Ўзбекистон Республикасининг сувдан фойдаланиш соҳасидаги муносабатларни ҳуқуқий тартибга солувчи миллий қонун ҳужжатлари орасида “Табиатни муҳофаза қилиш тўғрисида”ги Қонун[3] (1992) муҳим ўрин тутади. Мазкур қонун табиатни муҳофаза қилиш муносабатларини тартибга солувчи ва табиий ресурсларни асраб-авайлаш ва мониторинги, экотизимларни ҳимоя қилишнинг ҳуқуқий, иқтисодий ва ташкилий асосларини, фуқароларнинг қулай атроф-муҳитда яшаш ҳуқуқини кафолатловчи асосий норматив-ҳуқуқий ҳужжат ҳисобланади. Бундан ташқари, табиий ресурсларни ҳимоя қилиш ва улардан фойдаланишни тартибга солувчи қуйидаги қонунлар тўплами қабул қилинган: “Ер тўғрисида” (1993), “Сув ва сувдан фойдаланиш тўғрисида” (1993), “Алоҳида муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар тўғрисида” (1993), “Давлат санитария назорати тўғрисида” (1992). Ушбу қонунларни амалга ошириш механизмлари Давлатимиз раҳбарининг фармонлари ва Ҳукумат қарорларида эълон қилинган. Шуни алоҳида таъкидлаш жоизки, сўнгги 5 йил давомида Президентимиз Ш.М.Мирзиёевнинг раҳнамолигида мамлакатимизда сув соҳасини ислоҳ қилиш, сув танқислигини юмшатишга қаратилган қатор норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилинди. Мазкур ҳуқуқий ҳужжатларнинг асосий мақсади сувдан тежамли фойдаланиш, суғориладиган экин ерларини кўпайтириш ва уларнинг муомаладан чиқиб кетишига йўл қўймаслик ҳамда қишлоқ хўжалиги ерларининг ҳосилдорлигини оширишдан иборатдир. Улар орасида ирригация ва сув муаммолари илмий тадқиқот институти фаолиятини такомиллаштириш тўғрисидаги, сув ресурсларидан ф