XIZMAT KO‘RSATKICH SOHASIGA AUTSORSING XIZMATINI QO‘LLASH AFZALLIKLARI VA UNI JORIY ETISHNING ASOSLARI

Аннотация

Mazkur maqolada bugungi kunda yangi zamonaviy xizmatlar qatorida autsorsing xizmatlarining o’ziga xos xususiyatlari, muvaffaqiyat strategiyalari sifatida qaralishi muallif tomonidan aks ettirilgan. Qolaversa, autsorsing xizmatlarini takomillashtirish bo’yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Kalit so’zlar: autsoring, xizmat ko’rsatish, boshqarish, hamkorlik, tejamkor ishlab chiqarish, strategiya, autsorsing xizmatlari. Kirish. O‘zbekistonda faoliyatni davlat sektoriga autsorsing qilishning huquqiy asoslari yaratilmoqda. Ta’lim va tarbiya tizimining barcha bo‘g‘inlari faoliyatini zamon talablari darajasida takomillashtirish asosiy vazifa ekanligidan kelib chiqib, shu va boshqa sohalar misolida davlat sektorida autsorsingdan foydalanishning afzalliklari haqida so‘z boradi. Autsorsing davlat sektorida qo‘llashda ijtimoiy xizmat sifatining keskin nazoratga yo‘l qo‘yish darajasiga ko‘tariladi, inson uchun o‘ muhim, yuqori sifatli oziq-ovqat iste’moli tarkibi takomillashtiriladi, inson genofondini saqlash uchun homilador ayollar va bolalarning ovqatlanish ratsioni bo‘yicha amaldagi me’yorlarni xalqaro standartlar asosida qayta ko‘rib chiqilishiga keladi. Agar bir necha yillar avval “autsorsing” mexanizmidan faqat xususiy sektorda foydalanilgan bo‘lsa, bugungi kunda byudjet tashkilotlarida ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatishda “autsorsing”dan ham samarali foydalanilmoqda. Autsorsing-bu tashkilotning u yoki bu funktsiyasini ushbu faoliyatni amalga oshirishga ixtisoslashgan tashqi ijrochilarga o'tkazish. Boshqacha qilib aytganda, autsorsing deganda davlat sektori tomonidan nodavlat sektordan tovarlar, ishlar va xizmatlar xarid qilishning umumiy hajmi tushuniladi. Davlat muassasalarida umumiy ovqatlanishni autsorsing qilish “Davlat xaridlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq tarkibi tasdiqlanadigan Tanlov komissiyasi tomonidan o‘tkaziladigan tanlov asosida tashkil etiladi. O‘zbekistonda xususiy sektorda muvaffaqiyatli joriy etilgan zamonaviy mexanizm va usullarni byudjet xizmatlari ko‘rsatilayotgan ijtimoiy sohalarda qo‘llash, davlat sektorida autsorsingni joriy etishda xarajatlarni tejash va xizmat ko‘rsatish sifatini oshirishning ahamiyati, davlat sektori muassasalarida sog‘lom, oqilona va xavfsiz ovqatlanishni tashkil etishni takomillashtirish, umumiy ovqatlanish (yuqori umumiy ovqatlanish) kabi zamonaviy usullardan foydalanish, umumiy ovqatlanish (mavjudligi) kabi zamonaviy usullardan foydalanish. autsorsingni qo'llashning afzalliklari sifatida autsorsing bilan davlat muassasalari o'rtasidagi autsorsing shartnomalari va ijtimoiy sohada autsorsingga asoslangan xarajatlarning samaradorligi ko'rib chiqiladi. Xususiy sektor vakillari bilan tuzilgan autsorsing shartnomalari O‘zbekiston Respublikasining fuqarolik qonunchiligi hamda tadbirkorlik sub’yektlarining faoliyatini tartibga soluvchi bir qator qonunlar va qonunosti hujjatlari bilan tartibga solinadi. Shu 45 munosabat bilan autsorsing shartnomalari erkin tuziladi va hech qanday rasmiy talablar belgilanmagan. Tahlil va natijalar. Zamonaviy dunyoda biznes rahbarlari amalda xizmatlarning autsorsingidan tobora ko'proq foydalanmoqda va uni boshqaruvning yangi strategiyasi sifatida belgilamoqda. Global raqobat, jahon bozorida yangi o'yinchilarning paydo bo'lishi bozorda ishtirok etish uchun yangi texnologiyalardan foydalanishni talab qiladi. Vazifa ular qila oladigan narsani qilish va iloji bo'lsa, kompaniya uchun eng foydali bo'lgan narsani olishdir. Natijada bozor ishtirokchilari aniq funksiya va vazifalar bo‘yicha ixtisoslashuv yo‘lidan boradilar. Boshqacha qilib aytganda, biznes-loyihani alohida tarkibiy qismlarga bo'lish, ishlarning ayrim turlarini autsorsing sxemasi bo'yicha yuqori ixtisoslashgan kompaniyalarga o'tkazish samarali tijoratning strategik yo'nalishi hisoblanadi. Autsorsing xizmat ko'rsatish sektori biznes muhitining omillari, tendentsiyalari va qonuniyatlarini hisobga olgan holda korporativ funktsiyalarni uchinchi tomon tashkilotlari - autsorserlarga o'tkazish orqali o'zaro manfaatli hamkorlik bozorida ishtirok etuvchi firma va kompaniyalarning ajralmas majmuidir. Jahon bozorida autsorsing xizmatlarini iste'mol qilish bo'yicha bozor ulushi bo'yicha AQSh - 36%, G'arbiy Evropa - 29% va Yaponiya - 13% etakchi hisoblanadi. Har qanday funktsiya yoki biznes jarayonini autsorsingga topshirgan AQSh kompaniyalarining ulushi 2020 yilda 86 foizni tashkil etdi, 2019 yildagi 52 foizga nisbatan. 2020 yilda AQSh autsorsing bozoridagi savdo hajmi 3 baravardan ortiq oshdi. Autsorsing xizmatlari uchun Yevropa bozorini kengaytirish tendentsiyasi kuchayib bormoqda. Tahlilchilarning fikricha, 2021-yilning so‘nggi choragida Yevropada 2020-yildan buyon har qachongidan ko‘ra ko‘proq autsorsing shartnomalari topshirildi.Etakchi maslahatchilarning ta’kidlashicha, xarajatlarni kamaytirish zarurati Yevropa kompaniyalarini o‘z biznesining bir qismini subpudratchilarga topshirishni istamasligini yengishga majbur qilmoqda. So‘nggi yillarda Hindiston, Filippi