OLIY TAʼLIM MUASSASALARIDA TARBIYAVIY ISHLARNI TIZIMLI TASHKIL ETISHNING OʻZIGA XOS XUSUSIYATLARI VA YOʻNALISHLARI.

Аннотация

В данной статье рассматривается значение системной организации воспитательной работы в высших учебных заведениях, ее основные особенности и направления. Подчеркивается важность таких принципов, как системность, научный подход, опора на национальные и общечеловеческие ценности, индивидуальный подход. Также анализируется роль современных технологий и взаимодействия с общественностью в воспитательном процессе. Ключевые слова. воспитание, высшее образование, системный подход, национальные ценности, современные технологии, взаимодействие с общественностью. Annotation. This article examines the importance of systematically organizing educational and moral development activities in higher education institutions, highlighting its key features and directions. It emphasizes the significance of principles such as systematicity, a scientific approach, reliance on national and universal values, and a personalized approach. Additionally, the role of modern technologies and collaboration with the community in the educational process is analyzed. Keywords. education, higher education, systematic approach, national values, modern technologies, community collaboration 79 https://universalpublishings.com МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА Researchbib Impact factor: 13.14/2024 SJIF 2024 = 5.444 Том 3, Выпуск 04, Апрель Kirish. Oliy ta’lim muassasalari nafaqat ilmiy bilim beruvchi markaz, balki talabalarning shaxsiy va ma’naviy rivojlanishiga ko‘mak beruvchi muhim tarbiya maskanidir. Ta’lim jarayoni nafaqat nazariy bilimlarni o‘zlashtirish, balki talabalarni ijtimoiy, madaniy va axloqiy jihatdan yetuk shaxs sifatida shakllantirishga ham qaratilgan bo‘lishi kerak. Shu sababli, oliy ta’lim muassasalarida tarbiyaviy ishlarni tizimli tashkil etish masalasi dolzarb ahamiyat kasb etadi. Bugungi globallashuv davrida yoshlarning mafkuraviy qarashlarini mustahkamlash, ularning milliy qadriyatlarga hurmat bilan yondashishini shakllantirish, mustaqil fikrlaydigan va mas’uliyatli shaxslar etib tarbiyalash ta’lim muassasalarining muhim vazifalaridan biridir. Buning uchun tarbiyaviy ishlar tizimli va rejalashtirilgan tarzda olib borilishi, zamonaviy pedagogik yondashuvlardan foydalanilishi lozim. Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalarida tarbiyaviy ishlarni samarali tashkil etishning asosiy tamoyillari, o‘ziga xos xususiyatlari va asosiy yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Bundan tashqari, tarbiyaviy ishlarning talaba shaxsini shakllantirishdagi o‘rni va uni rivojlantirish yo‘llari ham yoritiladi. Adabiyotlar tahlili. Oliy ta’lim muassasalarida tarbiyaviy ishlarni tizimli tashkil etish masalasiga oid ilmiy-adabiy manbalar turli yondashuvlar asosida o‘rganilgan bo‘lib, bu borada pedagogika, psixologiya, sotsiologiya va ta’lim boshqaruvi sohalarida turli tadqiqotlar olib borilgan. 1. Tarbiya va ta’lim nazariyasi bo‘yicha ilmiy manbalar Pedagog olimlar V.A. Suxomlinskiy, K.D. Ushinskiy va A.S. Makarenko kabi mutaxassislar tarbiyaning shaxs rivojlanishidagi o‘rnini tadqiq qilgan. Ularning fikriga ko‘ra, ta’lim faqat bilim berish bilan cheklanmasligi, balki insoniy fazilatlarni shakllantirish vositasi sifatida ham xizmat qilishi kerak. Zamonaviy pedagogik tadqiqotlarda (J.J. Dewey, P. Freire) interfaol va tajribaga asoslangan o‘qitish metodlarining tarbiyaviy jarayonga ta’siri o‘rganilgan. Dewey ta’limning jamiyat bilan bog‘liqligi va uni hayotiy tajriba orqali olib borish g‘oyasini ilgari surgan bo‘lsa, Freire tanqidiy pedagogika tamoyillarini ilgari surib, talabalarning mustaqil fikrlash qobiliyatini rivojlantirishga e’tibor qaratgan. 2. Oliy ta’lim tizimida tarbiyaviy ishlar Oliy ta’lim muassasalarida tarbiyaviy ishlarni tashkil etish bo‘yicha turli ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining "Ta’lim- tarbiya tizimini rivojlantirish"ga oid qarorlari va tegishli normativ-huquqiy hujjatlarda oliy ta’lim muassasalarida tarbiyaviy ishlarning ahamiyati alohida ta’kidlangan. 80 https://universalpublishings.com МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА Researchbib Impact factor: 13.14/2024 SJIF 2024 = 5.444 Том 3, Выпуск 04, Апрель Mahalliy pedagog-olimlar (N. To‘rayev, M. Yunusova, G‘. Jo‘raev) tomonidan olib borilgan tadqiqotlarda oliy ta’limda shaxsga yo‘naltirilgan yondashuv, milliy va umuminsoniy qadriyatlarni singdirish hamda zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish muhimligi qayd etilgan. 3. Zamonaviy texnologiyalar va innovatsion yondashuvlar Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) tarbiyaviy jarayonda muhim o‘rin tutadi. Xorijiy manbalarda (B. Collins, R. Halverson) ta’lim jarayonida raqamli texnologiyalarning o‘rnini o‘rganish bo‘yicha tadqiqotlar olib borilgan. Bu tadqiqotlar natijasida oliy ta’limda interaktiv darslar, onlayn platformalar va masofaviy ta’lim metodlarining tarbiyaviy jarayonga ijobiy ta’siri aniqlangan. Shuningdek, sotsiologik tadqiqotlar (P. Bourdieu, J. Coleman) talabalarning ijtimoiy moslashuvi va jamoaviy muhitda shakllanishi masalalariga e’tib