IJTIMOIY TARMOQLARNING MEDIA MAKONDAGI O‘RNI

Аннотация

Ushbu maqolada ijtimoiy tarmoqlarning zamonaviy media makonidagi o‘rni, ularning axborot tarqatish, jamoatchilik fikrini shakllantirish va ommaviy kommunikatsiya vositasi sifatida tutgan o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, an’anaviy OAV bilan o‘zaro raqobat va integratsiyalashuvi, shuningdek, axborot xavfsizligi va manipulyatsiya xavfi ham ko‘rib chiqiladi. Kalit so‘zlar: ijtimoiy tarmoqlar, media makon, axborot, ommaviy kommunikatsiya, raqamli madaniyat, axborot xavfsizligi. Bugungi raqamli asrda ijtimoiy tarmoqlar global va lokal axborot maydonining ajralmas qismiga aylangan. Facebook, Instagram, X (sobiq Twitter), Telegram, TikTok kabi platformalar nafaqat shaxsiy muloqot vositasi, balki jiddiy axborot manbai sifatida ham faoliyat yuritmoqda. Bu esa ularning media makondagi o‘rnini chuqur o‘rganishni taqozo etadi. Ijtimoiy tarmoq vebdagi eng katta va eng ta'sirli komponentlardan biriga aylandi, biroq G'arb dunyosida (ayniqsa, yoshlar orasida) qanchalar keng tarqalganligiga qaramasdan, har kim uni qo'llamaydi yoki tushunmaydi. Ijtimoiy tarmoqlarning ochiq-oydin tabiati faqat chalkashliklar keltirishi mumkin. Ijtimoiy tarmoqqa kirganingizdan so'ng, bir nechta asosiy savollarga javob bergan holda, orqaga o'tirib, keyin nima qilish kerakligini bilish oson. Ijtimoiy tarmoqlar oddiy tushuncha. Ehtimol, ijtimoiy tarmoqni tushunishning eng oson usuli - uni o'rta maktab kabi his qilishdir. Maktabda do'stlaringiz bor edi va siz ularning barchasi bilan do'st bo'lmasangiz ham juda oz odamni bildingiz, lekin barchangizni bilmasligingiz mumkin. Agar siz hech qachon yangi maktabga ko'chib o'tgan bo'lsangiz yoki yangi maktabga ko'chib o'tishni tasavvur qilsangiz, hech qanday do'stingiz yo'q. Sinflarga qatnaganingizdan so'ng, siz odamlar bilan uchrashishni boshlaysiz va siz ularni kutib olayotganingizda, o'xshash manfaatlarga ega bo'lgan kishilar bilan muloqot qilishni boshlaysiz. 674 Aprel, 2025-Yil Ijtimoiy tarmoqlar bilan ishlash yangi maktabni boshlash bilan bir xil. Avvaliga sizning do'stlaringiz yo'q, biroq siz guruhlarga qo'shilganda va yangi odamlar bilan tanishish boshlanganda, sizga o'xshash qiziqishlarga ega bo'lgan do'stlar ro'yxatini tuzasiz. Sizning hududingizda biznes haqida ko'proq ma'lumot olish uchun bo'sh ish o'rinlari yarmarkasida ishtirok etish ijtimoiy tarmoq shaklidir. Siz ijtimoiy tarmoqlarning ish topishda muhimligini eshitgan bo'lishingiz mumkin. Bu odamlar (ijtimoiy) bilish va ular bilan muloqot qilish (tarmoqlar) bu yo'nalishdan pastga tushmaydigan kishiga qaraganda osonroq ish topishga yordam berishi mumkin. Internet kontekstida ijtimoiy tarmoq - bu onlayn rejimdan tashqari. Ijtimoiy tarmoqlar odamlarga o'z shaxsiyligini ifoda etish va shu kabi manfaatlarga ega odamlar bilan uchrashish imkonini beradigan muayyan tuzilishga asoslangan. Ijtimoiy tarmoqlarning aksariyat veb-saytlarida topilgan bir nechta umumiy komponent mavjud. Umumiy profil bu sizning o'zingiz haqida dunyoga aytadigan raqamli ko'chmas mulkning o'zingizning kichik qismidir. Profillar sizning fotosuratingiz (odatda o'zingiz), qisqa biografiya, manzil, veb- sayt, va ba'zan sizning shaxsingizni tasvirlaydigan savollar (masalan, sevimli aktyor yoki kitob) kabi asosiy ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. Ijtimoiy tarmoqlar bugungi kunda yangiliklar yetkazishda an’anaviy ommaviy axborot vositalari bilan teng yoki ba’zan ustun mavqega ega. Real vaqt rejimida axborot almashinuvi, tezkorlik, keng auditoriyaga chiqish imkoniyati ularning asosiy afzalliklaridan hisoblanadi. Blogerlar, kontent yaratuvchilar va oddiy foydalanuvchilar voqealarning birinchi manbai sifatida chiqishmoqda. Misol: 2020 yildagi pandemiya davrida odamlar rasmiy OAV bilan bir qatorda, hatto undan ko‘ra ko‘proq Telegram kanallari, YouTube bloglari orqali yangiliklar bilan tanishgan. Ijtimoiy tarmoqlar bugungi kunda nafaqat axborot tarqatadi, balki jamoatchilik fikrini shakllantirishda muhim vosita bo‘lib xizmat qiladi. Har qanday muhim ijtimoiy yoki siyosiy hodisaga nisbatan ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari tomonidan bildirilgan fikr-mulohazalar keng muhokamaga sabab bo‘ladi va turli qarorlarning qabul qilinishiga bevosita yoki bilvosita ta’sir ko‘rsatadi. Ijtimoiy tarmoqlarning media maydonga kirib kelishi an’anaviy OAV uchun yangi chaqiriqlarni yuzaga keltirdi. Shu bilan birga, ko‘plab an’anaviy media subyektlari ijtimoiy tarmoqlar bilan integratsiyalashishga harakat qilmoqda. Yangilik saytlarining Telegram, Instagram’dagi sahifalari shular jumlasidandir. Bu esa OAV’ning zamonaviy tarmoqlar bilan uyg‘unlashayotganini ko‘rsatadi. 675 Aprel, 2025-Yil Axborot tarqatishda demokratik muhit yaratgan ijtimoiy tarmoqlar ayni paytda yolg‘on axborot (feyk), provokatsiya va manipulyatsiya vositasi sifatida ham salbiy oqibatlarga sabab bo‘lmoqda. Bu esa axborot xavfsizligi, faktcheking va raqamli savodxonlik darajasini oshirish zaruratini tug‘diradi. Ijtimoiy tarmoqlar zamonaviy media makonining eng muhim aktoriga aylangan. Ular orqali axborotga bo‘lgan talab va taklif moslashmoqda