O‘QUVCHILARDA NAZARIY BILIM VA AMALIY KO‘NIKMALARNI OSHIRISHDA PEDAGOGIK MAHORAT VA KREATIV YONDASHUVLARNING DOLZARB MASALALARI

Аннотация

ushbu ilmiy maqolada o‘quv jarayonlaridagi muammolar yechimi sifatida nazariya va amaliyot uyg‘unligini ta’minlagan holda o‘quvchilarning nazariy bilimlarini mustahkamlashda o‘rganiladigan har bir fanning xususiyatlari, amaliyotda tutgan o‘rni, ta’lim dasturlari mavzularini amaliyot bilan bog‘lash, o‘quvchilar bilimi, ko‘nikma va malakalarini sifat ko‘rsatgichlari o‘sish nuqtalarini ilmiy asosda tahlil qilib borishda nazariy ta’limning amaliyot bilan uzviyligini ta’minlanishi o‘quvchi yoshlarning ta’lim darsturlarini o‘zlashtirish darajalari, tushinish, so‘zlash va nutq madaniyatlarini o‘sishi, kelgusida o‘zlashtirilgan nazariy bilimlarini amaliyotda qo‘llash samaradorligini oshirish, o‘quvchilarni fanga bo‘lgan qiziqishlarini, dars 146 SCIENCE SHINE INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL Issue 6(41), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.03.2025 jarayonlarini sifati va mazmunini oshirish imkoniyatlari yuzasidan ijobiy natijalarni berayotgan ba’zi metodik va uslubiy tavsiyalar yoritib berilgan. Kalit so‘zlar: ilmiylik, uzviylik, nazariya, amaliyot, o‘zlashtirish, sifat, samaradorlik, ta’lim dasturlari, sohaviy tashkilotlar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, metodika, pedagogik mahorat, bilim, ko‘nikma, malaka, video dars, multimediali taqdimotlar, kreativlik, qiziquvchanlik, mantiqiy fikrlash, tushinish, so‘zlash, izchillik va tizimlilik, virtual stentlar, o‘quv-metodik kontentlar majmuasi va h.k. Keywords: scientific rigor, coherence, harmony, theory, practice, mastery, quality, efficiency, educational subjects, educational programs, didactic tools, industry organizations, information and communication technologies, creativity, methodology, pedagogy, skills, knowledge, competence, video lessons, multimedia presentations, curiosity, logical thinking, understanding, consistency, systematic approaches, virtual simulations, educational content methodologies, and more. Ta’lim sifati, mazmuni va samaradorligini oshirishda, o‘quvchilarning ilmga, fanga bo‘lgan qiziqishlarilarni, bilim darajalarini o‘sish nuqtalarini aniqlashda va dars jarayonlarini o‘qitishning ilg‘or metod va usullariga tayangan holda pedagoglardan zamonaviy kreativ yondashuvlarni qo‘llashni taqozo qilmoqda. Albatta, bugungi kunda ta’lim jarayonlarini mazmunli tashkil qilish, o‘quvchilarni fanlarni o‘zlashtirish darajalarini maqsadli monitoringini yuritish, o‘quv jarayonlari sifatini oshirish yuzasidan ilmiy tadqiqotlar natijalariga muvofiq o‘rganiladigan o‘quv fanlarining xususiyatlari, o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirishlarining o‘sish nuqtalarini aniqlashda zamonaviy interfaol o‘qitish metodikalarni joriy etilishi o‘zining ijobiy natijalarini berayotgan texnologiyalar joriy qilinib kelinmoqda. O‘quvchilar tomonidan fanlarni o‘zlashtirish, bilim darajalarini oshirishda o‘quv dasturida keltirilgan mavzular xususiyatlari, murakkablik darajalariga, o‘qituvchi tomonidan dars jarayonida qo‘llaniladigan pedagogik mahorat va kreativ yondashuvlarga ham bog‘liqligini ko‘rsatmoqda. Bugungi kunda dars jarayonlari o‘rganiladigan fanlarning xususiyatlari asosan turli shakllarda, jumladan, nazariy, amaliy, seminar va boshqa ilg‘or usul va metodikalarni qo‘llangan holda tashkil qilinmoqda. Lekin, ilmiy amaliy tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki ushbu an’anaviy shakllarda tashkil etiladigan dars jarayonlari bilan bir qatorda o‘quv jarayonlarida o‘quvchilarning mavzularni o‘zlashtirishlari, mazmun va mohiyatini tushinishda 147 SCIENCE SHINE INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL Issue 6(41), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.03.2025 ularning yoshi, psixologik jihatlari, fanga va kasbga bo‘lgan qiziqishlarini oshirishda nazariy ta’limni amaliyot bilan bog‘lash, turli hayotiy va kasbga oid sohaviy misollar bilan uzviy bog‘langan holda bayon qilishda o‘qituvchilarning pedagogik mahorati va zamonaviy kreativ yondashuvlarasosida dars jarayonlarini tashkil qilish, avvalom bor, dars jarayoni sifati va mazmuni, o‘quvchilarni dars jarayoniga to‘liq jalb qilish, ularning tushinish, eslab qolish, nutq madaniyati oshirish, fikrini erkin bayon qilish samaradorligini yanada oshirmoqda. Ushbu tahlillarga muvofiq dars jarayonlarining nazariy va amaliy turlari uyg‘unligini ta’minlashda muhim o‘rin tutadigan pedagogik mahorat, kreativ yondashuv, mavzularni hayotiy, kasbiy va sohaviy misollar bilan bayon qilish, o‘quvchilarni tushinish, eslab qolish, nutq madaniyatini oshirish, erkin fikrlash ko‘nikmalarini oshirishning afzalliklarini quyidagi sxematik ko‘rinishdagi metodik tavsiyalar samaradorligini yoritib berishni joiz deb bildik. Dars jarayonlari tahlillariga muvofiq zamonaviy kreativ yondashuvlar asosida mavzularni tushintirishda o‘quvchilarning o‘zlashtirish ko‘rsatgichlarini o‘sish darajalarini quyidagicha: O‘quvchilar soni 25 o‘zlashtirish 20 o‘zlashtirish 15 10 O‘zlashtirish darajalari 1 2 3 Xulosa o‘rnida quyidagi metodik tavsiyalarni bildirib o‘tishni lozim deb bildik. - har o‘quv yili boshlanishida o‘quvchilarning fanga, kasbga, sohalarga bo‘lgan qiziqishlarini o‘rganish ijtimoiy-psixo