BO‘LAJAK OFITSERLARNING KOGNITIV VA KREATIV KOMPETENTLIGINI SHAKLLANTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI

Аннотация

The article examines the ways of developing creative competence of future officers. It also discusses the content of the theoretical foundations for developing their cognitive competence. Keywords: cognitive, creative, competence, ability, thinking, potential, creative. Kirish: Zamonaviy harbiy soha o‘zgaruvchan va murakkab hisoblanib hozirgi kunda shiddat bilan o‘zgarib bormoqda. O‘z navbatida bu esa bo‘lajak vatanparvar ofitserlardan yuqori darajadagi bilim, malaka va ko‘nikmalarni talab qiladi. Ayniqsa, kognitiv va kreativ kompetentliklar tushunchalari, ya'ni bilimlarni anglash, ularni ijodiy tarzda qo‘llash va yangi muammolarga innovatsion va nostandart yechimlarni topish qobiliyati, harbiy soha vakillari uchun juda muhimdir. Global xavf-xatarlar va murakkab ijtimoiy, siyosiy, texnologik o‘zgarishlar harbiy tizimni yangilashni taqozo etadi.Ushbu maqolada bo‘lajak ofitserlarning kognitiv va kreativ kompetentligini shakllantirishning nazariy asoslari va amaliy ahamiyati haqida so‘z yuritiladi. Agar siz ofitserlarni tayyorlashda va ularni yetuk va malakali kadr bo‘lib yetishishlari uchun kerak bo‘ladigan hususiyatlar, jumladan, kognitiv va kreativ kompetentligini qanday rivojlantirish mumkinligi haqida ko‘proq bilishni istasangiz, ushbu maqola siz uchun foydali bo‘ladi. Asosiy qism: Kognitiv va kreativ kompetentlik: tushuncha va ahamiyati. Kognitiv kompetentlik, deganda asosan, fikrlash, muammolarni tahlil qilish, yechimlarni topish va qarorlar qabul qilish bilan bog‘liq. Bu kompetentlik harbiy xizmatda yuqori darajadagi aqliy va jismoniy faoliyatni va tezkor shu bilan birgalikda nostandart qarorlarni qabul qilishni ta'minlaydi. Kognitiv kompetentlikka, shuningdek, ma'lumotlarni tahlil qilish, sintez qilish va yangiliklarni o‘zlashtirish qobiliyatlari kiradi. Kognitiv va kreativ kompetentliklar - bu mutaxassislarning professional faolligini ta'minlaydigan, bilimlar va ko‘nikmalarni amaliyotda qo‘llash imkonini beruvchi asosiy qobiliyatlar hisoblanadi. 148 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5 Kreativ kompetentlik esa ijodiy tafakkur va yangicha yechimlar yaratish qobiliyatini ifodalaydi. Kreativlik harbiy xizmatda innovatsion yondashuvlarni inobatga olgan holda amalga oshirish, jahon amaliyotiga va xorij tajribalaridan kelib chiqib yangiliklar kiritish va harbiy topshiriqlarni samarali hamda sifatli bajarish imkonini beradi. Kreativ kompetentlik, shuningdek, yangi strategiyalar, usul va uslublar ishlab chiqish, yangicha yondashuv, resurslarni samarali ishlatish va jamoa bilan ishlashda muhim ahamiyatga ega. Kognitiv va kreativ kompetentliklarni shakllantirishning pedagogik asoslari: Kognitiv va kreativ kompetentliklarni shakllantirishda pedagogik yondashuvlarning alohida o‘rni bor. Pedagogik tizimda bu kompetentliklar quyidagi metodik yondashuvlar yordamida rivojlanishi mumkin: 1. Interaktiv o‘qitish metodlari Kognitiv va kreativ kompetentliklarni rivojlantirishda innovatsion texnologiyalarning o‘rni, hususan, interaktiv o‘qitish metodlarining ahamiyati katta. Kursantlar, tinglovchilar va bo‘lajak ofitserlarga interaktiv (interfaol) usullar orqali o‘rganish imkoniyatlari yaratish zarur. Bu metodlar, jumladan, guruh ishlari, munozara, simulyatsiyalar, ikki tomonlama o‘quvlar, amaliy mashg‘ulotlar va boshqa faoliyatlar kognitiv va kreativ tafakkurni rivojlantirishga yordam beradi. Interaktiv yondashuvlar kursantlarning mustaqil fikrlashini rag‘batlantirib, ijodiy qarorlar qabul qilishda amaliy ko‘nikmalarni oshiradi. 2. Muammolarni hal etish yondashuvi Muammolarni hal etsih yondashuvi bo‘yicha ta’lim muassasidagi o‘quv jarayonlari ofitserlarga haqiqatdan ham amaliy muammolarni hal qilishni o‘rgatadi. Bunday yondashuv, kognitiv kompetentlikni shakllantirishda muhimdir, chunki u kursantlarni tahlil qilish, sintez qilish va o‘zlashtirishga o‘rgatishi bilan birgalikda amaliy ko‘nikmalarini rivojlantiradi va qaror qabul qilish qobiliyatini mustahkamlaydi. Muammolarni hal qilish jarayonida kreativ yondashuvni qo‘llash orqali ofitserlar yangi va innovatsion yechimlar ishlab chiqishga o‘rganadilar. 3. Texnologiyalar va yangi o‘quv vositalari Zamonaviy texnologiyalar ofitserlarning kognitiv va kreativ kompetentliklarini shakllantirishda katta rol o‘ynaydi. Virtual simulyatsiyalar, kompyuter o‘yinlari, 3D modelirovka va boshqa innovatsion vositalar o‘quv jarayonini interaktiv va ijodiy qiladi. Masalan, simulyatsiyalar ofitserlarga real sharoitda qarorlar qabul qilish, strategiyalarni sinab ko‘rish va turli vaziyatlarga moslashish imkonini beradi. Shuningdek, internet platformalarida o‘quv materiallarini taqdim etish, masofaviy o‘qish imkoniyatlari bo‘lajak ofitserlarga o‘z bilimlarini va ko‘nikmalarini yanada kengaytirish imkoniyatini yaratadi. Bu yangi texnologiyalar o‘quvchilarni kreativ fikrlashga, yangi g‘oyalarni ishlab chiqishga rag‘batlantiradi. 4. Individual va guruh ishlari Individual va guruh ishlari kognitiv va kreativ kompetentliklarni shakllantirishda samarali usul bo‘lib xizmat qiladi