VIZUAL VOSITALAR YORDAMIDA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNING TIL O'RGANISHGA BO'LGAN QIZIQISHINI ORTTIRISH

Аннотация

This article analyzes the role and importance of visual aids in involving preschool children in learning a foreign language. It discusses https://scientific-jl.com/luch/ 4 2 6 Часть-44_ Том-4_ Май-2025 approaches appropriate to child psychology, visual forms of education, and language competencies formed through visual impact. Keywords: preschool education, foreign language, visual aids, methodology, child psychology, demonstrativeness. Chet tilini o‘rganish — bu faqat lug‘at boyligini o‘zlashtirish emas, balki yangi til muhitini idrok etish, eshitish, ko‘rish, aytish, tushunish kabi ko‘p qirrali ko‘nikmalarni shakllantirishdir. Vizual vositalar ushbu ko‘nikmalarni uyg‘unlashtirishga yordam beradi. Ular dars jarayonini jonlantirib, bolalarning e’tiborini ushlab turadi, ularning til materialiga faol munosabatda bo‘lishini ta’minlaydi. Vizual materiallar orqali berilgan ma’lumotlar bolaning xotirasida rasmli obraz sifatida saqlanadi. Bu esa bola til birliklarini real kontekstda eslab qolishiga sabab bo‘ladi. Ayniqsa, rasmli kartochkalar, plakatlar, taqdimotli darslar, animatsiyalar singari vositalar o‘zining estetik ta’siri bilan bolada ijobiy hissiyot uyg’otadi. Bugungi globallashuv davrida chet tillarini erta yoshdan o‘rgatish zarurati ortib bormoqda. Ayniqsa, maktabgacha yoshdagi bolalarning chet tillariga bo‘lgan qiziqishini shakllantirish ularning keyingi bosqichlardagi muvaffaqiyatli ta’limi uchun mustahkam poydevor yaratadi. Shu nuqtai nazardan, dars jarayonida vizual vositalardan foydalanish alohida ahamiyat kasb etadi. Vizual vositalar – bu o‘quvchilarga ma’lumotni ko‘rish orqali tushunishga yordam beradigan ko‘rgazmali vositalardir. Ular dars jarayonini jonlantiradi, o‘quvchilarning e’tiborini jalb etadi, eslab qolish qobiliyatini oshiradi va mavzuni osonroq tushunishga yordam beradi. Ayniqsa, maktabgacha yoshdagi bolalar uchun vizual vositalar ta’limning ajralmas qismidir, chunki bu yoshdagi bolalar ko‘proq ko‘rish orqali o‘rganadilar.Vizual vositalar, ya’ni ko‘rgazmali materiallar — rasm, grafik, plakat, multimediya elementlari orqali ta’lim berish — bola tafakkuri va tasavvuriga bevosita ta’sir qiladi. Maktabgacha yoshdagi bolalarda https://scientific-jl.com/luch/ 4 2 7 Часть-44_ Том-4_ Май-2025 tasavvur va obrazli fikrlash yetakchi bo‘lib, ular uchun so‘zlarni tasvir, rang va shakl orqali anglash ancha qulaydir. Ko‘rgazmalilik tamoyili bolalarning o‘rganilayotgan materialga qiziqishini kuchaytiradi, ular o‘z tajribasi orqali bilish jarayonida faol ishtirok etadilar. Bu esa, o‘z navbatida, bilimlarning ongli ravishda o‘zlashtirilishiga va uzoq muddatli xotirada saqlanishiga xizmat qiladi. Maktabgacha ta’limda til o‘rgatishda vizual vositalardan foydalanish bir nechta didaktik vazifalarni bajarishga xizmat qiladi: yangi so‘z va iboralarni taqdim etish; eslab qolishni kuchaytirish; mustahkamlash va takrorlash imkonini yaratish; kontekstda qo‘llashni o‘rgatish. Pedagog o‘quv materiallarini tayyorlashda bolalarning yosh xususiyatlari, bilish qobiliyatlari, individual ehtiyojlarini hisobga olgan holda vizual vositalarni tanlashi zarur. Dars mazmuniga mos ravishda tanlangan vizual materiallar orqali dars samaradorligi oshadi, til o‘rganish jarayoni esa qiziqarli va interaktiv tus oladi. Chet tilini o‘rgatishda vizual vositalardan foydalanish usullari : 1. Rasmlar va kartochkalar orqali o‘rgatish - har bir yangi so‘z yoki ibora mos rasm bilan birgalikda taqdim etilishi lozim. Masalan, "apple" so‘zini rasmli kartochka orqali tushuntirish, uni ranglar, shakl va ta’mi haqida suhbat bilan mustahkamlash mumkin. 2. Interaktiv multfilmlar va videolar- bolalar uchun mo‘ljallangan qisqa animatsiyalar chet tilida tinglab tushunishni rivojlantiradi. Bu vositalar bolalarda eshitish, ko‘rish va tushunish ko‘nikmalarini uyg‘unlashtiradi. 3. Didaktik o‘yinlar - vizual ko‘maklarga asoslangan o‘yinlar, masalan, “Matching game” (so‘z va rasmni juftlash) yoki “Memory game” (xotira o‘yini), bolalarni faollikka undaydi. https://scientific-jl.com/luch/ 4 2 8 Часть-44_ Том-4_ Май-2025 4. Rangli plakatlar va devoriy materiallar - sinf xonasida mavzuga doir inglizcha so‘zlar bilan bezatilgan plakatlar doimiy ravishda bolalarning diqqatini tortadi va so‘z boyligini oshirishga xizmat qiladi. 5. Interaktiv doskalar va planshetlar orqali dars o‘tish - raqamli texnologiyalar yordamida o‘quvchilar bilan jonli muloqot qilish, ularning ishtirokini oshirish mumkin. Chet tillarini o‘rgatish metodikasida taniqli britaniyalik olima Jane Willis tomonidan ishlab chiqilgan vazifaga asoslangan o‘qitish modeli (Task-Based Learning) maktabgacha yoshdagi bolalarga til o‘rgatishda vizual vositalarning muhim o‘rin tutishini ta’kidlaydi. U 1996-yilda chop etilgan “A Framework for Task-Based Learning” nomli asarida quyidagi fikrlarni ilgari suradi: > “Til o‘rganish samarali bo‘lishi uchun u hayotiy, ko‘rgazmali, faol va bolaga tushunarli kontekstda amalga oshirilishi kerak. Ko‘rish orqali berilgan axborot — ya’ni rasmlar, animatsiyalar, predmetlar bo