BUXORO – ZARAFSHON FOLKLOR RAQSLARINING XOREOGRAFIK TAHLILI

Аннотация

Ushbu maqola klassik balet va zamonaviy raqsning texnikasi, uslublari va farqlari haqida batafsil ma'lumot beradi. Raqs san'atining ikki asosiy turi o'rtasidagi asosiy farqlarni ko'rsatish orqali, maqola har ikkala uslubning o'ziga xos xususiyatlari va tarixi bilan tanishtiradi. Klassik baletda qat'iy texnika, shakllar va dramatik hikoyalar mavjud bo'lsa, zamonaviy raqsda erkinlik, individual ifoda va yangi uslublar ustunlik qiladi. Maqola, shuningdek, har ikki uslubning jismoniy harakatlar, musiqa va estetikaga ta'sirini muhokama qiladi. Klassik balet va zamonaviy raqsni solishtirish orqali, maqola raqs san'atining rivojlanishini va uning zamonaviy dunyodagi ahamiyatini ta'kidlaydi. Kalit so‘zlar: Texnika, uslub, farqlar, an’anaviy,erkinlik, raqs, innovatsion, musiqa, emotsional, badiiy, dramatik Raqs san'ati o'ziga xos bir asar bo'lib, zamonaviy va klassik uslublar o'rtasida katta farqlar mavjud. Klassik balet va zamonaviy raqs o'rtasidagi farqlar nafaqat texnika, uslub, balki raqsning maqsadi va ifodasi bilan ham bog'liq. Ushbu maqolada klassik balet va zamonaviy raqsning farqlari, uslublari va texnikalariga to'xtalib o'tamiz. Raqs insoniyat madaniyatining eng qadimiy va betakror san’at turlaridan biridir. U nafaqat hissiyot va go‘zallikni ifodalash vositasi, balki xalqning urf-odatlari, qadriyatlari, tarixiy xotirasini o‘zida mujassam etgan madaniy merosdir. Dunyodagi har bir xalq o‘ziga xos raqs madaniyatiga ega bo‘lib, ular orqali milliy ruh, fe’l-atvor va dunyoqarash namoyon bo‘ladi. Raqs san’ati qadimdan turli marosimlarda, to‘ylarda, bayramlarda ijro etilib kelgan. U inson his-tuyg‘ularini harakat, musiqiy ritm, plastika va mimika orqali ifodalaydi. Ayniqsa, Sharq xalqlari, jumladan, O‘zbek va Qoraqalpoq xalq raqslari boy tarixga va rang-barang uslublarga ega.Zamonaviy davrda raqs san’ati faqatgina an’anaviy shaklda emas, balki estrada, balet, zamonaviy raqslar kabi yo‘nalishlarda ham rivojlanib bormoqda. Yoshlarda ijodkorlik, sahnaviy madaniyat, jismoniy faollik va estetik didni shakllantirishda raqsning o‘rni beqiyosdir. Ayniqsa, raqs maktablari va ansambllar yosh avlodni madaniy merosga hurmat ruhida tarbiyalashga xizmat qilmoqda. Shuni alohida ta’kidlash lozimki, raqs tananing harakati emas, balki 162 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference qalbning ohangidir. U insonni musiqaga bo‘lgan sezgirlik, go‘zallikni anglash, his- tuyg‘ularni erkin ifoda etish qobiliyati bilan boyitadi. Shu bois, raqs san’ati jamiyatda muhim tarbiyaviy va estetik rol o‘ynaydi. Klassik balet - asosan XVIII asrning oxirlarida Fransiyada paydo bo'lgan va keyinchalik butun dunyo bo'ylab keng tarqalgan bir raqs uslubidir. Klassik baletda qat'iy texnika, an'anaviy uslublar va ma'lum bir shaklni saqlash muhim hisoblanadi. Uning asosiy xususiyatlari quyidagilardir: Klassik baletning texnikasi juda murakkab bo'lib, yuqori darajadagi koordinatsiya va kuch talab qiladi. Bu texnika ko'plab an'anaviy pozalar, juftlashgan harakatlar va oyoq ishlaridan iborat. Ba'zi klassik pozalar, masalan, "plié", "arabesque", "tendu" va "relevé" kabi usullar raqsning asosini tashkil etadi. Klassik baletda har bir raqs uslubida qat'iy bir shakl va pozitsiya mavjud. Aktyorlar odatda badiiy chiqishlar va spektakllarda an'anaviy liboslarda (balletki yoki tutu) namoyish qilishadi. Klassik balet ko'pincha dramatik bir hikoya asosida quriladi. Mavzu yoki hikoya orqali tomoshabinga aniq bir tafsif beriladi. Masalan, baletlarda ko'pincha sevgi, qasos yoki sirli bir voqealar tasvirlanadi. Klassik baletda musiqaning roli juda katta. U odatda orkestr tomonidan ijro etiladi va balet raqsi bilan uyg‘unlashgan bo‘ladi. Musiqa va raqs o‘rtasidagi hamjihatlik baletning muhim jihatidir. Zamonaviy raqs, yoki modern raqs, XIX asrning oxirlaridan boshlab klassik baletdan ajralib chiqishga boshlagan bir san’at turidir. U ko'proq individual ifoda, erkinlik va eksperimentallikni ta'kidlaydi. Zamonaviy raqsning asosiy xususiyatlari quyidagilar: Zamonaviy raqsning texnikasi juda erkin va to‘liq o‘zgaruvchan. Bu uslubda baletda ko‘rsatiladigan qat’iy pozalar va shakllar o‘rniga, tananing tabiiy harakatlariga va emotsional ifodaga urg‘u beriladi. Har bir texnika o‘zining yondashuvlari va uslublari bilan ajralib turadi. Zamonaviy raqsda raqqosa o‘zini erkin his qiladi va o‘z his-tuyg‘ularini bevosita va xususiy tarzda ifodalash imkoniga ega. Bu raqsda nafaqat jismoniy harakatlar, balki ruhiy va psixologik jihatlar ham muhim rol o'ynaydi. Zamonaviy raqsda musiqa ko'pincha raqsning asosiy elementiga aylanishi mumkin, lekin ba'zida raqs musiqasiz ham amalga oshiriladi. Zamonaviy raqsda musiqaning o'rni va stilistikasiga cheklovlar kamroq, va ko'pincha eksperimental yoki elektron musiqa ishlatiladi. Zamonaviy raqsda makon va fazoni boshqacha talqin qilish mumkin. Raqsda maydonni kengaytirish, joyni o‘zgartirish, tananing o‘ziga xos qismlaridan foydalanish orqali yangi ifoda uslublari yaratiladi. Ko‘p hollarda, zamonaviy raqsda ko‘p joyda har