TO’QIMACHILIK VA YENGIL SANOAT KORXONALARI UCHUN ZAMONAVIY KADRLAR TAYYORLASHNING AMALIY YECHIMLARI

Аннотация

В данной статье проанализированы вопросы подготовки высококвалифицированных кадров в предприятиях текстильной и легкой промышленности на основе международного опыта и практики. www.tadqiqotlar.uz 19-to’plam 1-son may 2025 62 Ta'limning zamonaviy transformatsiyasi Рассмотрены решения по повышению кадрового потенциала через систему дуального обучения, непрерывное профессиональное развитие, технопарки и цифровые технологии. На основе статистических данных мира и Узбекистана освещены текущее состояние и перспективы. Ключевые слова: текстильная промышленность, кадровая политика, дуальное образование, международные стандарты, инновационное образование, цифровые технологии. Annotation: This article analyzes the issue of training highly qualified personnel in textile and light industry enterprises based on international experience and practice. Solutions aimed at enhancing human resource potential through the dual education system, continuous professional development, technoparks, and digital technologies are examined. The current situation and future prospects are highlighted based on global and Uzbekistan statistics. Keywords: textile industry, personnel policy, dual education, international standards, innovative education, digital technologies. 1. Kirish To‘qimachilik va yengil sanoat butun dunyo bo‘ylab eng yirik ishchi kuchini band qilgan tarmoqlardan biri hisoblanadi. Xalqaro Mehnat Tashkiloti (ILO) ma’lumotlariga ko‘ra, bu sohada 2023-yilda dunyo bo‘yicha 300 milliondan ortiq odam faoliyat yuritgan. Ushbu tarmoqning muvaffaqiyati bevosita malakali mutaxassislar bilan ta’minlanish darajasiga bog‘liq. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-iyundagi PQ–289- sonli qaroriga ko‘ra, 2030-yilgacha yengil sanoat eksport hajmini 10 milliard AQSh dollariga yetkazish rejalashtirilmoqda. Biroq, bu maqsadga erishish uchun raqobatbardosh, texnologik savodxon kadrlar muhim ahamiyat kasb etadi. 2. Jahon tajribasi: ilg‘or yondashuvlar va natijalar 2.1 Dual ta’lim tizimi Germaniya va Shveysariya tajribasi shuni ko‘rsatadiki, sanoat uchun kadrlar tayyorlashda dual ta’lim modeli eng samarali hisoblanadi. Ushbu tizimda ta’lim www.tadqiqotlar.uz 19-to’plam 1-son may 2025 63 Ta'limning zamonaviy transformatsiyasi jarayonining 60% amaliyotga, 40% nazariyaga ajratiladi. Ko‘rsatkich Dual tizim An’anaviy tizim ishtirokchilari (%) ishtirokchilari (%) Ishga joylashish 92% 68% darajasi Ish beruvchilar 4.7/5 3.9/5 tomonidan baho Yillik o‘sish 5.2% 2.1% sur’ati 3. O‘zbekiston sharoitida mavjud holat 3.1 Mehnat bozori va ta’lim o‘rtasidagi tafovut 2-rasm. O‘zbekistonda kadrlar yetishmovchiligi (%) O‘zbekiston yengil sanoatida 2023-yilda 500 mingdan ortiq ishchi faoliyat yuritgan bo‘lsa, ularning 42 foizi tegishli texnik bilim va ko‘nikmalarga ega emasligi aniqlangan (UzStat, 2023). Mutaxassislik Talab Mavjud Tafovut yo‘nalishi mavjud (nafar) kadrlar (nafar) (%) Tikuv 35,000 22,000 -37.1% mashina operatori www.tadqiqotlar.uz 19-to’plam 1-son may 2025 64 Ta'limning zamonaviy transformatsiyasi Dizaynerlar 10,000 4,500 -55% Texnolog- 8,000 3,900 -51.3% muhandislar 4. Amaliy yechimlar va istiqbollar 4.1 Ta’lim-sanoat integratsiyasini kuchaytirish - Har bir yirik korxonaga kamida bitta texnikum biriktirish (klaster modeli). - Amaliyot o‘tashning majburiy tizimini yaratish (180–360 soatgacha). 4.2 Raqamli texnologiyalarni joriy etish - AR/VR asosida tikuv mashinalari, bo‘yash texnologiyalarini o‘rganish imkonini beruvchi simulyatorlar. - Onlayn o‘quv platformalari (Coursera, Udemy asosida lokal platformalar). 4.3 Ustozlik tizimini rivojlantirish - Har bir ishlab chiqarish ustasiga 3 nafar o‘quvchi biriktirish. - Tajribali mutaxassislarni darslarga jalb qilish uchun subsidiya tizimi. Taklif etilayotgan yechimlarning kutilayotgan ta’siri (2026-yilgacha prognoz): Ko‘rsatkich Hozirgi holat (2025) Kutilayotgan natija (2026) Kadrlar 40% 15% yetishmovchiligi Ishga joylashish 54% 80% darajasi O‘rta texnik malakali 120,000 180,000 kadrlar www.tadqiqotlar.uz 19-to’plam 1-son may 2025 65 Ta'limning zamonaviy transformatsiyasi 3-rasm. 2025–2026 yillardagi prognoz ko‘rsatkichlari 5. Xulosa To‘qimachilik va yengil sanoat rivojlanishida zamonaviy kadrlar tayyorlash hal qiluvchi omil sifatida namoyon bo‘lmoqda. Dual ta’lim tizimini kengaytirish, raqamli texnologiyalarni joriy etish va xalqaro standartlarga mos o‘quv dasturlar orqali O‘zbekistonda malakali kadrlar salohiyatini oshirish mumkin. Bu esa nafaqat ichki bozor, balki global raqobatda ham barqaror o‘sishga xizmat qiladi. ADABIYOTLAR RO‘YXATI 1. 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–289-sonli qarori, 2022-yil 28- iyun. 2. 2. Xalqaro Mehnat Tashkiloti (ILO) hisobotlari, 2023-yil. www.ilo.org 3. 3. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi – UzStat, www.stat.uz, 2023-yil ma’lumotlari. 4. 4. OECD (2022). Skills Outlook Report. 5. 5. GIZ (2021). Dual Vocational Education and Training – German Experience. 6. 6. Uzbekistan Textile and Garment Industry Association (UzTextile), 2023-