Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
БЕЗОРИЛИК ЖИНОЯТИНИ МУЛКНИ ҚАСДДАН НОБУД ҚИЛИШ ЁКИ УНГА ЗАРАР ЕТКАЗИШ ЖИНОЯТИНИДАН ФАРҚЛАШГА ОИД АЙРИМ МУЛОҲАЗАЛАР
ЮРИДИК ТАҲЛИЛИ · Мирзо Улуғбек тумани Интизор -уй (ИИВ Академияси Жиноят ҳуқуқи кафедраси)
Журнал инноваций нового века · 2026
Аннотация
Ушбу мақолада Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 173-моддасида назарда тутилган мулкни қасддан нобуд қилиш ёки унга зарар етказиш жинояти субъектининг ҳуқуқий хусусиятлари чуқур таҳлил қилинган. Жаҳон амалиётидаги статистик маълумотлар ва ривожланган давлатлар қонунчилиги таҳлил қилинган ҳолда, мазкур жиноятнинг ижтимоий хавфлилиги ва рецидивини камайтиришда жиноий жавобгарлик ёши, субъектив аломатлар ва ҳуқуқни қўллаш амалиётига эътибор қаратилган. Хусусан, вояга етмаган шахсларнинг бундай жиноятлардаги иштироки, уларнинг руҳий ва ижтимоий ривожланиш даражаси, ҳамда суд амалиётида ёшни аниқлаш масалалари ёритиб берилган. Мақолада миллий қонунчиликни такомиллаштириш ва жавобгарлик механизмларини янада самарали ташкил этиш бўйича таклифлар илгари сурилган. Калит сўзлар: Жиноят субъекти, мулкка қасддан зарар етказиш, жиноий жавобгарлик ёши, ақли расо шахс, жисмоний шахс, Жиноят кодекси, вояга етмаганлар, ижтимоий хавфлилик, суд амалиёти, ҳуқуқий тизим, рецидив, миллий қонунчилик. АННОТАЦИЯ: В данной статье проведён углублённый анализ правовых характеристик субъекта преступления, предусмотренного статьёй 173 Уголовного кодекса Республики Узбекистан — умышленного уничтожения или повреждения имущества. На основе статистических данных мировой практики и анализа законодательства развитых стран акцентировано внимание на социальной опасности данного преступления и мерах по снижению его рецидива через возраст уголовной ответственности, субъективные признаки и особенности правоприменительной практики. В частности, освещены вопросы участия несовершеннолетних в подобных преступлениях, уровень их психического и социального развития, а также практика установления возраста в судебных делах. В статье предложены рекомендации по совершенствованию национального законодательства и повышению эффективности механизмов ответственности. Ключевые слова: Субъект преступления, умышленное повреждение имущества, возраст уголовной ответственности, вменяемое лицо, физическое лицо, Уголовный кодекс, несовершеннолетние, социальная опасность, судебная практика, правовая система, рецидив, национальное законодательство. ANNOTATION: This article presents an in-depth analysis of the legal characteristics of the perpetrator of the crime defined in Article 173 of the Criminal Code of the Republic of Uzbekistan — intentional destruction or damage to property. https://inlibrary.uz/index.php/jnci/ 11 55 66 Volume–76_Issue-1_May-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS Based on global statistical data and the legislation of developed countries, the article focuses on the social danger of such crimes and ways to reduce recidivism through the criminal responsibility age, subjective elements, and law enforcement practices. Particular attention is given to the involvement of minors, their psychological and social development levels, and how age is determined in judicial proceedings. The article proposes recommendations for improving national legislation and enhancing the effectiveness of accountability mechanisms. Keywords: Offender, intentional damage to property, age of criminal responsibility, sane person, physical person, Criminal Code, minors, social danger, judicial practice, legal system, recidivism, national legislation. Дунёда мулкни қасддан нобуд қилиш ёки унга зарар етказиш жинояти жамиятдаги ҳуқуқий муносабатлар билан бир қаторда, унинг иқтисодий барқарорлиги ва ижтимоий мувозанатига ҳам жиддий салбий таъсир кўрсатаётгани қатор мисолларда яққол намоён бўлмоқда. Хусусан, 2024 йилда АҚШда мулкий зарарнинг умумий кўлами 18 миллиард долларни ташкил этган бўлиб, шундан 25–30 фоиз ҳолатларда зарар мулкка қасддан етказилганлиги қайд этилган1. Канадада эса ўт қўйиш ва шунга ўхшаш йўллар орқали мулкка зарар етказиш билан боғлиқ ҳолатлар йилига ўртача 8,72 фоизга ўсмоқда2. Шунингдек, 2024 йил ҳисоботига кўра, Англия ва Уэлсда полиция органлари томонидан тахминан 496 736 та мулкий зарар жинояти қайд этилган3. Ушбу рақамлар глобал миқёсда мулкка қасддан зарар етказиш билан боғлиқ жиноятларга қарши самарали жиноят-ҳуқуқий чораларни ишлаб чиқиш, жавобгарлик механизмларини такомиллаштириш ҳамда ушбу турдаги жиноятлар рецидивини камайтириш заруратини яққол намоён этмоқда. Жаҳонда мулкни қасддан нобуд қилиш ёки унга зарар етказиш жиноятига қарши самарали курашиш, мулк ва унга бўлган ҳуқуқларни бундай жиноий тажовузлардан муҳофаза қилишда давлатларнинг жиноят-ҳуқуқий сиёсатини ўрганиш, тегишли ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар фаолияти самарадорлигини ошириш алоҳида аҳамият касб этмоқда. Шунингдек, мазкур жиноятнинг ҳуқуқий-ижтимоий табиати ва амалий хусусиятларини чуқур таҳлил қилиш, унинг олдини олишга доир механизмларни мустаҳкамлаш, жиноий жавобгарлик белгиланган қонун нормаларини замонавий талаблар асосида такомиллаштириш, шу жумладан, хорижий давлатлар тажрибаси ва халқаро стандартлар имплементациясини кучайтириш зарурдир. Бундан ташқари, мулкка қасддан етказилаётган зарарга қарши курашда қонунни қўллаш амалиётини яхшилаш ва унинг ҳуқуқий асосларини
Доказательный фрагмент
«Ушбу мақолада Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 173-моддасида назарда тутилган мулкни қасддан нобуд қилиш ёки унга зарар етказиш жинояти субъектининг ҳуқуқий хусусиятлари чуқур таҳлил қилинган.»
Образец извлечения
Демо-превьюУшбу мақолада Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 173-моддасида назарда тутилган мулкни қасддан нобуд қилиш ёки унга зарар етказиш жинояти субъектининг ҳуқуқий хусусиятлари чуқур таҳлил қилинган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Offender, intentional damage to property, age of criminal, жиноят қонунчилиги, умумий хавфли усул, жиноятнинг кўп қиррали хусусияти, оғир оқибатлар., квалификация белгиси, Калит сўзлар: мулкни қасддан нобуд қилиш ёки унга зарар етказиш
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025
МонографииK.J.Murodov2026