HUQUQIY TARG'IBOT SHAKLLARINING O'ZBEKISTON VA FRANSIYA MISOLIDA QIYOSIY HUQUQIY TAHLILI

Аннотация

This thesis presents a comparative legal analysis of the forms of legal awareness in the examples of Uzbekistan and France. The research examines the legal foundations, institutional structures, and practical forms of legal awareness in both countries. The analysis reveals that in France, the legal awareness system is distinguished by broad support from the non-governmental sector and local government bodies, effective use of digital technologies, and active participation of civil society institutions. In the case of Uzbekistan, legal awareness activities are predominantly carried out by centralized state bodies, with the process of introducing modern approaches still underway. Based on the study, practical recommendations have been developed to improve the legal awareness system in Uzbekistan. Keywords: legal awareness, comparative law, Uzbekistan, France, legal culture, legal information, legal education, civil society, legal literacy. Аннотация: Данная тезисная работа представляет собой сравнительный правовой анализ форм правового просвещения на примере Узбекистана и Франции. Исследование охватывает правовые основы, институциональные структуры и практические формы правового просвещения в обеих странах. По результатам анализа установлено, что во Франции система правового просвещения отличается широкой поддержкой со стороны негосударственного сектора и органов местного самоуправления, эффективным использованием цифровых технологий, а также активным участием институтов гражданского общества. В случае Узбекистана правовое просвещение в основном осуществляется централизованными государственными органами, при этом процесс внедрения современных подходов продолжается. На основе исследования разработаны практические рекомендации по совершенствованию системы правового просвещения в Узбекистане. Ключевые слова: правовое просвещение, сравнительное правоведение, Узбекистан, Франция, правовая культура, правовая информация, правовое 118 образование, гражданское общество, правовая грамотность. Huquqiy targ'ibot – jamiyatda huquqiy madaniyatni shakllantirish va rivojlantirishning asosiy vositalaridan biri hisoblanadi. Demokratik jamiyatda fuqarolarning huquqiy savodxonligi va huquqiy ongini oshirish orqali qonunlarning samarali ijrosi ta'minlanadi.1 O'zbekiston va Fransiya misolida huquqiy targ'ibotning asosiy shakllari, usullari va mexanizmlarining qiyosiy tahlili ikki mamlakatning huquqiy tizimlarida mavjud bo'lgan o'xshashlik va farqlarni aniqlash imkonini beradi. O'zbekistonda huquqiy targ'ibot faoliyati bir qator normativ-huquqiy hujjatlar bilan tartibga solinadi. Jumladan, O'zbekiston Respublikasining "Huquqiy axborotni tarqatish va undan foydalanishni ta'minlash to'g'risida"gi Qonuni2, O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish tizimini tubdan takomillashtirish to'g'risida"gi Farmoni3 va Vazirlar Mahkamasining tegishli qarorlari muhim ahamiyatga ega.O'zbekistonda huquqiy targ'ibot davlat siyosatining muhim yo'nalishi sifatida e'tirof etilgan. Mazkur qonunchilik hujjatlarida huquqiy targ'ibotning asosiy prinsiplari, shakllari va usullari belgilangan bo'lib, davlat organlari, ta'lim muassasalari va fuqarolik jamiyati institutlarining bu boradagi vazifalari aniq ko'rsatilgan4. Fransiyada huquqiy targ'ibot tizimi "Fuqarolarning huquq va erkinliklari to'g'risida ma'lumot olish huquqi to'g'risida"gi qonun (Loi n° 78-753 du 17 juillet 1978)5, "Fuqarolik jamiyati institutlari to'g'risida"gi qonun (Loi du 1er juillet 1901)6 va "Ma'muriy hujjatlarga kirish huquqi to'g'risida"gi qonun (Loi n° 2000-321 du 12 avril 2000)7 kabi normativ hujjatlar bilan tartibga solinadi.Fransiyada huquqiy targ'ibot fuqarolarning huquqiy ma'lumotlarga erkin kirish imkoniyatini ta'minlashga qaratilgan bo'lib, bu jarayonda davlat va nodavlat tashkilotlarining roli aniq belgilangan. Fransiya qonunchiligiga ko'ra, fuqarolarning huquqiy axborotga ega bo'lishi ularning konstitutsiyaviy huquqi sifatida tan olingan8. O'zbekistonda huquqiy targ'ibot faoliyati bilan shug'ullanuvchi asosiy institutlar quyidagilardir:O'zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va uning hududiy boshqarmalari9; Prokuratura organlari; "Huquqiy axborot tarqatish markazi" davlat unitar korxonasi; 1 Ismailova G. Huquqiy madaniyat va jamiyat taraqqiyoti // Jamiyat va qonun. – 2022. – №3. – B. 15-23. 2 O'zbekiston Respublikasining "Huquqiy axborotni tarqatish va undan foydalanishni ta'minlash to'g'risida"gi 2017-yil 7-sentabrdagi O'RQ-443-sonli Qonuni // Qonun hujjatlari ma'lumotlari milliy bazasi, 08.09.2017 y., 03/17/443/0047- . son 3 O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish tizimini tubdan takomillashtirish to'g'risida"gi 2019-yil 9-yanvardagi PF-5618-sonli Farmoni // Qonun hujjatlari ma'lumotlari milliy bazasi, 10.01.2019 y., 06/19/5618/2452-son. Raxmonov A. Huquqiy targ'ibot ishlarini tashkil etish: nazariya va amaliyot. – Toshkent: Adolat, 2021. – B. 45-52. 4 Loi n° 78-753 du 17 juillet 1978 por