MUSTAQILLIK SHAROITIDA O'ZBEKISTONNING GENDER MUAMMOLARI

Аннотация

This article analyzes gender issues in Uzbekistan since gaining independence, focusing on their causes and potential solutions. It highlights legislative reforms implemented to promote gender equality, as well as efforts to ensure equal opportunities for women and men in education and employment. Moreover, the article evaluates existing problems such as gender stereotypes, cultural constraints, and economic barriers, based on national and international experiences. Recommendations are proposed to strengthen gender equality in the country. Keywords: Gender, equality, stereotypes, legislation, reforms, women's rights. ГЕНДЕРНЫЕ ПРОБЛЕМЫ УЗБЕКИСТАНА В УСЛОВИЯХ НЕЗАВИСИМОСТИ Аннотация. В данной статье анализируются гендерные проблемы в Узбекистане с момента обретения независимости, их причины и пути их устранения. Освещаются законодательные реформы, направленные на достижение гендерного равенства, а также меры по обеспечению равных возможностей для женщин и мужчин в сфере образования и труда. Кроме того, рассматриваются существующие проблемы, такие как гендерные стереотипы, культурные ограничения и экономические барьеры, 82 NEW RENAISSANCE 2025 MAY INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 5 на основе национального и международного опыта. В статье предложены рекомендации по обеспечению гендерного равенства в стране. Ключевые слова: Гендер, равенство, стереотипы, законодательство, реформы, права женщин. O‘zbekiston mustaqillikka erishgach, mamlakatda inson huquqlari, xususan ayollar huquqlarini ta’minlash, gender tenglikni qaror toptirish masalalari davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi. Shunga qaramay, mustaqillik yillarida jamiyatda mavjud bo‘lgan gender muammolari hanuz dolzarbligicha qolmoqda. Ushbu maqolada O‘zbekistonda mustaqillik sharoitida gender tenglikka erishish yo‘lidagi yutuqlar va dolzarb muammolar kompleks tarzda tahlil qilinadi. O‘zbekistonda gender tenglikni ta’minlashga qaratilgan bir qator normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilindi. Jumladan, O‘zbekistonda mustaqillikdan so‘ng ayollar va erkaklar uchun teng huquq va imkoniyatlarni ta’minlashga qaratilgan huquqiy bazalar shakllandi. 2019-yilda qabul qilingan “Ayollar va erkaklar uchun teng huquq va imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida”gi Qonun gender tenglikni qonuniy asosda mustahkamladi. Shuningdek, 2022–2030-yillarga mo‘ljallangan Gender tenglik strategiyasi qabul qilinib, davlat siyosatining muhim yo‘nalishiga aylandi, BMT va boshqa xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikda olib borilayotgan loyihalar mavjud. Shunga qaramay, amaliyotda gender tenglikka erishish borasida bir qator to‘siqlar mavjud. Masalan, ayollarning siyosiy hayotdagi ishtiroki pastligicha qolmoqda, mehnat bozorida ayollar ko‘proq past maoshli va an’anaviy kasblarda band bo‘lmoqda. Ta’lim tizimida ham qiz bolalarning ba’zi fanlar yoki sohalarda kam ishtirok etishi gender stereotiplari bilan bog‘liq. Madaniy qadriyatlar va patriarxal dunyoqarash gender muammolarining ildizi hisoblanadi. Ba’zi hollarda oiladagi qarorlar faqat erkaklar tomonidan qabul qilinadi, bu esa ayollarning ijtimoiy faolligini cheklaydi. Xalqaro tajribalar ko‘rsatadiki, gender tenglikka erishish uchun faqat qonunchilik emas, balki ongni o‘zgartirish, gender madaniyatni shakllantirish, ayollarning ijtimoiy faolligini qo‘llab-quvvatlash muhim ahamiyatga ega. Xulosa qilib aytganda, O‘zbekistonda mustaqillik yillarida gender tenglik sohasida muhim yutuqlar qayd etilgan bo‘lsa-da, hali ham ijtimoiy stereotiplar, madaniy cheklovlar va iqtisodiy tengsizliklar mavjud. Ushbu muammolarni bartaraf etish uchun qonunchilikni takomillashtirish bilan birga, aholining gender madaniyatini oshirish, ta’lim tizimi va ommaviy axborot vositalarining rolini kuchaytirish zarur. Bu yo‘nalishda olib boriladigan chora-tadbirlar jamiyatda tenglik, adolat va farovonlikni mustahkamlashga xizmat qiladi. 83 NEW RENAISSANCE 2025 MAY INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 5