TARBIYA DARSLARIDA INTERFAOL METODLARDAN FOYDALANISHNING AFZALLIKLARI

Аннотация

This article provides information on what the interactive method is, its types, as well as comments on the use of interactive methods in education classes, and appropriate conclusions are drawn. Kalit so‘zlar: Interfaol metodlar, Tarbiya fani, Intelekart metodi, Klaster, Innovatsiya, V.A.Suxomliniskiy, Tugallanmagan rasmlar, P.Torrens. Ключевые слова: Интерактивные методы, Педагогическая наука, Метод интелекарт, Кластер, Инновасия, В. А. Сухомлинский, Неоконченные картины, П. Торренс. Key words: Interactive methods, Educational science, Intelekart method, Cluster, Innovation, V.A.Sukhomliniskiy, Unfinishedpictures, P.Torrens. Hozirgi davr tobora o‘zgarish va yangiliklarga boy desak ham mubolag‘a bo‘lmaydi,chunki bugungi davrning o‘zgarishlari,ulardaki bo‘layotgan har bir yangilik va yangilanishlar insonni shu davr bilan xamohang tarzda yashashga majbur etmoqda.Insonlar nafaqat butun dunyodagi barcha sohalardagi o‘zgarishlarga faollik bilan ko‘nikib,shu o‘zgarishlar jarayoni bilan yashashga harakat qilmoqdalar.Bugun har bir jarayon jadallik bilan avj olayotgan davrda har bir sohani olaylik unda o‘zgarishlar albatta o‘z ta’sirini o‘tkazmasdan qolmayapti,har bir jihatga ahamiyat beradigan bo‘lsak u xoh biznes,ijtimoiy soha,xattoki insonlarning yashash muhitidan tortib,ularning kiyinish uslubi va boshqa turli sohalarni ham o‘ziga jalb 150 SCIENCE SHINE INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL Issue 6(41), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.03.2025 etmoqda.Insonlar o‘zlari uchun kundan-kunga yangiliklarni yaratib,ularni xayotga tadbiq etishmoqda,rivojlanish davrida yashayotgan ekanmis dunyodagi barcha mamlakatlar raqobatdoshlik muhiti bilan rivojlanishda davom etmoqdalar,har bir sohada ular bir-birlaridan o‘zish va yangiliklar yaratishga yuksak odimlar bilan harakatlanmoqdalar.Shu asnoda bir-birlari bilan tajriba almashinuv jarayonlarini ham olib bormoqdalar.Albatta bu o‘zgarishlar dunyodagi deyarli barcha sohalarda kechmoqda,shuningdek ta’lim sohasida ham katta o‘zgarishlar va imkoniyatlar yaratilmoqda.Ta’lim jarayoni doirasida ham butun dunyoda juda katta imkoniyatlar va o‘zgarishlar amalga oshirilmoqda,shu bilan birgalikda mamlakatimizda ham ta’lim va tarbiya tizimini yana islox qilish,uni rivojlantirish va yanada takomillashtirish ishlari jadallik bilan olib borilmoqda.Muxtaram Prezidentimizning ham ta’lim va tarbiya tizimini yanada isloh qilish,uni rivojlantirishga doir ko‘plab farmon va qarorlari imzolanmoqda.Bugun davlatimizda ta’lim va tarbiya tizimini yuqori darajaga olib chiqish uchun juda katta o‘zgarishlar olib borilmoqda bu nafaqat maktab,oliy ta’lim va undan keyingi ta’lim shakllari bo‘lsin barchasini o‘ziga qamrab olmoqda.Ta’lim oluvchilarga yuqori sifatli bilim berish yo‘lida turli xil o‘zgarishlar amalga oshirilimoqda va shu yo‘lda davom etilmoqda.Ta’lim sohasidagi har bir jihatga jiddiy e’tibor qaratilmoqda undagi,sharoit va imkoniyatlar,ta’lim beruvchilarning bilim saviyasi,ta’lim oluvchilarni o‘qitish jarayonidagi fanlarning o‘qitilish doirasi va sifati balki barchasi e’tibor markazida deya olamiz.Hozirda ta’lim beruvchilarga nafaqat aniq fanlar balki qo‘shimcha tarzdagi tabiiy va boshqa fanlarni ham o‘qitishga jiddiy e’tibor qaratilmoqda,ularni o‘qitish oddiy shakllardan emas balki interfaol metodlar va turli xil innovatsion shakllardan ham foydalanish bugungi davrning talaba deya olamiz.Hozirda har bir fanni o‘qitishda ta’lim oluvchilarga qiziqarli va oson usulda yetkazib berish maqsadida interfaol metodlardan foydalanilmoqda,ularni dars jarayonida qo‘llash darsning kreativligini oshirib mavzularni ta’lim oluvchilarga osonroq shaklda yetkazib berish imkonini beradi. “Interfaol “ atamasining lug‘aviy ma’nosi “ Interfaol” ( ing. “ interact”; “ interaktiv “; “ inter” –o‘zaro, birgalikda,” act” – harakat qilmoq,ish ko‘rmoq) tushunchasi “ o‘zaro, birgalikda harakat qilmoq “ ma’nosini anglatadi. Interfaol metodlar-ta’lim jarayonida ta’lim oluvchi hamda pedagog o‘rtasida hamkorlikni qaror toptirish,faollikni oshirish ta’lim oluvchilar tomonidan bilimlarni samarali o‘zlashtirish, ularda shaxsiy sifatlarni rivojlantirishga xizmat qiladigan metodlar. Manbalarda o‘rganilish ta’lim tizimida interfaol metodlar ilk bor XX asrning 20- yillarida qo‘llanilganligidan dalolat beradi.V.A.Suxomliniskiy tomonidan o‘tgan 151 SCIENCE SHINE INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL Issue 6(41), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.03.2025 asrning 60-yillarida yaratilgan ilmiy ishlarda ham ta’lim tizimiga interfaol metodlarni tadbiq etish tajribasini uchratish mumkin. XX asrning 70-80-yillarida esa Rossiyada Sh.A.Amonashvili, V.F.Shatalova, Ye.N.Lina va boshqalar tomonidan ta’lim sifatini yaxshilash, samaradorligini oshirish, ta’lim oluvchilarda o‘qitishga bo‘lgan qiziqishni kuchaytirish yo‘llarini topish borasida olib borilgan ilmiy izlanishlarda ham interfaol metodning amaliy ahamiyati,ularni samarali qo‘llash shartlari to‘g‘risida so‘z yuritilgan.[1] Amerikalik psixolog olimlar R.Karnikau va F.Makelrouning o‘rganishlariga ko‘ra, shaxsning