VIRTUAL O‘YINLARNING YOSHLAR ONGIGA TAʼSIRI

Аннотация

This article provides information about virtual games and virtual world. The online lifestyle is considered a virtual world, which is also created by man, and now man is a slave to the technology he created. In addition, the following article What is the virtual world? How does it come into our lives? We will answer such questions in this article. Key words: virtual world, stress reduction, computers, violence and aggression, social isolation Virtual o‘yinlar yoshlar ongiga ijobiy hamda salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Muhimi, o‘yinlar nazorat ostida va maqsadli o‘ynalishi kerak deb o’ylayman. Ota- onalar va pedagoglar yoshlarning qiziqishlarini to‘g‘ri yo‘naltirish orqali ularning rivojlanishiga yordam bera oladilar. Shunday ekan, virtual o‘yinlardan foydalanganda, ularning yoshlar hayotiga qanday ta’sir ko‘rsatishini chuqur o‘ylab ko‘rish muhim sanaladi. Ushbu o‘yinlar nafaqat bo‘sh vaqtni o‘tkazish vositasi, balki insonning hissiy holati va ijtimoiy muhitiga ham ta’sir ko‘rsatadi. Shu sababli, virtual o‘yinlarning yoshlar ongiga qanday ta’sir qilishi masalasi dolzarb mavzulardan biri hisoblanadi. O'yinlar orqali yoshlar ko'plab yangi ko'nikmalarni egallashlari, stressni 173 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 1 issue 6 (52) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 kamaytirishlari, hamda o'zaro munosabatlarni rivojlantirishlari mumkin. Biroq, o'yinlarning salbiy taʼsirlari ham mavjud bo'lib, ular orasida agressiya, jamiyatdan izolyatsiya, vaqtni behuda sarflash va ruhiy holatning yomonlashuvi ko'rsatiladi. Shu bois, virtual oʻyinlarning yoshlar psixologiyasiga taʼsirini o'rganish va uning salbiy jihatlarini kamaytirish hamda ijobiy taʼsirlarini oshirish uchun ilmiy izlanishlar olib borish zarur. Virtual oʻyinlarning yoshlar ongiga taʼsiri masalasi O'zbekistonda hali to'liq o'rganilmagan. Ushbu tadqiqot Toshkent shahri va viloyatlaridagi o‘quvchi- yoshlar orasida o‘tkazildi. Tadqiqotda o‘yinlarning yoshlarning psixologik holati, ijtimoiy munosabatlari va ta'limdagi muvaffaqiyatlariga qanday taʼsir ko‘rsatishini aniqlashga qaratilgan. O'zbek yoshlarining virtual oʻyinlarga bo‘lgan munosabati va ularning o'ziga xos ijtimoiy-psixologik xususiyatlari o‘rganilmoqda.Biz yashab turgan yangi dunyoda texnologiyalar misli ko’rinmagan darajada rivojlanmoqda va kompyuterlar oddiy, hatto zarur narsalarga aylandi.Internetning afzalliklari haqida hamma biladi, ko’pchilik odamlar undan nafaqat ma’lumot qidirish,balki virtual olamdan haqiqattan qochish uchun ham foydalanadilar.Vertual borliq bu inson tomonidan kompyuter texnologiyalardan foydalangan holda yaratilgan dunyo. Vertual reallikning so’ngi texnologiyalari bizga xayoliy dunyoga to’liq sho’ng’ish uchun ko’zoynak yaratishga imkon beradi.Ular yangi texnologiyalar haqida bilib odamlar virtual olamga shoshilmoqdalar,ammo ular virtual haqiqatning psixologik ta’siri xavfli bo’lishi mumkinligini unutishadi.Bolalar o’zlarini qanday boshqarishni bilmaydi.Bu iroda yoki intilishning yetishmasligi emas bu miyasi bilan bog’liq.O’z- o’zini najorat qilish va har qanday vasvasaga yo’q deyish qobiliyati uchun mas’ul bo’lgan korteks sohalari yetarli darajada shakllanmagan. Ular faqat o’smirlik davrining oxirida 20 yoshda to’liq shakllanadi.Bolalar o’zlari qiziqqan naraga osongina tobe bo’lishadi.Bolalar o’yinchoqlardan minora qurish uchun bir necha soat sarflashlari mumkin,odatda bola bunda natijaga erisha olmasa qiziqarli faoliyatdan voz kechadi,ammo cheksiz o’yinlar va ijtimoiy media tasmalarga ega smartfon har qanday bola uchun o’yin-kulgini taklif qiladi.Bolalar ishlashdan ko’ra zavqlanishni afzal ko’radi.Umuman olganda bu nafaqat bolalar balki kattalar ruhiyatiga ham xosdir. Har qanday odam ishlash yoki o’qishdan ko’ra onlayn o’yin-kulgini afzal ko’radi.Smartfon asosiy manbaidir. Atrofdagi muhit qulay bo’lmasa bolalar uning atrofidagi dunyodan ko’ra smartfonning muqobil realligini afzal ko’rdi.Ilgari buning uchun kitob va filmlar chiqarilgan.Buning bugungi kunda ijtimoiy tarmoqlar va ko’ngil ochar xizmatlarning virtual haqiqati har qanday mos dunyoni tanlash va o’zini o’zgartirmasdan xohlagan odamga aylanish mumkin. Texnologiyaning rivojlanishi va internetning paydo bo‘lishi hayot va odamlarning munosabatlari haqida ko‘p narsalarni o‘zgartirdi. Odamlar uchrashishi, uchrashuvga borishi, bir joyda bo‘lishishi, bog‘da qo‘l ushlashi va o‘zaro munosabatda bo‘lishlari uchun gul olishlari kerak bo‘lgan yaxshi kunlarni sog‘inish mumkin.Vertual o’yinlarning 174 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 1 issue 6 (52) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 ko’plab salbiy tomonlari bor. Psixologik bog‘liqlik – Haddan tashqari ko‘p o‘ynash yoshlar orasida o‘yinlarga qaramlikka olib kelishi mumkin. Zo‘ravonlik va agressiya – Ayrim o‘yinlar zo‘ravonlikni targ‘ib qilishi, yoshlar ongida agressiv xatti- harakatlarning shakllanishiga sabab bo‘lishi mumkin.Sog‘liq muammolari – Uzoq vaqt ekranga tikilib o‘tirish ko‘zning charchashig