СОВРЕМЕННЫЕ СОЦИО-ФИЛОСОФСКИЕ АСПЕКТЫ ИДЕИ СУФИЗМА В КУЛЬТУРЕ УЗБЕКСКОГО НАРОДА

Аннотация

This article presents opinions on the ways of achieving spiritual maturity in Uz- bek folk culture through the idea of Sufism. It was also stated that its socio-philosoph- ical and moral principles have a deep place in the spiritual life and national culture of the people. Key words: modernism, transformation, secularism, aspect, devotion, asceti- cism, sect, mysticism, remembrance, perfection, teaching, enlightenment. ISSN: 2992 - 8974 10 https://journals.afu.uz ALFRAGANUS № 2 (11). 2024 xalqaro ilmiy jurnal Kirish (Introduction). beradi. So‘fiylik g‘oyalari zamonning O‘zbekiston xalqining madaniyatida o‘zgarishlari va jamiyatdagi yangi so‘fiylik g‘oyasining ijtimoiy- ijtimoiy talablarga moslashishga madaniy transformatsiyasi mavzusi, intiladi. Bunday transformatsiya, butun tarixiy davrlarda jamiyatning g‘oyalarning zamon bilan qanday ma’naviy, madaniy va ijtimoiy munosabatda bo‘lishini va ularning rivojlanishini tushunishga yordam jamiyatga qanday ta’sir ko‘rsatishini beradi. So‘fiylik, odatda, ijtimoiy va ko‘rsatadi. madaniy qadriyatlar bilan birgalikda 3. So‘fiylik g‘oyalarining ijtimoiy shakllangan va jamiyatning transformatsiyasida, ularning eski ma’naviy hayotida muhim rol modellariga qarshilik ko‘rsatish va o‘ynagan. yangi ijtimoiy formatlarning paydo - Mavzuga oid adabiyotlarn- bo‘lishi mumkin. Bu o‘zgarishlar, ing tahlili (Literature review). jamiyatdagi yangi ijtimoiy 1. So‘fiylik g‘oyalari o‘zining standartlarning shakllanishini ma’naviy qiymatlari orqali ijtimoiy ko‘rsatadi. Ushbu ijtimoiy-falsafiy hayotda ichki tasvirni va odamlar xulosalar, so‘fiylik g‘oyasining orasidagi muammolarni hal qilishga jamiyatdagi o‘rni va unga bo‘lgan yordam beradi. So‘fiylik, ko‘pincha, munosabatlarni tushunishga insonlarning ma’naviy rivojlanishi va yordam beradi. ichki kamolotiga yordam berishga 4. So‘fiylik, u o‘z vaqtida qaratiladi. So‘fiylik g‘oyalari Islomdagi ichki ma’naviy va ruhiy jamiyatda ijtimoiy barqarorlikni yo‘nalishlardan biri sifatida keng ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. tarqalgan bo‘lsa-da, zamonaviy Ular, odatda, insonlarning bir-biri globallashuv va sekulyarizmning bilan yaqin va samimiy ta’siri bilan ko‘plab o‘zgarishlarga munosabatlarni o‘rnatish, duch kelgan. So‘fiylik, Islomning ziddiyatlarni tinchlik yo‘li bilan hal birinchi asrlarida paydo bo‘lgan qilishga ko‘maklashadi. bo‘lib, u axloqiy va ruhiy 2. So‘fiylik madaniyatning bir o‘zgarishlarga erishishga qismi bo‘lgan va o‘zining o‘zgacha, yo‘naltirilgan. So‘fiylikning maqsadi noyob madaniy an’analarini va insonning ishtiyoq va intilishlarini ijtimoiy amallarni saqlab qolgan. o‘sish va ma’naviy kamolga So‘fiylik g‘oyalarining yetkazishdir. So‘fiylik ta’limoti Islom transformatsiyasi, madaniy jamiyatining ma’naviy hayotida merosning qanday saqlanishini va muhim o‘rin tutadi va uning o‘zgarishlarini kuzatish imkonini ISSN: 2992 - 8974 11 https://journals.afu.uz ALFRAGANUS № 2 (11). 2024 xalqaro ilmiy jurnal ta’limotlari, amallari va uslublari modernizmning ta’siri bilan birga, doimiy ravishda taraqqiy etgan. so‘fiylikning o‘zgarishi va yangi 5. Zamonaviylik va shart-sharoitlarga moslashishi sekulyarizmning taraqqiyoti, ijtimoiy hayotdagi ma’naviy va dunyoviy yondoshuvlarning axloqiy masalalarga e’tiborni kuchayishi bilan birga, tasavvufning yanada oshirishga yordam beradi. ijtimoiy va madaniy roli o‘zgargan. 7. O‘rta Osiyoda tasavvufning Sekulyarizm, ya’ni din va davlatning taraqqiyoti va O‘zbekiston xalq ajratilishi, dunyoviy qarorlar qabul madaniyatidagi o‘rni juda muhim. qilishda dinning ta’sirini cheklaydi. Xoja Ubaydulloh Ahrorning “Alloh Bu, o‘z navbatida, tasavvufning taolo menga pok shariatni yoyish va ijtimoiy pozitsiyasiga ham ta’sir Islom millatini qo‘llab-quvvatlashni ko‘rsatgan. Sekulyarizmning iroda qildi” degan iborasi taraqqiyoti natijasida so‘fiylikning tasavvufning Islom shariatini yoyish mazmun va amallari ko‘pincha va Islom dinini mustahkamlashga ko‘ngildan chiqqan va ijtimoiy qaratilganligini ko‘rsatadi. Buni hayotdagi o‘rni kamaygan. shariat va tariqatning bir-biri bilan 6. Modernizmning ishlab bog‘liq ekanligini, ularning chiqargan yangiliklari va maqsadlari bir-biri bilan uyg‘unligini globallashuv jarayonlari so‘fiylik ko‘rsatadi. ta’limotlarini yangi konteksta ko‘rib 8. Axloq so‘zi insonning xulq- chiqishni talab qilmoqda. Islomdagi atvorini belgilaydi va Islom modernizatsiya, shariat va axloqining asosiy manbalari Qur’on tasavvufning muammolari va va sunnatdir. Axloqdagi qadriyatlar ularning ijtimoiy rivojlanish bilan insonning ma’naviy va ijtimoiy qanday muomalada bo‘lishi mavjud. jihatdan yuksalishini ta’minlaydi. So‘fiylik ta’limoti, aynan zamonaviy Islomda axloq va odobning sharoitlarda, axloqiy va ma’naviy muhimligi shundaki, ular insonning idoralarini mustahkamlashda muhim ichki dunyosi va tashqi rol o‘ynashi mumkin. Islomning munosabatlari o‘rtasida muvofiqlikni madaniy va ma’naviy jihatlarini ta’minlaydi. Odob so‘zi, o‘z qayta tiklash, so‘fiylik va modernizm navbatida, nafsning kamolotga o‘rtasidagi muvoza