YUNON-RUM KURASHI QOIDALARI HAMDA ODDIY KURASH USULLARI

Аннотация

This article provides detailed information about the types of Greco-Roman wrestling, its basic rules, the distinctive features of this sport, and the most commonly used wrestling techniques. Additionally, it analyzes the role of Greco-Roman wrestling in physical education and sports, as well as the key aspects that should be taught to young athletes. The article is beneficial for athletes, coaches, and specialists involved in sports education. Keywords: Greco-Roman wrestling, wrestling rules, technique, sports methodology, physical training, wrestling techniques, coach, defensive and offensive actions. ПРАВИЛА ГРЕКО-РИМСКОЙ БОРЬБЫ И ПРОСТЫЕ ПРИЕМЫ БОРЬБЫ Аннотация. В данной статье подробно рассматриваются виды греко-римской борьбы, её основные правила, особенности данного вида спорта и наиболее часто применяемые приёмы. Также анализируется значение греко-римской борьбы в системе физического воспитания и спорта, а также основные аспекты, которые необходимо прививать молодым спортсменам. Статья будет полезна спортсменам, тренерам и специалистам, работающим в области спортивного образования. Ключевые слова: Греко-римская борьба, правила борьбы, техника, методика спорта, физическая подготовка, приёмы борьбы, тренер, защитные и атакующие действия. Yunon-rum kurashi — sport kurashining qadimiy va mashhur turlaridan biri bo‘lib, asosan beldan yuqori qism orqali olib boriladigan texnik harakatlarga asoslanadi. Bu sport turi jismoniy kuch, chaqqonlik, bardoshlilik va strategik fikrlashni talab etadi. Yunon-rum kurashi zamonaviy Olimpiya o‘yinlarining dastlabki bosqichlaridan beri sport turlarining ajralmas qismiga aylangan. Yunon-rum kurashining tarixi va mohiyati. Yunon-rum kurashi qadimda yunonlar va rimliklar davrida jismoniy tayyorgarlikning muhim qismi bo‘lgan. 1896-yildan boshlab Olimpiya o‘yinlariga kiritilgan. Bu kurash turi klassik kurash deb ham ataladi. 1 41 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Yunon-rum kurashida oyoq bilan harakat qilish, oyoqqa ushlash, oyoq orqali hujum qilish taqiqlangan. Faqat beldan yuqori qismda usullar qo‘llaniladi. Yunon-rum kurashi quyidagi asosiy qoidalarga amal qilgan holda o‘tkaziladi: • Vaqt: Kurash 3 daqiqalik ikkita raunddan iborat bo‘lib, ularning orasida 30 soniyalik tanaffus bo‘ladi. • Ruxsat etilmagan harakatlar: Oyoqlardan foydalanish, raqibning yuziga zarba berish, barmoqni burish, bo‘g‘ish, orqadan boshga bosish. • G‘alaba: Raqibning ikki yelkasini gilamga tekkizish (tuş), ochkolar hisobida ustunlik qilish yoki raqibni ikkita ogohlantirish orqali yutish mumkin. • To‘xtatish: Murabbiy yoki hakam kurashchini ogohlantirish yoki tibbiy yordam sababli jangni vaqtincha to‘xtatishi mumkin. Oddiy kurash usullari. Yunon-rum kurashida o‘rgatiladigan boshlang‘ich va samarali usullar quyidagilardir: a) Qol ostidan ko‘tarib uloqtirish (podnyem s pod ruki) Bu usulda kurashchi raqibning qo‘li ostidan kirib, uni belidan ko‘taradi va orqaga yoki yon tomonga uloqtiradi. Kuchli bel mushaklari talab etiladi. b) Beldan ko‘tarib uloqtirish (zaxvat za poyas) Kurashchi raqibni belidan mahkam ushlab, uni havoga ko‘tarib gilamga tashlaydi. To‘g‘ri vaqt va muvozanat muhim. c) Yelka ustidan uloqtirish (brosok cherez plecho) Bu texnika raqibni yelka ustidan orqaga otib yuborishga asoslangan. Raqibning og‘irligini o‘z og‘irlik markazidan tashqariga chiqarib, uni uloqtirish imkonini beradi. d) Yelkadan aylantirib uloqtirish (obxvat plecha s perevalivaniem) Bu harakatda kurashchi raqibni yelkadan ushlab, tanasining og‘irlik markazini aylantirib yiqitadi. e) Turtib chiqarish (vytalkivanie) Kurashchining maqsadi raqibni gilam chetidan chiqarib yuborish bo‘lib, bu texnika kuchli itarish va pozitsiya nazoratiga asoslanadi. ✓ Yoshi va jismoniy tayyorgarlikka mos yondashuv • 6–10 yoshdagi boshlang‘ich guruhlar uchun kurash mashg‘ulotlari ko‘proq o‘yin shaklida, xavfsiz va qiziqarli tarzda tashkil etilishi kerak. • 11–14 yosh oralig‘ida texnik harakatlarning boshlang‘ich elementlari bosqichma-bosqich tushuntiriladi: muvozanat, turish holati, qarshilik ko‘rsatish, tushish (yiqilishni o‘rganish) mashqlari. • 15 yoshdan katta sportchilar bilan esa chuqurlashtirilgan texnika, taktika va musobaqa qoidalari asosida ishlash mumkin. ✓ Kurash texnikasini bosqichma-bosqich o‘rgatish O‘quv mashg‘ulotlari quyidagicha tuziladi: ✅ I. Nazariy qism: • Kurash tushunchasi, maqsadi va qoidalari bilan tanishtirish; • Videolar, rasm va sxemalar orqali harakatlar ko‘rsatmasi; • Raqibga qanday xavfsiz yondashish kerakligi haqida ko‘rsatmalar. 1 42 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ ✅ II. Amaliy qism: • Harakatlarning har bir bosqichi alohida mashq qilinadi (masalan: yelka ustidan uloqtirishning tutish, ko‘tarish, aylantirish bosqichlari); • Harakatlar juftlikda takrorlab o‘rganiladi; • Vaqt o‘tishi bilan harakatlar tezligi va kuchi oshir