ГЛОБАЛЛЛАШУВ ЖАРАЁНЛАРИДА ЁШЛАРИМИЗНИ ТОЛЕРАНТЛИК РУҲИДА ТАБИЯЛАШНИНГ АҲАМИЯТИ

Аннотация

This article emphasizes the importance of educating young people in the spirit of tolerance in the context of globalization. It states that the socio-ethical formation of young people is a complex educational process and directly depends on a number of factors. Among them, the phenomenon of tolerance is of particular importance, being one of the important foundations that unite the socio-moral processes and values that occur in the modern era. Key words: globalization, phenomenon, nobility, value, patriotism, honesty, humanity, pluralism. 2330 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 Инсоннинг ҳар томонлама камол топиши жараёнининг самарадорлиги аввало, унинг ижтимоий-ахлоқий йўналиши билан боғлиқ бўлиб, бу ҳолат ёшларда алоҳида аҳамият касб этади. Юртбошимиз Ш.М.Мирзиёев бугунги глобаллашув шароитида ёшларнинг ижтимоий- ахлоқий ҳолати миллий ҳаётнинг асосини ташкил этувчи маънавий-ахлоқий парадигмалар билан боғлаб, “Ҳозирги вақтда мамлакатимиз аҳолисининг 32 фоизини ёки 10 миллионини 30 ёшгача бўлган ёшларимиз ташкил этади. Ёшларимиз ҳақли равишда Ватанимизнинг келажаги учун жавобгарликни зиммасига олишга қодир бўлган, бугунги ва эртанги кунимизнинг ҳал этувчи кучига айланиб бораётгани барчамизга ғурур ва ифтихор бағишлайди.”1- дея ёшларга тўла ишонч билдирган эди. Ёшларнинг ижтимоий-ахлоқий шаклланиши мураккаб ва серқирра тарбиявий жараён бўлиб, бир қатор омилларга бевосита боғлиқдир. Булар ичида толерантлик ҳодисаси алоҳида аҳамият касб этиб, ҳозирги замонда рўй бераётган ижтимоий-ахлоқий жараёнлар ва қадриятларни бирлаштирувчи муҳим асослардан бири бўлиб хизмат қилади. Бу ҳақда юртбошимиз Ш.Мирзиёев ўз маърузасида ота-оналарга қарата... эзгу oрзу-ниятларимизни амалга oшириш кўп жиҳатдан бугун униб-ўсиб кeлаётган, бизнинг давoмчимиз суянчимиз ва таянчимиз бўлган ёш авлoднинг зиммаси ва масъулиятига тушади. Шу бoис барчамиз ўзимизнинг муқаддас oта-oналик бурчимизни жoндан азиз фарзандларимизни нафақат ҳам жисмoнан, ҳам маънан сoғлoм қилиб ўстириш, шу билан бирга, уларнинг ҳар томoнлама баркамoл авлoд бўлиб, энг замoнавий биз яшаётган XXI аср талаб қилаётган интеллeктуал билим ва бoйликка эга бўлган инсoнлар бўлиб ҳаётга кириб бoришни таъминлашда кўришимиз ҳам қарз, ҳам фарз – дея уқтирган эди. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги “Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида”ги ПФ- 4947-сон Фармонида,шуниннгдек, ижтимоий, маънавий-маърифий соҳалардаги ишларни янги тизим асосида йўлга қўйиш бўйича давлатимиз раҳбари 5 та муҳим ташаббусни илгари сургани, яъни, ёшларга эътиборни кучайтириш, ёш авлодни маданият, санъат, жисмоний тарбия ва спортга кенг жалб этиш, уларда ахборот технологияларидан тўғри фойдаланиш кўникмасини шакллантириш, ёшлар ўртасида китобхонликни тарғиб қилиш, хотин-қизлар бандлигини таъминлаш масалалари бугунги куннинг энг муҳим масалаларидан бирига айланганлигини таъкидлаган эди. Бугунги кунда толерантлик бутун дунё халқлари олдида турган долзарб муаммолардан биридир. 1Ўша жойда. Б.13. 2331 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 Авваламбор, толерантлик тушунчасининг ўзига аниқлик киритиб олсак. Толерантлик, яъни бағрикенглик атамаси – ҳар бир инсоннинг фикри, нуқтаи назари, маданияти, дунёқараши, эътиқодини, улар қандай бўлса, шундайлигича қабул қилишга ҳозирликдир. Бу бир - бирига ўхшамаган одамларнинг бирга, аҳилликда яшашга интилишидир. “Толерантлик” атамаси лотинча “tolerantia” сўзидан олинган бўлиб, ўзгалар фикри, эътиқоди ва ҳатти-ҳаракатига нисабатан чидамлилик маъносини ангалатади. Бағрикенглик ўзбек халқининг энг олий фазилатларидан бири бўлиб, ота-онамиз бизни ёшлигимизданоқ атрофдагиларга нисбатан ҳурмат – эътиборли ва кечиримли бўлишга ўргатиб, шу руҳда тарбиялаб келганлар. Дарҳақиқат, агар инсон атрофидаги кишиларга нисбатан ҳурмат кўрсатса, эътиборли ва кечиримли бўлса, бу фазилат унга бошқалар билан ишлаш ва тил топишиб яшаш учун шароит яратади. Ҳозирги шароитда ёшларнинг толерантлиги умуминсоний ижтимоий жараёнлардан, инсониятни қизиқтираётган ёки безовта қилаётган муаммолардан хабардорлик даражаси, БМТ, ЮНЕСКО, ЮНИСЕФ каби халқаро ташкилотлар қабул қилган дастурларни, лойиҳаларни, қарорларни билиши, уларни амалга оширишда фаол қатнашиши билан ҳам муайян даражада боғлиқдир. 1995 йил 16 ноябрда ЮНЕСКО томонидан “Бағрикенглик тамойиллари декларацияси”нинг қабул қилиниши - бағрикенгликнинг бугунги кундаги долзарб муаммоларидан бири эканлигининг ёрқин далилидир. Ҳақиқатдан ҳам дунёнинг кўпгина мамлакатларида ёшларнинг сабрсизлиги туфайли ота - оналарга, катталарга нисбатан беҳурматлик, ҳар хил экстремистик гуруҳларга қўшилиб кетиш, ҳар хил террорчилик ҳаракатларини содир этиш ҳолатлари юз бериб турибди. Мана шундай нохуш ҳолларнинг олдини олиш учун ҳам биз ёшларимизни бағрикенглик ва сабр-тоқатлилик руҳида тарбиялашимиз керак. Аждодларимиз орасида олийжаноб, бағрикенг, мард инсонлар кўплаб топилади. Хусусан, бағрикенглик ҳақида гап кетганда, буюк мутаффаккир Жалоллидин Румий би