RAQAMLI IQTISODIYOTDA SUN'IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARINING O‘RNI VA RIVOJLANISH TENDENSIYALARI

Аннотация

This article examines the role of artificial intelligence technology in the software economy and technology trends. For example, the introduction of artificial intelligence into the computer economy, price forecasting, inflation generation, and monitoring economic sectors. At the same time, the types of artificial intelligence technologies in the electronic economy are studied. Keywords: Digital economy, artificial intelligence, artificial intelligence models, economic monitoring, digitalization of economic sectors. Аннотация. В статье рассматривается роль технологии искусственного интеллекта в экономике программного обеспечения и тенденциях развития технологий. Например, внедрение искусственного интеллекта в компьютерную экономику, прогнозирование цен, генерацию инфляции и мониторинг секторов экономики. Параллельно изучались виды технологий искусственного интеллекта в электронной экономике. Ключевые слова: Цифровая экономика, искусственный интеллект, модели искусственного интеллекта, экономический мониторинг, цифровизация отраслей экономики. Kirish. Hozirgi globallashuv davrida sun’iy intellekt kirib bormagan soha qolmadi. Raqamli iqtisodiyot butun jahonda eng yirik sohalardan biri hisoblanadi. Bizga ma’lumki, bugungi kunda xalqaro globallashuv sharoitida iqtisodiy taraqqiyotning yangi bosqichiga bevosita raqamli iqtisodiyot va sun’iy intellektni rivojlantirish hisobiga erishib borishini butun dunyo e’tirof etmoqda. Xalqaro tajribadan ham ma’lumki, iqtisodiyotni raqamlashtirish ko‘p jihatdan ijtimoiyiqtisodiy barqarorlikni ta’minlashning muhim mezoni sifatida ta’kidlash lozim. 6 05 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Shu o‘rinda ta’kidlash kerakki, istiqbolda raqamli iqtisodiyotsiz rivojlanish ham yuksalish ham yo‘q, shuning uchun ham ushbu masalani teran anglagan holda faqat ilmiy- nazariy va amaliy jihatdan tadqiqotlarni yanada kuchaytirish talab etiladi. Avvalom bor raqamli iqtisodiyot tushunchasining iqtisodiy kategoriya sifatida mazmun mohiyatiga va uning amal qilish xususiyatlariga ham alohida to‘xtalib o‘tish joizdir. Demak, hozirgi kunda raqamli iqtisodiyot tushunchasi haqida turli yondashuvlar mavjud. Adabiyotlar sharhi. Aql-idrok – bu insonning barcha kognitiv qobiliyatlarini o‘zida mujassam etgan muammolarni o‘rganish va hal qilishning umumiy qobiliyati: his qilish, idrok etish, xotira, tasvirlash, fikrlash, tasavvur qilish. Sun’iy intellekt — informatikaning alohida sohasi bo‘lib, odatda inson ongi bilan bog’liq imkoniyatlar: tilni tushunish, o‘rgatish, muhokama qilish, masalani yechish, tarjima va shu kabi imkoniyatlarga ega kompyuter tizimlarini yaratish bilan shug’ullanadi Sun’iy intellekt (SI) kompyuterlarga o‘zlarining tajribalarini o‘rganish, berilgan parametrlarga moslashish va ilgari faqat odamlar uchun mumkin bo‘lgan vazifalarni bajarish imkonini beradi. SIni amalga oshirishning ko‘p holatlarida – kompyuter shaxmatchilaridan tortib uchuvchisiz transport vositalarigacha – chuqur o‘rganish va tabiiy tillarni qayta ishlash imkoniyati juda muhimdir. Ushbu texnologiyalar tufayli kompyuterlarga katta miqdordagi ma’lumotlarni qayta ishlash va ulardagi naqshlarni aniqlash orqali muayyan vazifalarni bajarishga "o‘rgatish" mumkin. Sun’iy intelekt katta hajmdagi ma’lumotlarni tezkor, takroriy ishlov berish imkoniyatlari va aqlli algoritmlar bilan birlashtirib ishlaydi, bu dasturlarga ma’lumotlardagi naqsh va xususiyatlardan avtomatik ravishda o‘rganish imkonini beradi. SI ko‘plab nazariyalar, metodologiyalar va texnologiyalarga ega bo‘lgan murakkab fandir. Uning asosiy yo‘nalishlari quyidagilardir: Mashinani o‘rganish - bu naqshlarni topish uchun ma’lumotlarga o‘rgatilgan algoritmlarni o‘rganadigan o‘rganish sohasi. U neyron tarmoqlar, statistika, operatsiyalarni o‘rganish va boshqalar usullaridan foydalanadi. ma’lumotlarda yashirin foydali ma’lumotlarni ochish ma’lumotlarni qayerdan izlash va qanday xulosalar chiqarishni ko‘rsatuvchi aniq dasturlashtirilgan ko‘rsatmalar mavjud emas. Sun'iy intellekt sohasida dunyoning turli mamlakatlarida olib borilayotgan ishlarning asosiy yo’nalishlarini bilish orqali sun'iy intellektning rivojlanish tendentsiyalarini aniqlash mumkin. Ish yo’nalishlari bizga hozirda eng ko’p talab qilinadigan yoki natijalarga erishishda eng istiqbolli ekanligini ko’rsatadi. Bu ishlar quyidagi yo’nalishlarga qaratilgan. 1. Deep Learning (chuqur o’zlashtirish), uning maqsadi neyron tarmoqni o’qitish vaqtini minimallashtirish va o’quv namunasining kerakli hajmini kamaytirishdir, ideal holda neyron tarmoq real vaqtda o’qitilishi kerak. 2.Neyromorf mikrosxemalar va neyrokompyuterlarni ishlab chiqish. Neyrokompyuterlar kompyuterning yangi turidir. Ular ma'lumotlarni parallel qayta ishlash tufayli yuqori ko’rsatkichlarga ega va tugunlarning (ya'ni neyronlarning) almashinishi va ular o’rtasida ko’p sonli ulanishlar mavjudligi tufayli yuqori ishonchlilik. Sun'iy neyron tarmoq kompyuter dastu