Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
BIRLAMCHI DISMENOREYA BILAN OG’RIGAN O’SMIR QIZLARNI AMBULATOR SHAROITDA KOMPLEKS DAVOLASHNI TASHKIL ETISH
Abduraxmonova Iroda · Qalandarova Mavzuna
Современная наука и исследования · 2 · 218-222 · 2026
Аннотация
На современном этапе развития Республики Узбекистан демографическая ситуация требует первоочередного внимания к здоровью детей и подростков, которые напрямую влияют на репродуктивный потенциал общества. В современных сложных социально-экономических условиях заболеваемость раком среди девочек-подростков растет. За последние годы общая заболеваемость болезнями эндокринной системы, психическими и поведенческими расстройствами, опухолями и врожденными аномалиями развития увеличилась на 17,2%. При этом заболеваемость среди девочек-подростков на 10–15% выше, чем среди мальчиков. Одной из важнейших задач подростковой гинекологии является изучение медико- социальных факторов, влияющих на формирование функциональных нарушений менструального цикла в период полового созревания. На формирование репродуктивного здоровья оказывают влияние медико-социальные факторы: здоровье членов семьи, условия жизни, жилищные условия, социальный статус родителей, их профессия, взаимоотношения между членами семьи, вредные привычки членов семьи и т. д. Ключевые слова: Первичная дисменорея, менструальный цикл, профилактика, лечение, репродуктивное здоровье, диагностика, медико-социальные факторы, отклонения, нестероидные противовоспалительные препараты, здоровый образ жизни, правильное питание, режим сна. Kirish: Reproduktiv salohiyatni saqlashning asosiy muammolarini ambulatoriya 109 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5 sharoitida o'smirlarga ginekologik yordam ko'rsatishni takomillashtirish, ginekologik kasalliklarni erta prognozlash, tashxislash, davolash, dispanser kuzatuvi va reabilitatsiyasiga kompleks yondashuv tizimini ishlab chiqish va joriy etish orqali hal qilish mumkin. Erta prognoz o'smirning reproduktiv va somatik salomatligining tibbiy-ijtimoiy jihatlarini har tomonlama baholashni o'z ichiga olishi kerak. Hayz davrining funktsional buzilishlari orasida eng keng tarqalgani birlamchi dismenoreya bo'lib, uning oldini olish va davolashda sezilarli qiyinchiliklar mavjud. Dismenoreyaning yuqori tarqalishini o'rganish o'smirlarning ginekologik kasalliklari tarkibida etakchi o'rinni egallagan ushbu muammoni yaqindan o'rganishni asoslash uchun muhim dalildir. Uzoq vaqt davomida davom etadigan og'riqli hislar o'smirning markaziy asab tizimida barqaror patologik tizimni hosil qiladi. Og'riq sindromi kuchayib, bemorlarning mehnat qobiliyati pasayganda, depressiv tendentsiyalar kuchayadi, bu og'riq bilan kurashish usullarining cheklanishiga va ijtimoiy va kasbiy moslashuvning buzilishiga olib keladi. Bemorlarning nevrotizmining yuqori darajasi , og'riq sindromi kuchayishi bilan kuchayadi, og'riqqa yuqori sezuvchanlik uchun zaruriy shartdir. Aholining xabardorligi pastligi va tibbiy-ijtimoiy yordamning etarli darajada mavjud emasligi o'smirlarning ginekologga kech tashrif buyurishiga olib keladi (og'riqli hayz ko'rish boshlanganidan bir necha yil o'tgach) va yangi tashkiliy echimlarni talab qiladi. Asosiy qismi: Murakkab davolash usullarining samaradorligini baholash va kasallik natijalarini bashorat qilish uchun foydalaniladigan funktsional parametrlar orasida hayot sifatini baholash alohida o'rin tutadi. Dismenoreyani o'z vaqtida tashxislash va adekvat davolash uchun xavf guruhini erta aniqlash ko'plab asoratlardan, diagnostika xatolaridan va har doim ham oqlanmaydigan jarrohlik aralashuvlardan qochishga yordam beradi. Birlamchi dismenoreyani davolashning muvaffaqiyati asosan terapiyaning kasallikning etiologiyasi va patogeneziga qanchalik adekvat ekanligi bilan belgilanadi. Adabiyot ma'lumotlariga ko'ra, birlamchi dismenoreya davolash quyidagilarni o'z ichiga oladi: Antioksidant vitamin E (alfa-tokoferol) lipid peroksidatsiyasining ingibitori bo'lib, prostaglandinlar sintezi jarayonida ishtirok etadigan lipid peroksidatsiyasining kuchayishini (LPO) bostiradi. Hissiy og'riqli stress paytida lipid peroksidatsiyasining regulyatsiyasi buziladi . Natijada, E vitamini ko'pchilik birlamchi dismenoreya bilan og'rigan bemorlarda 10-15 daqiqa ichida periferik va hayz qonida PGE miqdorining pasayishi va markaziy antinositseptiv mexanizmlarga ta'siri tufayli analezik ta'sir ko'rsatadi. Hayz paytida prostaglandin darajasini pasaytirish maqsadida ,profilaktik maqsadlarda nosteroid yallig’lanishga qarshi moddalar og'riq sindromining og'irligiga qarab kuniga 3-4 marta buyuriladi. Estrogen-progestogen o'z ichiga olgan kombinatsiyalangan oral kontratseptivlar kamida 3 oy davomida siklik rejimda qabul qilish o'smirlarning 70-90 foizida birlamchi dismenoreya belgilarini sezilarli darajada engillashtirishga yordam beradi . Agar kutilgan ta'sir bo'lmasa , prostaglandin sintetaza ingibitorlari qo'llaniladi. Magne-B 6 (magniy laktat va piridoksin gidroxloridi) mushak to'qimalarida ion muvozanatini saqlashda muhim fiziologik rol o'ynaydi va asab tizimining metabolizmida ishtirok etadi, umumiy farovonlikni yaxshilaydi, vegetativ va psixo-emotsional simptomlarni kamaytiradi. Davolovchi jismoniy mashqlar va gimnastika qorin bo'shli
Доказательный фрагмент
«На современном этапе развития Республики Узбекистан демографическая ситуация требует первоочередного внимания к здоровью детей и подростков, которые напрямую влияют на репродуктивный потенциал общества.»
Образец извлечения
Демо-превьюНа современном этапе развития Республики Узбекистан демографическая ситуация требует первоочередного внимания к здоровью детей и подростков, которые напрямую влияют на репродуктивный потенциал общества. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Первичная дисменорея, менструальный цикл, профилактика, proflaktika, reproduktiv salomatlik, tashxis quyish, uyqu rejimi., Birlamchi dismenoreya, anamoliyalar, tibbiy -ijtimoiy omillar, to’g’ri ovqatlanish, hayz sikli, davolash, nosteroid yallig’llanishga qarshi moddalar, sog’lom turmush tarzi
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Журнал универсальных научных исследованийAND RESTORATION, Khatamov Orif Yusupovich2024
Магистерские диссертацииЮлдашев Ж.Х2014