В ПРОЦЕССЕ ПРОЕКТИРОВАНИЯ И ОБУЧЕНИЯ БАЗОВЫМ КОНЦЕПЦИЯМ УСТНАЯ РЕЧЬ И МЫСЛИТЕЛЬНАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ СТУДЕНТОВ ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ РАЗВИТИЯ

Аннотация

Hozirgi kunda zamonaviy ta’lim tizimi yangi innovatsion yondashuvlarni talab qilmoqda.Ushbu yondashuvlardan biri klaster tizimi bo‘lib, u ta’lim jarayonini samarali tashkil etish va rivojlantirishda muhim o‘rin egallaydi.Maqolada pedagogik ta’lim innovatsion klasteri tizimi va uning mazmuni hamda pedagogikadagi o‘rni va samaradorligi haqida so‘z yuritiladi. Kalit so‘zlar: klaster, ideal, glaballashuv, fiziologiya, psixologiya. Insonni har tomonlama barkamol qilib tarbiyalash, xalqimizning azaliy orzusi bo‘lib, ajdodlarimiz ma’rifat, ma’naviyat va madaniyatni qanday qilib yosh avlodga o‘rgatish, ularni komillikka yetaklash yo‘llari, qonun-qoidalarini muttasil izlaganlar. Bu esa pedagogika fanining maydonga kelishiga sabab bo‘lgan. Chunki insonning ma’rifatli va ma’naviy komillikka erishishi pedagogika fanining yetakchiligida amalga oshiriladi. Bola tug‘ilgan kundan boshlab, uni maktabga borgunigacha bo‘lgan davrda har tomonlama yetuk barkamol qilib tarbiyalash qonuniyatlarini o‘rganish maktabgacha ta’lim-tarbiyani tashkil etishning mavzuyidir. Modomiki, ijtimoiy-iqtisodiy sohalar davlat idoralari xususiy tashkilotlarga mutaxassislar yetishtirib berilar ekan mazkur tarmoqlar rivoji ham bevosita kadrlar salohiyati bilan bogliq. Oliy ta’lim sohasi har bir mamlakat taraqqiyotining muhim bo‘g‘ini sanaladi. Shuni inobatga olgan holda mamlakatimizda oliy ta’lim tizimini 2030 -yilgacha rivojlanish konsepsiyasi islohotlari amalga oshirilayotgani bejiz emas. 2022-2026 yillarga mo‘ljallangan “Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi” da ham oliy ta‘lim tizimidagi islohotlar alohida korsatib o‘tilgan. Mazkur strategiyaning 46-maqsadida oliy ta’lim bilan qamrov darajasini 50 foizga yetkazish va ta’lim sifatini oshirish kadrlar buyurtmachilari takliflari asosida qabul parametrlarini oshirish tolov-kontrakt asosida o‘qishga qabul parametrlarini oliy talim muassasalari tomonidan mustaqil belgilash tartibini joriy etish ko‘zda tutilgan. Albatta bu sayi-xarakatlar natijasida yaqin yillarda oliy ta’lim tizimidagi islohotlar samarasi nafaqat ushbu sohaning o‘zi balki mamlakat taraqqiyotini belgilab beruvchi boshqa muhum tarmoqlar yuksalishida ham o‘z aksini topadi deyish mumkun. Pedagogik ta’limning jamiyat barqaror rivojlanishidagi yuqori ijtimoiy ahamiyati bilan bog‘liq zamonaviy talablar, tizimdagi muommolar va ularni hal qilishda ta’lim, fan va ishlab chiqarish bo‘g‘inlari o‘rtasidagi o‘zaro yakdillikning yetishmasligi bugungi kunda uzluksiz pedagogik ta’limni klaster rivojlanish modeliga o‘tkazish zaruriyatini taqozo etmoqda. Pedagogik ta’lim innovatsion klasteri muayyan geografik hududning raqobatbardosh pedagog kadrlarga bo‘lgan ehtiyojlarini qondirish maqsadida bir-biri bilan uzviy aloqadagi teng huquqli alohida ta’lim subyektlarining, texnologiyalarning va inson resurslarining integratsiyalashuvini kuchaytiruvchi mexanizm bo‘lib, u innovatsiya va integratsiya jarayonlari bilan bog‘liq. Bugungi kunda ta'lim tizimida bo‘lajak tarbiyachilarni klaster tizimi asosida kasbiy faoliyatga tayyorlash mexanizmlarini takomillashtirish O‘zbekistonning ta'lim tizimini rivojlantirish uchun muhim qadamdir. Bu yondashuv ta'lim sifatini oshirish, bo‘lajak tarbiyachilarning raqobatbardoshligini mustahkamlash va bolalar bog'chalari uchun malakali kadrlar tayyorlashga yordam beradi. Aynan shu maqsadda Andijon davlat pedagogika institutida ham juda katta samarali ishlar amalga oshirilmoqda. Andijon davlat pedagogika institut rektori Baxtiyor Rasulov rahbarligida Qirg‘iziston Respublikasi Oliy o‘quv yurtlari bilan o‘zaro zamonaviy yondoshuvlar, yangi pedagogik adpi.uz universaljurnal.uz 82 MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel 2025-yil texnologiyalar,ilmiy izlanishlar borasida xalqaro hamkorlik yo‘lga qo‘yilgan. O‘sh Davlat universitetida tashkil etilgan klaster ta’limi bo‘yicha hamkorlikda faoliyat olib borilmoqda. Institut rektori B.Rasulov rahbarligida ikki davlat oliygohlarining ustoz va talabalari o‘zaro do‘stona aloqalar tashkillanib, metod almashtirish borasida ham turli uchrashuv va tadbirlar yo‘lga qo‘yilgan. Uchrashuvlar jarayonida har ikki oliygoh tomonidan o‘zlarining ta’lim muassasalari, hamkorlik qilish mumkin bo‘lgan yo‘nalishlari va o‘quv jarayonlari haqida mailumotlar beriladi. Talabalar almashinuvi, turli ta’lim va madaniy dasturlar,yozgi va qishki maktablarni hamkorlikda tashkil etish kabi masalalar ko‘rib chiqiladi. Asosiy maqsad Oliy ta’lim muassasalari bilan yaqin aloqalarni o‘rnatish, ikki tomonlama manfaatli aloqalarni yo,lga qo‘yishdan iborat. Xususan, bolajak tarbiyachilarni Klaster tizimi asosida kasbiy faoliyatga tayyorlash – bu taʼlim muassasalari, ilmiy markazlar, ishlab chiqarish korxonalari va boshqa manfaatdor tashkilotlarning hamkorlikdagi tizimi bo‘lib, maqsadi taʼlim sifati va mutaxassislar tayyorlash darajasini oshirishdir. Taʼlim klasteri bugungi ta'limda eng samarali yondashuvlardan biri sifatida jadal rivojlanmo