BO‘LAJAK INFORMATIKA FANI O‘QITUVCHILARINI RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH KOMPETENTLIGINI TAKOMILLASHTIRISHNING ASOSIY KOMPONENTLARI

Аннотация

In this work, the pedagogical conditions necessary for improving students' competence in using digital technologies are analyzed based on a differential approach. Advanced foreign experiences were studied and recommendations were developed for their adaptation to the local education system. The research highlights the possibilities of improving students' competence based on modern educational technologies, distance learning methods, and innovative approaches. Key words: differential approach, digital technologies, competence development, pedagogical conditions, advanced foreign experiences, modern educational technologies, distance learning, innovative approach, student motivation Абстрактный: В данной работе на основе дифференцированного подхода анализируются педагогические условия, необходимые для повышения компетентности студентов в использовании цифровых технологий. Изучен передовой зарубежный опыт и разработаны рекомендации по его адаптации к местной системе образования. В исследовании освещены возможности повышения компетентности студентов на основе современных образовательных технологий, методов дистанционного обучения и инновационных подходов. 14 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Ключевые слова: дифференцированный подход, цифровые технологии, развитие компетентности, педагогические условия, передовой зарубежный опыт, современные образовательные технологии, дистанционное обучение, инновационный подход, мотивация студентов. Bo`lajak o`qituvchilarni talabalarni raqamli texnologiyalardan foydalanish kompetentligini takomillashtirishning asosiy komponentlarini (1-jadval), biz motivatsionshaxsiy, operatsion-faoliyatli, kognitiv-refleksiv komponentlarga ajratdik, ular talabalarni o`quv-kasbiy faoliyat maqsadlariga erishish, bilish faoliyati, yangilikni qabul qilish, ma‟lumotlar bilan ishlash qobiliyati, raqamli texnologiyalar bilan ishlash, muloqot ko`nikmalari, aqliy faollik, mustaqil qaror qabul qilish faoliyati, tanqidiy fikrlash, refleksiya va o`z o„zini rivojlantirishni aniqlashtiradi. Mezonlar O‘lchamlar Sifat motivatsion - Qadriyat yo`nalishlari tizimi, Maqsadga muvofiqlik, shaxsiy kasb, muvaffaqiyat, maqsadga javobgarlik, erishishga ziddiyatlarga bo`lgan motiv bardoshli, mehnatsevarlik operatsionfaoliyatli Bilim olishning turli usullarini Muloqotchanlik, o`zlashtirish; kommunikativ tashkilotchilik, hal ko`nikmalar qiluvchanlik, bilimlilik (guruh da ishlay olish), muammoni hal qilish qobiliyati, raqamli texnologiyalaridan foydalana olish ko`nikmalari Motivatsion-shaxsiy mezon mazmuni bo„lajak informatika fani o`qituvchisining faoliyatini, ularning shaxsiy va ijtimoiy ahamiyatli faoliyatni anglashga hissa qo„shuvchi qat`iy motivlar majmuini belgilaydi. Operatsion - faoliyatli mezonlar talabaning kasbiy vazifalarni belgilash va hal qilish, guruhda ishlash va raqamli texnologiyalar bilan ishlash qobiliyatini ko„rsatadi. U kasbiy faoliyat, ishlab chiqarish muhitidagi munosabatlarni belgilaydi. Ushbu komponent pedagog ishining mazmuni bilan belgilanadi va muhandisning faoliyat samaradorligini hamda talabalarni raqamli texnologiyalardan foydalanish kompetentligini takomillashtirishga mo„ljallanadi. Kognitiv - 15 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference refleksiv mezonlar kuchli bilim, tizimli va tanqidiy fikrlash, talabaning kuchli bilish faoliyati, ijodkorligi, yangilikni qabul qilish, refleksivlik bilan bog`liq. U tayanch bilimlar asosida fan sikllari bo„yicha tanqidiy, nostandart fikrlash, raqamli texnologiyalar bilan mustaqil ishlash qobiliyati: izlash, tahlil qilish, tanlash, qo„llash, berilgan vazifalarni tahlil qilish va ularga erishish imkoniyatini nazarda tutadi. Talabalarni raqamli texnologiyalardan foydalanish kompetentligini takomillashtirishning ushbu komponenti ijodiy mustaqillikni o„z ichiga oladi, u turli kasbiy sohalarda innovatsiyalarni ishlab chiqish asosida rivojlanadi [9]. Sanab o„tilgan mezonlar talabalarni raqamli texnologiyalardan foydalanish kompetentligini takomillashtirishga mos keladi. Talabalarni raqamli texnologiyalardan foydalanish kompetentligini takomillashganlik darajalarini aniqlash uchun “mezon” va “ko„rsatkich” tushunchalarini kiritish kerak. Axborot manbalarini tahlil qilish (N.N. Grachev, E.P.Pecherskaya, V.V.Ryabov) shuni ko„rsatadiki, ushbu atamalar turlicha mazmunga ega. Biz, mezon – bu baholash asosida amalga oshiriladigan etalon, ko„rsatkich esa - alohida muhim komponentning sifat tavsifidir. Ko„rsatkichlar deganda biz talabalarni raqamli texnologiyalardan foydalanish kompetentligini takomillashtirishning sifat tavsifini tushunamiz[7].I.A.Zimnyaya, N.A.Selezneva, V.R.Okorokovlar mutaxassisning taraqqiyot modeli haqida gapirib, tayanch ilmiy ta‟lim, umumkasbiy fanlari bo„yicha chuqur nazariy tayyorgarlik, shuningdek umumiy texnologik yoki mutaxassisligi bo„yicha loyihaviykonstruktorlik tayyorgarlik, ilmiy-tadqiqot sohasi bo„yicha tayyorgarlik, mustaqil ijod usulini tanlash, mustaqi