ERTA YOSHDAGI BOLALARDA CHET TILIGA MOTIVASIYA YARATISH:PEDAGOGIK YONDASHUVLAR

Аннотация

Ushbu maqolada erta yoshdagi bolalarda chet tilini o‘rganishga bo‘lgan motivatsiyani shakllantirish masalasi ko‘rib chiqilgan. Motivatsiyaning bolalar til o‘rganishidagi o‘rni, unga ta’sir qiluvchi omillar hamda pedagogik yondashuvlarning samaradorligi tahlil qilingan. O‘yinli metodlar, vizual vositalar, shaxsiy qiziqishlarga asoslangan yondashuvlar, ijobiy psixologik muhit yaratish va ota-onalar bilan hamkorlik qilish orqali bolalarda chet tiliga ijobiy munosabat shakllantirish yo‘llari yoritilgan. Tadqiqot natijalari erta ta’lim jarayonida chet tilini muvaffaqiyatli o‘rgatish uchun samarali metodik asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin. Kalit so‘zlar:erta yosh, chet tili, motivatsiya, pedagogik yondashuv, o‘yinli metod, vizual materiallar, ota-onalar bilan hamkorlik, til o‘rganish, rag‘batlantirish Globalizatsiya sharoitida chet tillarini erta yoshdan o‘rganish zaruratga aylanmoqda. Ayniqsa, bolalik davri — til o‘rganishga eng qulay va samarali bosqichlardan biridir. Ammo bolalarda chet tilini o‘rganishga bo‘lgan ichki rag‘bat — motivatsiya shakllantirish har doim ham oson emas. Ushbu maqolada erta https://scientific-jl.com/luch/ 4 0 3 Часть-44_ Том-4_ Май-2025 yoshdagi bolalarda chet tiliga bo‘lgan motivatsiyani shakllantirishda samarali pedagogik yondashuvlar yoritiladi.O ‘rta umumiy ta ’lim maktablarida chet til o'qitish metodikasi fani erishgan yutuqlarni egallash talabalar uchun quyidagi imkoniyatlami yaratadi: kelajak kasbiy faoliyatlariga puxta nazariy zamin tayyorlaydi; ta ’limning zamonaviy metodlari,tashkiliy formalari va vositalari bilan atroflicha tanishtiradi; talabalaming olgan metodik bilimlarini amaliyotda samarali qo‘llay olishlari uchun ko‘nikma va malakalar hosil qiladi;barcha fanlardan o ‘zlashtirgan nazariy bilim va amaliy malakalarini maktab ta’lim-tarbiya ishida ijodiy tatbiq etishga ko‘maklashadi. Ona tili va ikkinchi til ta’limidagi qoidalar sistemali (uzviy) lingvistik mazmun kasb etadi. Chunki tilni tabiiy m uhitda amaliy o ‘rganish va unga ajratiladigan vaqt (soatlar) m iqdori m ukam m al qoidalar berish im koniyatini yaratadi. Chet til o ‘rgatish sharoiti (sun’iy m uhit va ajratilgan kam soatlar) qoidalam i oddiylashtirish va sonini ozaytirish muammosini ko‘ndalang qilib qo‘yadi.Til birligi, bir tom ondan, sezgilar yordamida idrok etilsa, ikkinchi tomondan, faqat tafakkur hosilasi, mantiqiy jarayon natijasi bo‘lib ro‘yobga chiqadi. N utq faoliyati nazariyasidan m a’lumki, faoliyat mazmunini harakatlar tashkil etadi (akademik Aleksey Nikolayevich Leontyev). Subyekt harakati oriyentir (yo‘llovchi) va ijro qism laridan iborat. M as. gram m atik harakatlarni egallash nutqning grammatik shakUanishida avtomatlashgan malakaning hosil bo‘lishi dem akdir (prof. Valentina Samoylovna Setlin ilmiy kashfiyoti). Harakat, o‘z navbatida, operatsiyalardan tuziladi. Operatsiya harakatning ro ‘yobga chiqish vositasidir. Operatsiyalar sistemasi — harakat modeli, uni bajarish algoritmidir. Til o ‘rgatish metodikasida algoritm bilan qoidani chalkashtirish yaram aydi. Algoritm deganda, oddiy operatsiyalarni muayyan izchillikda bajarish haqidagi aniq ko‘rsatmani tushunamiz. H ar qanday algoritm — bu qoidadir, lekin har qanday qoida algoritm emas. Qoida nomi bilan odatda nutqiy grammatik ko‘nikma hosil qilish jarayonida qoilaniladigan ko‘rsatmalar yoki um um lashm alar majmuasini atash ma’quldir. https://scientific-jl.com/luch/ 4 0 4 Часть-44_ Том-4_ Май-2025 Statistik ma'lumotlarga ko'ra, yarim soatdan ko'proq vaqt davomida bolalarning e'tiborini jalb qilish mumkin emas. 20 daqiqa yoki yarim soat o'tgach, bola avtomatik ravishda chalg'iydi. Shuning uchun bolalarni o'yin orqali o'qitish usuli ham juda sa-marali. Misol uchun, agar bolalarga rasmlar berilsa va inglizcha nomlarini topsa, qiziqarli bo'ladi. Buning uchun bizga hayvonlarning rasmlari bo'lgan kartalar yoki varaqlar kerak. O'qituvchi hayvonlarning nomlarini aytishga yordam beradi. Aksari-yat bolalarda ko'rgan narsalarini eslab qolish qobiliyati yaxshi rivojlanganligi sababli, bu usul juda samarali bo'lishi mumkin. Kattalardan asosiy farqi shundaki, bolalar ingliz tilini o'qimaydilar, o'rganadilar, o'ynaydilar. Ya'ni, ular o'qitiladi albatta, lekin ular bunday deb o'yla-maydilar. Bu yoshda ularni biror narsani o'rganishga majburlash befoyda - bolalarda beixtiyor yodlash ustunlik qiladi, ya'ni ijobiy his-tuyg'ular zarur. Va agar o'yinlarda bo'lmasa, ularni qayerdan olish kerak?] Yosh bolalarga chet tilini samarali o'rgat-ishning yana bir usuli - bu rolli o'yin. O'qituvchi ba'zi ma'lumotlarni, masalan, hayvonlar yoki qushlarning nomlarini o'rgatishda bolalarga rol o'ynatishi yoki uni sahnalashtirishi kerak. Masalan: bir o'quvchi itning vovillashini, mushukning miyovlashini va sherning na'rasini ko'rsatsa, boshqa o'quvchi bu tovushlar qaysi hayvonga tegishli ekanligini bilib, uning inglizcha nomini aytishi kerak. Bolalar tezda o'rganadilar, lekin tezda unutishadi. Shuning uchun nutqni bir necha marta tak-rorlash, bir mavzu bo'yicha o'yinlar yoki tarq