ДЕТИ ДОШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА БУДУЩЕГО УЧИТЕЛЯ ОСОБЕННОСТИ ОТНОШЕНИЙ С

Аннотация

Mazkur maqola “Bo‘lajak tarbiyachining maktabgacha yoshdagi bolalar bilan o‘zaro munosabatlarining xususiyatlari” mavzusiga bag‘ishlangan bo‘lib, tarbiyachining bolalar bilan o‘zaro muloqotini, ularning psixologik va emotsional rivojlanishiga ta’sirini o‘rganishga qaratilgan. Maqolada tarbiyachining bolalar bilan samarali aloqalar o‘rnatishdagi roli, bolalar bilan muloqot qilishning usullari, bolalar psixologiyasining xususiyatlari va ularning ijtimoiy rivojlanishiga qo‘shadigan hissasi keng yoritilgan. Kalit so‘zlar: Bo‘lajak tarbiyachi, maktabgacha ta’lim, hamkorlik, muloqot, xulq-atvor, shaxsiy fazilatlar. Maktabgacha yoshdagi bolaning shaxsiyati nafaqat oilada shakllanadi. Ba’zi hollarda, na oila, na bolaning unga o‘xshash jamiyatda bo‘lishi uning shaxsiyatini shakllantirishning axloqiy tomonini to‘liq ta’minlay olmaydi. Bolalarning xulq-atvor qoidalari va shaxsiy fazilatlari asosan bolalar bog‘chasi tarbiyachisining maktabgacha yoshdagi bolalar bilan pedagogik aloqasi tabiati bilan belgilanadi. Pedagogik fan tomonidan berilgan psixologik tadqiqotlarni tahlil qilish, pedagogik tajribani o‘rganish tarbiyachisining tarbiyalanuvchilar bilan to‘g‘ri munosabatlarini o‘rnatishga, ular bilan muloqot qilish xususiyatlariga asosan bolalarga pedagogik ta’sirning samaradorligi bog‘liqligini ta’kidlash lozim. Xususan, tarbiyachisining maktabgacha yoshdagi bolalar bilan muloqotining tabiati asosan tengdoshlar guruhida shakllanadigan shaxslararo munosabatlarni belgilaydi, bu esa bolaning shaxsiyatining rivojlanishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Maktabgacha talim tashkilotida tarbiyaviy ishlar bolalar bilan pedagogik ishning maqsadlari va tamoyillarini insoniylashtirishning asosiy qarashlariga asoslanadi. Kattalar va bola o‘rtasidagi aloqa va o‘zaro munosabatlarning tabiati maktabgacha ta’lim sifatini belgilaydi. Tarbiyachisining maktabgacha yoshdagi bolalar bilan o‘zaro munosabatlarining xususiyatlari bolaning psixo- emotsional va shaxsiy rivojlanishiga, bolalarga bo‘lgan munosabatlar turiga va ularni boshqarish uslubiga ta’sir qiladi, bolalar jamiyatidagi munosabatlarni, uning tuzilishini belgilaydi, bolalar bog‘chasida bolalarning qoniqish va psixologik qulayligini ta’minlaydi. Shu sababli, bolalar bilan o‘zaro munosabatlarni tashkil etadigan tarbiyachilar kasbiy ahamiyatga ega bo‘lgan shaxsiy fazilatlarni, nazariy va amaliy bilimlarni, ko‘nikma va malakalarni, motivatsion va qiymat munosabatlarini shakllantirishlari kerak, bu bolaga individual yondashuvga asoslangan o‘zaro munosabatlarga kasbiy tayyorgarlikni va uni amalga oshirish muvaffaqiyatini belgilaydi. Bola o‘ziga xos shaxsni anglatadi va shuning uchun o‘ziga ta’sir qilishning maxsus, individual usullari va aloqa shakllarini talab qiladi. Bugungi kunda tarbiyachi maktabgacha yoshdagi bolalarni ijodiy o‘zgartirish, ular bilan ijodiy munosabatda bo‘lish, shuningdek, tarbiyalanuvchilari bilan hamkorlik qilish zarurligini his qilmoqda. Shu munosabat bilan axloqiy tarbiyaning muhim shartlaridan biri bu tarbiyachisining bolalar bilan hamkorligi va o‘zaro munosabatidir. Bu, shuningdek, individual yondoshish zarurati bilan belgilanadi, chunki bolaga har qanday ta’sir "ichki sharoitlar" orqali singgadi. Tarbiyachisining maktabgacha yoshdagi bolalar bilan o‘zaro ta’sirining xususiyatlari. Yana bir tushuncha – “hamkorlik” - bu bolaga ta’sir qilish va muloqot qilish taktikasi bo‘lib, unda tarbiyachisining qarashlari bolaning manfaatlaridan kelib chiqadi va uni jamiyatning to‘laqonli a’zosi sifatida yanada rivojlantiradi. Kattalar turli xil vositalar va usullar orqali bolada axloqiy g‘oyalarni, axloqiy fazilatlarni va xulq-atvor madaniyatini shakllantiradi. Hamkorlik sharoitida tarbiyalanuvchi bilan aloqa bolalarga manipulyativ yondashuvni rad etib, to‘liq sherik sifatida amalga oshiriladi. Hamkorlik sharoitida mumkin bo‘lgan bolaning oʻz qiziqish doirasiga bogʻlanib qolishi, boshqa odamlar va narsalarga nisbatan oʻzining dastlabki bilishiga oid qarashi adpi.uz universaljurnal.uz 290 MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel 2025-yil yoki fikrini oʻzgartira olmasligini va individualizmni engib chiqiladi, shuningdek jamoatchilik hissi shakllanadi. Ushbu aloqa modeli bilan bolalarning tasavvurlari, ularning fikrlashlari muvaffaqiyatsizlik qo‘rquvi bilan cheklanmaydi, bolalar o‘zlarini erkinroq va ishonchli his qilishadi. Oʼzbekiston Respublikasi maktabgacha taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish kontseptsiyasi Oʼzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 30-sentyabrdagi «Maktabgacha taʼlim tizimini boshqarishni takomillashtirish chora-tadbirlari toʼgʼrisida»gi PQ- 3955-son qarorini ijro etish maqsadida ishlab chiqilgan boʼlib, 2030-yilgacha maktabgacha taʼlim tizimini rivojlantirish boʼyicha kompleks chora-tadbirlarni oʼz ichiga oladi. Kontseptsiya Oʼzbekiston Respublikasida maktabgacha taʼlimni rivojlantirishning maqsadlari, vazifalari, ustuvor yoʼnalishlari, oʼrta va uzoq mudda