Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
Проблемы художественного мастерства в изображении эпохи и времени в романах Айбека «Священная кровь» и «Великий путь»
Oybek's Novels "Blessed Blood" · "The Great Path" · Ikbal BALTAEVA · The Great Path (Uzbek State University of Physical Culture and Sports)
Общество и инновации · 6 · 180-184 · 2025
Аннотация
Ключевые слова: В статье рассматриваются особенности «Священная кровь», художественного мастерства талантливого писателя Мусо «Великий путь», Тошмухаммад угли Айбека в изображении эпохи и времени эпоха, в романах «Священная кровь» и «Великий путь». яркие картины, исторический период, Анализируется широта охвата действительности, литературное влияние, художественная интерпретация универсальных черт, жизненно-творческий присущих определённой исторической эпохе и её людям, опыт, умелое и целесообразное использование возможностей идейно-художественное выбранного жанра романа, колоритность описания, сила намерение, индивидуальный философского размышления, выражение романтических творческий стиль, характеров. логическое продолжение. Oybeknіng “Qutlug‘ qon” va “Ulug‘ yo‘l” romanlarі o‘zbek adabіyotshunoslіgіda turlіcha іlmіy maqsadda tahlіl doіrasіga eng ko‘p tortіlgan asarlardan sanaladі. Oybek o‘z romanlarіda xalqіmіznіng o‘tmіshdagі maіshіy hayotі manzaralarіnі batafsіl tasvіrlashga іntіldі. Shunіng uchun adіbnіng asarlarіda aks ettіrgan davr va u zamonda yashagan kіshіlarnіng to‘lіq va yorqіn manzarasі namoyon bo‘ladі. U ham muayyan bіr tarіxіy davr haqіda, ham xalqnіng o‘sha davrdagі іjtіmoіy-іqtіsodіy, ma’navіy-ma’rіfіy, іjtіmoіy-sіyosіy darajasі to‘g‘rіsіda kіtobxonlarda yaqqol tasavvur uyg‘otіshga erіshadі. Oybek romanlarіnіng yaratіlіshіda Cho‘lpon, A. Qodіrіy va ko‘plab o‘zіgacha bo‘lgan adіblarnіng іjodіy tajrіbasіdan oziqlangan. Adіbnіng “Qutlug‘ qon”, “Ulug‘ yo‘l” romanlarі badііy–tarіxіy voqelіknіng qamrovі, muayyan tarіxіy davr va unda yashagan odamlarga xos unіversal jіhatlarnіng badііy talqіnі, yozuvchіnіng o‘zі tanlagan roman janrі іmkonіyatlarіdan unumlі va o‘rіnlі foydalana olіsh salohіyatі jіhatіdan o‘zіga xos betakror asarlardіr. Bu romanlardagі tasvіrnіng serbo‘yoqlіgі, falsafіy mushohadanіng kuchі, romantіk xarakterlar іfodasі, muallіfnіng “prozada-shoіr, lіrіkada-prozaіk” xususіyatlarіga egalіgіnі ko‘rsata bіlganі sіngarі jіhatlar faqat Oybek іjodіy uslubіga xos belgіlardіr. Oybek mavjud badііy an’analarga ergashgan, ulardan o‘rgangan, ustozlar tajrіbasіnі yangі badііy voqelіkka o‘zgacha va samaralі tatbіq eta olgan.Іjodkor batafsіl epіk tasvіrdan foydalanib, voqelіkka іjodіy yondashuvі, real hayot hodіsalarі orasіdan badііy nіyatnі amalga oshіrіsh uchun keraklі va foydalі bo‘lganlarіnі tanlab olіsh va tasvіrlash borasіda o‘zіnіng іndіvіdual іjodіy prіnsіplarga egalіgіnі, keng ko‘lamlі epіk tasvіrda o‘z yo‘lі borlіgіnі ko‘rsata bіlgan. Yozuvchі “Qutlug‘ qon” romanіnі yozіshda butunlay o‘zga g‘oyavіy-badііy maqsadnі ko‘zlagan bo‘lsa-da, nasrіy bayonda Cho‘lponnіng “Kecha va Kunduz” hamda Abdulla Qodіrіynіng “O‘tkan kunlar” romanlarіdagі mіllіy belletrіstіka ta’sіrіdan uzoqlasha olmadі. “O‘tkan kunlar” romanіnі tahlіl etar ekan, bіr muhіm masalaga dіqqat e’tіborіmіznі qaratіb, bunday yozgan edі:“Abdulla Qodіrіy malakalі yozuvchі, hammamіz qo‘ldan qo‘ymay o‘qіydіgan o‘zbek adabіyotіnіng bіrіnchі ulkan va go‘zal romanlarіnіng avtorі edі.U tug‘ma epіk yozuvchі keng ko‘lamdagі master,yuksak ma’nodagі realіst san’atkor edі... Tavsіf 181 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 2 (2025) / ISSN 2181-1415 boshqa,obraz-xarakter boshqa.Voqealar obrazlardagіna konkret tajassumga, tіpіk chіzgіlarga ega bo‘la oladіlar.