MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARGA CHET TILINI O'RGATISHDA AUDIO-VIDEO MATERIALLARDAN FOYDALANISH

Аннотация

This article discusses the effectiveness of using various games and video-audio materials in teaching a foreign language to children in preschool and primary education. By reading this article, you will benefit from the opinions and experiences of psychologists, educators, and several researchers on this topic. Key words: education system, preschool education, primary education, foreign language teaching, audio-video materials, motivation, stage performance, animated films, dramatizations https://scientific-jl.com/luch/ 4 3 2 Часть-44_ Том-4_ Май-2025 Аннотация: В статье рассматривается эффективность использования различных игр и видео-аудиоматериалов при обучении иностранному языку детей дошкольного и начального образования. Прочитав эту статью, вы извлечете пользу из мнений и опыта психологов, педагогов и ряда исследователей по этой теме. Ключевые слови: система образования, дошкольное образование, начальное образование, обучение иностранным языкам, аудио- и видеоматериалы, мотивация, сценическое исполнение, анимационные фильмы, инсценировки Davlatimiz mustaqillikka erishganidan buyon barcha sohalarda islohotlar o'tkazildi. Bugungi kunga kelib ta'lim sohasi ravnaq topgan, barqaror sohalardan biriga aylandi. Bunda o'qituvchilarga berilayotgan e'tibor hamda o'quvchi- talabalarga berilayotgan imtiyozlarning o'rni beqiyos. Davlatimiz Prezidenti Shavkat Mirziyoyev ta'lim tizimi haqida fikr yuritar ekan, bu tizimda maktabgacha va maktab ta'limining roli muhimligini ta'kidlab o'tdilar. Muhtaram Prezidentimizning "Vatan — maktab ostonasidan boshlanadi",— degan so'zlari quvonarli, albatta. Maktabgacha ta'lim - yoshlarimiz ta'limi va tarbiyasining ilk bosqichi hisoblanadi. Maktabgacha va boshlang'ich bilim bolalar uchun muhim bo'lganidek, ularga to'g'ri va keng miqyosdagi tanlov asosida ta'lim berish ham zarurdir. Maktabgacha yosh davri bolaning nutq va til o‘zlashtirish qobiliyati eng faol rivojlanadigan bosqich hisoblanadi. Shu sababli, bu davrda chet tilini o‘rgatishda to‘g‘ri metodlarni tanlash juda muhim. Audio va video materiallardan foydalanish esa bolalarning tilni eshitish, ko‘rish va tushunish qobiliyatlarini rivojlantirishda katta rol o‘ynaydi. https://scientific-jl.com/luch/ 4 3 3 Часть-44_ Том-4_ Май-2025 Maktabgacha tarbiya dasturi bolalarga o'sishi va o'rganishiga yordam berishi kerak. Bolalar kattalarnikidan farqli ravishda kelajakni, ertani o’ylab o’rganishmaydi. Bu holatda ingliz tilidagi dars «shu yerda va aynan hozir» manosida o’tkazilishi maqsadga muvofiqdir. Bolalar chet tilini hikoyalarni tinglash, multfilm ko'rish yoki o’yinlar o'ynash orqali osonroq o’rganadilar. Agarda xohlasalar, o’zlari ishtirokidagi o’yinlar orqali o’rgangan malumotlarini mustahkamlab oladilar. Bir tomondan, til bilan ifodalangan kontent bolalar hayoti, kundaligi bilan bog’liq bo’lishi kerak, boshqa tomondan, bolalarni muloqotga chorlaydigan faoliyat yoki vazifalar qiziqarli va muhim bolishi kerak. O'quvchilar dars davomida o’zlarini darsning bir qismi sifatida tushunishadi va dars jarayonida xuddi asar qahramonidek o’zlarini tutishadi, harakat qilishadi. Masalan, boshlangich sinflarda, odatda, chet tillarni o’rganish hayotiy situatsiya va o’yinlarga asoslangan harakat usullaridan foydalangan tarzda o’rganilganda juda samarali hamda muvaffaqiyatli boladi. Chet tillarini o'qitishda, asosan, ikki xil materiallarga yondashiladi: 1. Audio materiallar (qo‘shiqlar, ertaklar, dialoglar, hikoyalar) yordamida bolalar tabiiy ravishda chet tilidagi talaffuz, intonatsiya va leksikani o‘zlashtiradilar. Musiqa va ritm bilan birga eshitilgan matnlar bolalarning eslab qolish qobiliyatini oshiradi, ular yangi so‘zlarni tezroq yodlaydilar. 2. Video materiallar (multfilmlar, qisqa hikoyalar, animatsion kliplar) esa til o‘rganishni yanada jonlantiradi. Tasvir va harakatlar orqali bolalar til bilan birga madaniyat, mimika va tana harakatlari haqida ham ma’lumot olishadi. Video materiallar kontekstda tilni tushunishni osonlashtiradi, bu esa bolalarda chet tilini faol va tabiiy ravishda qo‘llash ko‘nikmasini shakllantiradi. Audio-video materiallardan foydalanishning asosiy afzalliklari: https://scientific-jl.com/luch/ 4 3 4 Часть-44_ Том-4_ Май-2025 Motivatsiya: Rang-barang va qiziqarli materiallar bolalarda o‘rganishga qiziqish uyg‘otadi. Kontekstual o‘rganish: So‘z va ifodalarni kontekstda tushunish orqali mustahkam bilim hosil bo‘ladi. To‘g‘ri talaffuz va eshitish ko‘nikmasi: Asl nutq namunalarini eshitish bolalarning fonetik qobiliyatlarini rivojlantiradi. O‘zaro aloqa: Video materiallar asosida interaktiv mashg‘ulotlar tashkil etib, bolalarni faol suhbatga jalb qilish mumkin. Shuningdek, amaliyotda, qisqa multfilmlarni ko‘rgandan so‘ng bolalar bilan savol-javob o‘tkazish, hikoyani qayta hikoya qildirish yoki eshitilgan qo‘shiq asosida kichik dramatizatsiyalar sahnalashtirish yaxshi natija beradi.Shuning uchun audio va video materiallardan foydalanish faqat eshitish va ko‘rish bilan cheklanmasdan, bolalarning faol ishtiroki bilan integrat