МЕТОДИКА МАРИИ МОНТЕССОРИ В ТВОРЧЕСКОМ РАЗВИТИИ ДЕТЕЙ

Аннотация

Ushbu maqolada Mariya Montessori tomonidan ishlab chiqilgan metodikalarni bolalar ijodiy rivojlanishiga ta’siri o‘rganiladi. Shuningdek maqola davomida bolalarda erkinlikni taminlash ijodiy salohiyatni oshirishda muhim ro‘l oynashi haqida amaliy tavsiyalar beriladi. Montessori metodikasi bolaning ijodiy qobilyatlrini ochish, mustaqil fikirlaydigan va ijodiy yechimlarni topa oladigan shaxslar sifatida tarbiyalash uchun samarali ta’lim tizimi ekanligi haqida yoritiladi. Kalit so‘zlar: metodika, rivojlanish, ijoddiy, bola, qobilyat, salohiyat mustaqil. Maktabgacha ta’lim yoshi bolalarda ijodiy qobilyatlarni shakillantirish uchun eng muxim davr xisoblanadi. Bolalar 18 oylikdan to 4 yoshgacha bo‘lgan davrda juda ham qiziquvchan va malumotlar oqimini tez qabul qiladigan bo‘lishadi. Bu davrda bolalar o‘z tassavurlari, fantaziyalari,va o‘ziga hos va takrorlanmas qarashlarini namoyon qilishga tayyor bo‘ladilar. Maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarda ijodiy rivojlanishni yanada samaraliroq qilish maqsadida Maria Montessori metodikalaridan foydalanish muhimdir. M.montessori metodikasida bolalar o‘z qiziqishlariga ko‘ra materiallarni tanlash va faoliyatlar bilan shug‘ullana olish orqali ijodiy fikirlash va tasavurlarni shakillantirishlari mumkin bo‘ladi. Ta’lim jarayoniga etibor qaratish natijasida emas balki,bolanish ijodiy jarayondan zavq olishiga va organishga yordam beradiga bu metod bolalarining ijodiy qobilyatlarini rivojlanishiga intilayotgan ota-onalar uchun qimmatli yondashuv bo‘lishi mumkin. Bugungi kunga kelib butun jaxon maktabgacha ta’lim tizimida Maria Montessori tomonidan ishlab chiqilgan metodika keng qo‘llanilib kelmoqda. “Play and learn” ya’ni o‘ynab o‘rganing tamoiliga asoslangan bu dastur bolalarda ijodiy qobilyatlarni hosil bolishida, ijtimoiy rivojlanishda, tarbiyachi ko‘rsatgan mashqlarni o‘zi mustaqil bajara olishi va eng muhimi dunyoqarashni kengaytirishga hizmat qiladi. Bu dastur qariyb 1 asrdan buyon o‘z kuchini yo‘qotmaganligining asosiy sababi zerikarli emas,va diqqat etiborni bajarilayotgan mashgulotga qaratishga unday oladigan prinsplarga asoslanib tuzilganligidadir. Ijodkorlik insoniyat taraqqiyotining asosiy harakatlantiruvchi omili hisoblanadi. Zamonaviy dunyoda ijodiy fikir yuritadigan yangilik yaratishga moyil bo‘lgan shaxslarga nisbatan talab yuqori. Shunday ekan bolalarda ijodiy qobilyatni shakillantirish pedogoglar va ota- onalarning ustuvor vazifasidir. Maria Montessori metodikasi esa bu sohada qo‘l keladigan metodlardan biri hisoblanadi ya’ni Montessori metodikasida individuallikni qollab quvvatlash, ijodiy ko‘nikmalarni shakillantirish orqali rivojlanishga katta xissa qo‘shiladi. Bolalarning rivojlanishi uchun zarur bo‘lgan yana bir omil bu erkinlikdir. Erkinlik bolalarda o‘ziga bo‘lgan ishonch va masuliyat xisini shakillantirish va rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi.Ota- onalar va pedogoglar bola rivijlanishida raxbar emas balki ko‘makchi bo‘lishlari zaruz. “Bola o‘zini o‘zi o‘qita oladi,uning yo‘lini faqat siz va cheklovlaringiz to‘sadi.” Montessori takitlaganidek haddan ortiq cheklovlar bolaning har qanday soxada rivojlanishiga salbiy tasir ko‘rsata oladigan kuch hisoblanadi. M.Montessori ham o‘yin orqali o‘rgatish samarali usul ekanligini takitlagan.Bolalarda ijodiy rivojlanishga katta xissa qo‘shadigan va maktabgacha ta’lim tashkilotlaridagi eng asosiy metodlardan biri bu-o‘yin metodikasi hisoblanadi. O‘yin bu- bolalar hayotining ajralmas qismi hisoblanadi. O‘yin o‘ynash orqali bolalarda nafaqat ijodiy balki tyaffakur qilish,va jismoniy ko‘nikmalar ham shakillanib boradi. O‘yin orqali shakillantirilgan ijodkorlik bolalarga judda ko‘p imkoniyatlarni beradi. Masalan;o‘ziga bo‘lgan ishonch, ijtimoiy konikmalar, tasavur va fantaziyaning shakillanishi,muammolarni mustaqil hal qilish va boshqa bir qator muhim vazifalar. adpi.uz universaljurnal.uz 277 MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel 2025-yil Maria Montessori metokisi bolalarning ijodiy rivojlanishida ulkan ahamoyatga egadir. Bu metodika bolalarning ijodiy rivijlanishi uchun ajoyib imkoniyatlarni yaratadi. Erkin tanlov qila olish, oldindan tayorlangan muhit, va protssesga asoslanganlik bolalarning ijodiy salohiyatini yanada kengroq ifodalashga va ulanrning mustaqil fikirlaydigan va mustaqil yechimlarni topa oladiganshaxslar sifatida shakillanishiga yordam beradi. Foydalanilgan adabiyotlar 1. journal of contemporary world studies; Maria Montessorining zamonaviy pedogogikada tutgan o‘rni.sayfullayev Husniddin. 2. Academic research in educational scinces; Maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarni tarbiyalashda M.Montessori metodikasidan foydalanish Nazokat Boboqulova 3. Eurasian journal of academic research; M.Montessori metodikasi asosida bolalarda mayda matorikani shakillantirish qoidalari va tamoillari nazokat Boboqulova. 4. Qodirova. N. R. MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARI FAOLIYATINI RAQAMLASHTIRISH //Science and innovation. – 2022.