KIMYO DARSLARIDA O‘QUVCHILARNI LOYIHAVIY FAOLIYATGA JALB QILISH USULLARI.

Аннотация

Ushbu maqolada umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida kimyo fanini o‘qitishda o‘quvchilarni loyihaviy faoliyatga jalb qilish usullarining samaradorligi tahlil qilinadi. Loyihaviy faoliyat o‘quvchilar bilimini mustahkamlash, fanga bo‘lgan qiziqishini oshirish va amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirishda muhim vosita sifatida ko‘riladi. Tadqiqot davomida metodik tahlil, so‘rovnoma va amaliy loyihalar tahlili asosida natijalar aniqlanib, grafiklar yordamida ko‘rsatildi. Olingan natijalar asosida samarali uslublar tavsiya qilindi. Kalit so‘zlar: Kimyo ta’limi, loyihaviy faoliyat, innovatsion metodika, o‘quvchi faolligi, amaliyotga yo‘naltirish. Kirish: Zamonaviy ta’lim jarayonida o‘quvchilarning faolligini oshirish, mustaqil fikrlash va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish muhim ahamiyat kasb etmoqda. Kimyo fani tabiat qonunlarini tushunish va ularni real hayotda qo‘llashni o‘rgatadi. Bunda o‘quvchilarni loyihaviy faoliyatga jalb etish orqali ularning mustaqil ishlash, tajriba o‘tkazish, natijalarni tahlil qilish ko‘nikmalari rivojlanadi.[1,72 b.] Ushbu maqola mazkur jarayonning samaradorligini oshirishga xizmat qiluvchi usullarga bag‘ishlangan. Adabiyotlar tahlili: Adabiyotlarni tahlil qilish shuni ko‘rsatadiki, loyihaviy yondashuv o‘quvchilarning ijodiy tafakkurini shakllantiradi (Ismoilova G., 2021)[2, 48 b.], ularni amaliy faoliyatga yo‘naltiradi (Xolmatov R., 2020)[3, 17 b.] va kimyo fanini chuqurroq o‘zlashtirishga imkon beradi (Normurodova M., 2019)[4, 55 b.]. Taqdim etilgan usullar PISA baholash tizimida ko‘plab davlatlarda muvaffaqiyatli tatbiq qilinmoqda (UNESCO, 2022)[5, 89-91 b.]. Mahalliy tadqiqotlar ham loyihaviy faoliyatni joriy qilish orqali o‘quvchilarda o‘zlashtirish darajasi oshishini ko‘rsatmoqda (Qodirov A., 2023)[6, 101 b.]. Metodologiya: Ushbu tadqiqotda quyidagi metodlardan foydalanildi:  Nazariy metod: ilmiy-metodik adabiyotlar, dissertatsiyalar va maqolalar tahlili.  Empirik metod: 7–11-sinf o‘quvchilari o‘rtasida loyihaviy faoliyat asosida darslar o‘tkazilib, natijalar kuzatildi.  Diagnostik metod: o‘quvchilar bilan so‘rovnoma va testlar o‘tkazildi.[7, 363 b.]  Statistik metod: olingan natijalar diagramma va gistogramma ko‘rinishida tahlil qilindi. Natijalar: 42 “TABIIY FANLAR: DOLZARB MUAMMOLAR VA ULARNING YECHIMLARI” (Diagramma: O‘quvchilarning loyihaviy darslarga bo‘lgan qiziqishi – 60% yuqori, 30% o‘rtacha, 10% past.) Ta’rif: Diagrammadan ko‘rinib turibdiki, o‘quvchilarning aksariyati loyihaviy faoliyatli darslarga katta qiziqish bildirgan. Tahlil: Bu holat o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, amaliy bilimlarni tatbiq etishga ehtiyoj borligini ko‘rsatadi. (Diagramma: Loyihaviy faoliyatli darslardan keyin test natijalari 56% dan 82% gacha ko‘tarilgan.) Ta’rif: Loyihaviy yondashuv o‘quvchilarning bilimi oshishiga bevosita ta’sir qilgan. Tahlil: Bunday darslar o‘quvchilarning mavzuni chuqur tushunishi va uni amaliyotda qo‘llashiga yordam beradi. (Gistogramma: 5 mezon bo‘yicha baholash – qiziqarli (4.5), tushunarli (4.6), amaliy (4.8), zamonaviy (4.4), innovatsion (4.7)) Ta’rif: O‘quvchilar tomonidan loyihaviy darslar yuqori baholangan. Tahlil: Bu yondashuvning o‘quv jarayonida doimiy qo‘llanishi samarali bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi. 43 RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI 7-8-MAY 2025-YIL Muhokama: Olingan natijalar loyihaviy faoliyatning o‘quvchilar uchun nafaqat bilim manbai, balki amaliy tajriba maydoni bo‘lishi mumkinligini isbotladi. Loyihalash asosida o‘tkazilgan darslar o‘quvchilarni fanga bo‘lgan munosabatini ijobiy tomonga o‘zgartirdi. Darslarda laboratoriya tajribalari, kichik guruh loyihalari, prezentatsiyalar va kimyoviy muammolarni hal qilish ishlari yuqori samaradorlik berdi.[8, 165 b.] Xulosa: Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, kimyo darslarida loyihaviy faoliyatni joriy qilish o‘quvchilarning bilim darajasi, ijodiy fikrlashi va fan bilan bog‘lanish qobiliyatini sezilarli darajada oshiradi. Bunday yondashuvni metodik qo‘llanmalar, o‘quv rejalar va milliy o‘quv dasturlariga integratsiya qilish maqsadga muvofiqdir. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Pardayev U. et al. The effects of organizing chemistry lessons based on the finnish educational system in general schools of uzbekistan //Journal of universal science research. – 2024. – Т. 2. – №. 4. – С. 70-74. 2. Ismoilova G. (2021). Innovatsion yondashuvlar asosida kimyo fanini o‘qitish. Toshkent. 3. Xolmatov R. (2020). Ta’limda loyihaviy yondashuv metodikasi. Samarqand. 4. Normurodova M. (2019). Kimyo darslarida ijodkorlikni rivojlantirish yo‘llari. Buxoro. 5. UNESCO. (2022). Project-Based Learning in Science Education: Global Practices. 6. Qodirov A. (2023). O‘quvchilarning kimyoviy savodxonligini oshirishda loyiha metodlarining roli. Nukus. 7. Xoliyorova S., Tilyabov M., Pardayev U. Explaining the basic concepts of chemistry to 7th grade students in general schools based on steam //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 362-365. 8. Shernazarov I. et al. Methodology of using international assessment pro