O‘ZBEKISTON IQTISODIYOTIDA AYOLLAR TADBIRKORLIGINING O‘RNI

Аннотация

Ayollar tadbirkorligi har qanday jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishida muhim omil hisoblanadi. O‘zbekiston iqtisodiyotida ham ayollarning tadbirkorlik sohasidagi faolligi mamlakatning barqaror rivojlanishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Ayollar tadbirkorligi nafaqat iqtisodiy samaradorlikni oshirish, balki ijtimoiy tenglik va gender tengligini ta’minlashda ham muhim rol o‘ynaydi. Bu sohada amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar va dasturlar mamlakatda ayollarning iqtisodiy faolligini oshirishga xizmat qilmoqda. Kalit so‘zlar: iqtisodiyot, ayollar tadbirkorligi, gender tenglik, jamiyat, barqaror rivojlanish, daromadlar, iqtisodiy samaradorlik. Ayollar tadbirkorligi iqtisodiyotning turli sohalarida o‘z ifodasini topmoqda. Xususan, qishloq xo‘jaligi, xizmat ko‘rsatish sohasi, savdo va sanoat kabi tarmoqlarda ayollar faol faoliyat yuritmoqda. Ularning tadbirkorlikdagi ishtiroki nafaqat oilaviy daromadlarni oshirishga yordam beradi, balki mahalliy va milliy iqtisodiyotning diversifikatsiyasini ta’minlashga xizmat qiladi. Ayollar tomonidan tashkil etilgan kichik va o‘rta biznes korxonalari ko‘plab yangi ish o‘rinlarini yaratadi, bu esa jamiyatdagi ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashga yordam beradi. Ayollar tadbirkorligini rivojlantirishda davlat siyosati muhim ahamiyatga ega. O‘zbekiston hukumati tomonidan ayollarning iqtisodiy faolligini oshirishga qaratilgan turli dasturlar va loyihalar amalga oshirilmoqda. Ushbu dasturlar doirasida ayollarga moliyaviy yordam ko‘rsatish, treninglar tashkil etish, biznesni boshqarish bo‘yicha malaka oshirish imkoniyatlari yaratish kabi chora-tadbirlar amalga oshiriladi. Bu esa ayollarning tadbirkorlik sohasida o‘z imkoniyatlarini ro‘yobga chiqarishiga ko‘maklashadi. Shuningdek, ayollar tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlash uchun maxsus kreditlash tizimlari ishlab chiqilgan. Bu kreditlar ayollarga o‘z bizneslarini boshlash va rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan moliyaviy resurslarni taqdim etadi. Kredit olish jarayonining soddalashtirilishi va foiz stavkalarining pastligi ayollarni tadbirkorlik faoliyatiga jalb qilishda muhim omil hisoblanadi. Moliyaviy qo‘llab-quvvatlash bilan birga, ayollarga huquqiy va konsultativ yordam ko‘rsatish tizimi ham rivojlanmoqda.[1] https://scientific-jl.com 3 61-son_5-to’plam_May-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Ayollar tadbirkorligining rivojlanishi jamiyatda gender tengligini ta’minlashga xizmat qiladi. Ayollarning iqtisodiy mustaqilligi ularning ijtimoiy mavqeini oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ayollarning o‘z biznesini yuritishi oilaviy farovonlikni oshirish, bolalarning ta’lim olishiga ko‘maklashish va jamiyatdagi ijtimoiy muammolarni hal qilishda ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu bois, ayollar tadbirkorligini rivojlantirish jamiyatning barqaror va inklyuziv rivojlanishiga xizmat qiladi.[2] Ayollar tadbirkorligi sohasida duch kelinadigan muammolar ham mavjud. Ular orasida moliyaviy resurslarning yetishmasligi, biznesni yuritishda tajriba va bilimlarning kamligi, ijtimoiy stereotiplar va gender asosidagi cheklovlar muhim o‘rin tutadi. Ayniqsa, qishloq joylarda yashovchi ayollar uchun bu muammolar yanada dolzarbdir. Shu bois, davlat va nodavlat tashkilotlari tomonidan bu muammolarni bartaraf etish uchun maxsus dasturlar ishlab chiqilishi va amalga oshirilishi zarur. O‘zbekiston iqtisodiyotida ayollar tadbirkorligining o‘rni nafaqat iqtisodiy, balki ijtimoiy va madaniy sohalarda ham o‘z ifodasini topmoqda. Ayollar tomonidan tashkil etilgan bizneslar ko‘plab ijtimoiy loyihalar va tashabbuslarni amalga oshirishda faol ishtirok etadi. Ular o‘z faoliyati bilan jamiyatda ijtimoiy mas’uliyatni oshirishga, atrof- muhitni muhofaza qilishga va madaniy qadriyatlarni rivojlantirishga hissa qo‘shmoqda.[3] Xulosa: Xulosa qilib aytganda, O‘zbekiston iqtisodiyotida ayollar tadbirkorligining o‘rni juda muhim va keng qamrovli. Ayollar tadbirkorligini rivojlantirish nafaqat iqtisodiy o‘sishni ta’minlaydi, balki jamiyatda gender tengligini mustahkamlashga, ijtimoiy barqarorlikni oshirishga va milliy qadriyatlarni saqlashga xizmat qiladi. Shu bois, ayollar tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirish bo‘yicha chora-tadbirlarni yanada kuchaytirish zarur. Bu esa O‘zbekistonning uzoq muddatli barqaror rivojlanishiga katta hissa qo‘shadi. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Axmedova, S. (2021). Ayollar tadbirkorligini rivojlantirishning zamonaviy yo‘nalishlari. Toshkent: Iqtisodiyot nashriyoti. 2. Qodirov, R. (2020). O‘zbekiston iqtisodiyotida ayollarning iqtisodiy faolligi. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Universiteti nashriyoti. 3. Mirzaeva, D. (2019). Ayollar tadbirkorligi va uning ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati. Samarqand: Samarqand Davlat Universiteti nashriyoti. 4. Islomova, N. (2022). Ayollar biznesini qo‘llab-quvvatlash tizimlari va ularning samaradorligi. Toshkent: Iqtisodiyot va moliya nashriyoti. 5. Tursunova, M. (2023). O‘zbekiston qishloq joylarida ayollar tadbirkorligi: muammolar va