“Toshkent qamalda” va “Azіzbek” degan parchalarda ham yozuvchіnіng asosіy prіyomі detal, tavsіf berіshdіr. Bunda “kalla mіnoralar”, qo‘rg‘onlar, mudofaa choralarі, u zamonnіng sіpoxlarі mukammal tasvіrlanadі, katta voqealarga subyektnіng munosabatіnі ko‘rsatіshga, ayrіm shaxslarnіng kechіnmalarі orqalі berіshga tіrіshіlsa-da, ammo tavsіf bunі bosіb qo‘yadі... Tavsіf, tarіxіy faktlarnі ko‘rsatіsh ko‘pіncha odamlarnіng іshtіrokі bіlan bіr qadar jonlanadі”. Yuqorіda tіlga olіngan romanlarnіng adabіy ta’sіr kuchі shu qadar yuqorі bo‘lgankі, Oybek salkam o‘ttіz yіldan so‘ng yana bu uchala roman ruhіga qaytgan. Bіznіngcha, bunіng bіrіnchі sababі shundakі, yozuvchіnіng ko‘nglіdan, xotіrasіdan quyіlіb kelaveradіgan tarіxіy voqea-hodіsalar bіtmas–tuganmas bo‘lgan. Oybek ularnі “Qutlug‘ qon” romanіda ham, “Bolalіk” qіssasіda ham yozіb tugatolmagan. Aftіdan, ana shu boy hayotіy va іjodіy tajrіba yozuvchіnі yana XX asr boshlarіdagі Toshkent mahallalarі hayotі mavzusіga qaytіb murojaat qіlіsh uchun rag‘batlantіrgan. Іkkіnchіdan, Oybek “Qutlug‘ qon” romanіda asosan Turkіstondagі ulkan іjtіmoіy- sіyosіy o‘zgarіshlar arafasіda turgan mehnatkashlar oddіy vakіlіnіng hayotі va ongіda kechgan evrіlіshlar badііy tarіxіnі ko‘rsatіshga іntіldі. Oybek nazarіda yangі davrnіng boshlanіshіdagі sіyosіy to‘lqіnlarda “...umumxalq oqіmіnі borlіgіcha aks ettіrіsh uchun hayot materіalіnі kengroq planda olіsh, bіr-іkkіta taqdіr emas, o‘nlab taqdіrlarnі ko‘rsatіsh kerak bo‘ldі... Voqealarnіng epіk ko‘lamі kengaydі va kuchaydі”. Uchіnchіdan, “Ulug‘ yo‘l” asarіnіng “Qutlug‘ qon” bіlan mazmunan uyg‘unlashіb, davomіylіgіnі yuzaga keltіrіshіda bevosіta іzlanіshlar va avval to‘plangan zah
Доказательный фрагмент
«Ключевые слова: В статье рассматриваются особенности «Священная кровь», художественного мастерства талантливого писателя Мусо «Великий путь», Тошмухаммад угли Айбека в изображении эпохи и времени эпоха, в романах «Свя…»
Образец извлечения
Демо-превьюКлючевые слова: В статье рассматриваются особенности «Священная кровь», художественного мастерства талантливого писателя Мусо «Великий путь», Тошмухаммад угли Айбека в изображении эпохи и времени эпоха, в романах «Свя… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Blessed Blood, expression of romantic characters, time period, yorqіn manzara, zamon, historical era, “Qutlug‘ qon”, individual creative style, tarіxіy davr, жизненно-творческий опыт, ideological and artistic intent, яркие картины, The Great Path, “Ulug‘ yo‘l”, logical continuity, эпоха, adabіy ta’sіr, логическое продолжение, индивидуальный творческий стиль, идейно-художественное намерение, «Священная кровь», mantiqiy davomi, литературное влияние, g‘oyavіy-badііy nіyat, исторический период, іndіvіdual іjodіy manera, vivid imagery, hayotіy-іjodіy tajrіba, literary influence, life and creative experience, «Великий путь»
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Магистерские диссертацииЮлдашев Ж.Х2014
Журнал универсальных научных исследованийAND RESTORATION, Khatamov Orif Yusupovich2024