ZAMONAVIY AXBOROT TA’LIM MUHITIDA BOLALAR ADABIYOTINI O‘QITISH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISHNING PEDAGOGIK OMILLARI

Аннотация

Ushbu tizesda o‘quvchilarga ta’lim olishni qiziqarli va samarali qilish, o‘qituvchilarga esa o‘qitish jarayonini yanada osonlashtirishdir hamda bu texnologiyalar yordamida o‘qishning sifatini oshirish, shuningdek, o‘quvchilarni dunyo bo‘ylab global resurslarga ulash imkoniyatini yaratishi haqida so‘z borgan. Kalit so‘zlar: Axborot texnologiyasi, shaxs shakllanishi, tashqi omillar, zamonaviy metodlar, ta’lim-tarbiya jarayoni. "Zamonaviy axborot ta’lim muhitida bolalar adabiyotini o‘qitish metodikasini takomillashtirish omillari" mavzusi juda muhim, chunki zamonaviy axborot texnologiyalari va o‘qitish metodikasidagi yangiliklar bolalar adabiyotini o‘qitish jarayoniga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu mavzu doirasida bir nechta asosiy omillarni ko‘rib chiqish mumkin. Axborot texnologiyalarining ta’lim muhitiga ta’siri. Zamonaviy texnologiyalar bolalar adabiyotini o‘qitishda interaktiv o‘quv materiallari, audiovizual vositalar, va raqamli kutubxonalar orqali yangi imkoniyatlar yaratadi. O‘qituvchilar bolalar bilan o‘quv materiallarini yanada qiziqarli va samarali tarzda taqdim eta olishadi. Elektron kitoblar va ilovalar: Bolalar adabiyotiga oid elektron kitoblar, mobil ilovalar va interaktiv dasturlar orqali o‘quvchilarning diqqatini jalb qilish osonlashadi. Bu vositalar o‘quvchilarga o‘qish jarayonini yanada qiziqarli va o‘ziga jalb etuvchi qilish imkonini beradi. Online platformalar: Onlayn o‘qitish platformalari (masalan, Zoom, Google Classroom, yoki boshqa ta’lim resurslari) orqali adabiyot darslarini yanada samarali o‘tkazish mumkin. O‘qitish metodikasining yangilanishi Bolalar adabiyotini o‘qitish metodikasida zamonaviy yondashuvlar o‘qituvchiga o‘quvchilarning individual ehtiyojlariga qarab darsni tashkil qilish imkonini beradi. Yangi pedagogik metodlar: Interfaol metodlar: O‘qitishda guruhli ishlash, rolli o‘yinlar, debatlar va boshqa interfaol usullar yordamida bolalar adabiyotini o‘rgatishning samaradorligini oshirish mumkin. Kreativ metodlar: Bolalar o‘z ijodiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish uchun yaratish, rasm chizish, hikoya yozish kabi metodlar qo‘llaniladi. Differensial yondashuv: Har bir bola o‘ziga xos o‘qish tezligi va uslublariga ega. Shuning uchun, o‘qituvchilar bolalar o‘quv ehtiyojlarini aniqlab, moslashtirilgan o‘qish materiallari va metodlarni tanlashlari kerak. Psixologik va didaktik omillar: Bolalar adabiyotini o‘qitishda pedagogning psixologik yondashuvi juda muhim. O‘qituvchilar bolalar psixologiyasini to‘g‘ri tushunib, ularning o‘qish motivatsiyasini oshirishga qaratilgan metodlarni ishlab chiqishlari lozim. Bu, o‘z navbatida, o‘qish jarayoniga bo‘lgan qiziqishni oshiradi va bolalarni adabiyotga yanada jalb qiladi. O‘quvchilarning yoshiga mos materiallar: Adabiy asarlarni tanlashda o‘quvchilarning yosh xususiyatlarini inobatga olish kerak. Kichik yoshdagi bolalar uchun ko‘proq rasmli kitoblar, o‘rta yoshdagi bolalar uchun esa mazmunli va qiziqarli hikoyalar tanlanadi. Motivatsiya va rag‘batlantirish: Bolalar o‘qishdan qoniqish hosil qilishlari uchun ularni rag‘batlantirish, muvaffaqiyatlarini ta’kidlash va motivatsiya berish 40 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si muhimdir. Madaniy-axloqiy omillar: Bolalar adabiyotini o‘qitishda madaniy va axloqiy qadriyatlarni aks ettiruvchi materiallardan foydalanish ham muhim ahamiyatga ega. Bu, bolalarga axloqiy me’yorlarni, yaxshilik, do‘stlik, vatanparvarlik kabi qadriyatlarni o‘rgatishda yordam beradi. Milliy va universal qadriyatlar: O‘quvchilarga milliy adabiyotimizning boy merosi va boshqa xalqlarning adabiyoti orqali universal qadriyatlarni o‘rgatish. Adabiy tarix va madaniyat: O‘quvchilarga adabiy asarlarni o‘qish orqali tarixiy, madaniy va axloqiy ta’lim berish. Bolalar adabiyoti – bolalar va oʻsmirlar uchun yaratilgan badiiy, ilmiy, ilmiy-ommabop va publitsistik asarlar majmui. Bularning asosiy qismini badiiy asarlar tashkil etadi. Jahon xalqlari, shu jumladan, oʻzbek xalqi Bolalar adabiyoti tez aytish, topishmoq, oʻyin qoʻshiqlari, rivoyat, afsona, ertak, maqol, masal va doston singari aksariyat qismi bolalarga moʻljallab yaratilgan ogʻzaki ijod namunalaridan boshlanadi. Bolalar adabiyotini bevosita bolalarga moʻljallab yaratilgan va aslida bolalarga moʻljallanmagan boʻlsa-da, keyinchalik Bolalar adabiyotiga oʻtib qolgan asarlarga ajratish mumkin. Bolalar adabiyotining oʻziga xos xususiyati – u oʻzgaruvchan hodisa boʻlib, u kitobxon yoshi, tarixiy davr va ijtimoiy muhit bilan bevosita bogʻliq. Kitobxon yoshini hisobga olish Bolalar adabiyotining eng asosiy xususiyatlaridandir. Masalan, maktabgacha yoshdagi bolalarda bu koʻrgazmalilik, ezgulik va yovuzlik kuchlarining oddiy koʻrinishdagi ziddiyatlariga asoslangan boʻlsa, oʻsmirlar uchun yaratilgan adabiyotda murakkab hayotdagi murakkab kishilarning ruhiyati ochila boshlaydi. Bolalar adabiyotining yana bir xususiyati uning harakatga boyligidir. Bundan Bolalar adabiyotida syujetga boʻlgan talab ham kelib chiqadi. U voqealarning tezkor, qiz