OLIY TA’LIM XODIMLARINI MALAKASINI OSHIRISHNING AHAMIYATI

Аннотация

В данной статье освещается важность повышения квалификации профессорско-преподавательского состава и других сотрудников, работающих в системе высшего образования, а также внедрение системы их стимулирования в годы независимости Узбекистана. Ключевые слова: высшее образование, педагог, указ, стимулирование, повышение квалификации, специалист. Annotation: This article highlights the importance of improving the qualifications of professors, teachers, and other staff working in the education system, particularly in higher education, as well as the implementation of a system for their motivation during the years of independence in Uzbekistan. Keywords: higher education, educator, decree, motivation, professional development, specialist. Oliy taʼlim rahbarlari va pedagog kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish zamonaviy taʼlim tizimida juda muhim ahamiyatga ega. Bu jarayon taʼlim sohasidagi yangi texnologiyalar, metodik yondashuvlar va bilimlarni oʻzlashtirish orqali rahbarlar va oʻqituvchilarning professional 3-To’plam 1-son Mart , 2025 93 Ilm fan taraqqiyotida raqamli iqtisodiyot va zamonaviy ta'limning o'rni hamda rivojlanish omillari koʻnikmalarini yangilashga qaratilgan. zaruriyatning asosiy sabablari sifatida bir nechta omillarni keltirishimiz mumkin. 1. Zamonaviy taʼlim talablariga moslashish: Dunyo tez sur’atlar bilan rivojlanmoqda, shu bilan birga taʼlim sohasida ham yangi texnologiyalar, innovatsion usullar va bilimlar paydo boʻlmoqda. Pedagoglar va rahbarlar oʻz bilimlarini yangilab, zamonaviy taʼlim standartlariga moslashmasa, taʼlim sifatining pasayishi mumkin. 2. Talablar va ehtiyojlarning oʻzgarishi: Talabalar va jamiyatning taʼlimga boʻlgan talablari va ehtiyojlari doimiy ravishda oʻzgarib boradi. Pedagoglar va rahbarlar bu oʻzgarishlarni hisobga olib, oʻzlarining metodik yondashuvlarini yangilashlari kerak. 3. Raqobatbardoshlikni oshirish: Oliy taʼlim muassasalari oʻrtasidagi raqobat kuchaymoqda. Malakali va yangicha fikrlash qobiliyatiga ega boʻlgan rahbarlar va pedagoglar muassasaning obroʻsini oshirish va talabalarga sifatli taʼlim berishda muhim rol oʻynaydi. 4. Innovatsiyalarni joriy etish: Taʼlim sohasida yangi texnologiyalar va innovatsion yondashuvlarni qoʻllash talabning ortishi bilan birga pedagoglarning ham ushbu sohalarda malakasini oshirishni talab qiladi. Masalan, masofaviy taʼlim, sunʼiy intellekt va boshqa zamonaviy vositalardan samarali foydalanish uchun qayta tayyorlash zarur. 5. Xalqaro standartlarga erishish: Oliy taʼlim muassasalari xalqaro miqyosda tan olinishi va raqobatbardoshlikni saqlashi uchun xalqaro taʼlim standartlariga mos kelishi kerak. Buning uchun rahbarlar va pedagoglar xalqaro tajriba va bilimlar bilan tanishib, ularni oʻz faoliyatida qoʻllashlari lozim. 6. Pedagogik mahoratni oshirish: Pedagoglar nafaqat bilimdor boʻlishi, balki oʻz bilimlarini samarali tarzda yetkazish qobiliyatiga ham ega boʻlishi kerak. Qayta tayyorlash jarayonida ularning didaktik, psixologik va kommunikativ koʻnikmalari takomillashtiriladi. 3-To’plam 1-son Mart , 2025 94 Ilm fan taraqqiyotida raqamli iqtisodiyot va zamonaviy ta'limning o'rni hamda rivojlanish omillari 7. Ijtimoiy mas’uliyatni oshirish: Oliy taʼlim rahbarlari va pedagoglari nafaqat bilim beruvchilar, balki jamiyatning rivojlanishiga hissa qoʻshuvchi shaxslar sifatida ham mas’uliyatni his qilishlari kerak. Qayta tayyorlash orqali ularning ijtimoiy mas’uliyati va maʼnaviy qadriyatlari mustahkamlanadi. Shunday ekan bu jarayonni huquqiy asosini tahlil qilamiz. Bugungi kunda O’zbekiston Respublikasida ta’limning O‘RQ-637-sonli “Ta’lim to’g’risida”gi qonunda belgilab qo’yilgan 7 turi mavjud [1]. Ta’lim turlari quyidagilardan iborat: maktabgacha ta’lim va tarbiya; umumiy o‘rta va o‘rta maxsus ta’lim; professional ta’lim; oliy ta’lim; oliy ta’limdan keyingi ta’lim; kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish; maktabdan tashqari ta’lim. So‘nggi yillarda oliy ta’lim muassasalarining rahbar va pedagog kadrlarining kasbiy bilim, malaka va ko‘nikmalarini rivojlantirishga keng imkoniyatlar yaratilmoqda. Qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslari o‘quv jarayoniga o‘qitishning zamonaviy shakl va texnologiyalari, jumladan masofaviy ta’lim, vebinar texnologiyalari, avtomatlashgan monitoring, elektron axborot tizimlari joriy etilmoqda. Shu bilan birga, rahbar va pedagog kadrlar malakasini oshirishning amaldagi tartibi samarasi past bo‘lganligi, ko‘p resurs sarflashni talab etayotgani hamda zamonaviy talablarga javob bermayotganligi, ushbu jarayonga innovatsion yondashuvlarni joriy etishni hamda kadrlarning kasbiy kompetentligini doimiy rivojlantirish mexanizmlarini qo‘llashni talab etmoqda. Kadrlar malakasini oshirish kasbiy bilim, malaka va ko‘nikmalarning chuqurlashtirilishi hamda yangilab borilishini ta’minlaydi, kadrlarning toifasi, darajasi, razryadi va lavozimi oshishiga xizmat qiladi. Kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish ta’lim tizimining muhim bug’unlaridan biri bo’lib qonun