JISMONIY TARBIYA YO‘NALISHI TALABALARI AMALIYOT JARAYONIDA QO‘LLANILADIGAN PEDAGOGIK METODLAR

Аннотация

В данной статье анализируются педагогические методы, применяемые студентами, обучающимися по направлению физкультура, в процессе практики. Педагогические методы играют важную роль в преобразовании теоретических знаний студента в практические навыки и в его профессиональном становлении. В статье раскрыты особенности инструктажных, практических упражнений, словесных, игровых и соревновательных методов. Ключевые слова: физкультура, педагогический метод, практическое упражнение, метод обучения, метод игры, соревнование, инновационный подход, образовательная эффективность, практика. Annotation. This article analyzes the pedagogical methods used by students studying in the field of physical education in the course of practice. Pedagogical methods play an important role in the transformation of a student's theoretical knowledge into practical skills and in his professional development. The article reveals the features of instructional, practical exercises, verbal, game and competitive methods. Keywords: physical education, pedagogical method, practical exercise, teaching method, game method, competition, innovative approach, educational effectiveness, practice. Bugungi kunda ta’lim tizimida jismoniy tarbiya fani yosh avlodning sog‘lom, jismonan yetuk, intizomli va ijtimoiy faol bo‘lib voyaga yetishida muhim o‘rin tutadi. Jismoniy tarbiya yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalar uchun amaliyot darslari ularning kasbiy tayyorgarligini mustahkamlashda asosiy bosqich hisoblanadi. Quyida “Jismoniy tarbiya yo‘nalishi talabalari amaliyot jarayonida qo‘llaniladigan pedagogik metodlar” mavzusi yuzasidan o‘zbek va xorijiy olimlarning fikrlari keltiriladi. Ular pedagogik metodlar, amaliyot jarayoni va jismoniy tarbiya bo‘yicha ilmiy asoslangan qarashlarni bildirgan. A. Mamatqulov Jismoniy tarbiya darslarida metodik yondashuvlar har bir o‘quvchining individual rivojlanishini ta’minlashi kerak. Talaba-o‘qituvchi amaliyotida ko‘rsatma va takrorlash metodlari bilan bir qatorda reflektiv fikrlashni rivojlantiruvchi usullar ham keng qo‘llanilishi lozimligi haqida aytib o`tgan. D. G‘ofurova, Sh. Usmonxo‘jayevlar esa jismoniy tarbiya amaliyotida so‘zli metodlar (tushuntirish, yo‘riqnoma) mashqlarni anglab bajarishga yordam beradi, lekin harakat orqali 139 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo o‘rganish (kinaestetik yondashuv) asosiy vosita bo‘lib qolmoqda. Jismoniy madaniyat o‘qituvchilari uchun pedagogik metodlarni tanlashda yosh xususiyatlari, harakat tajribasi va ijtimoiy-psixologik muhit muhim mezon hisoblanadi deb fikr bildirishgan. Xorij olimlaridan Jean Piaget, Hellison, D, Mosston, Richard Baileylar harakat – bu bola tafakkurining birinchi ifodasi jismoniy faoliyat orqali bola atrof-muhitni o‘rganadi va ijtimoiy o‘zaro ta’sirni shakllantiradi. Jismoniy tarbiya nafaqat jismoniy rivoj, balki ijtimoiy mas’uliyatni shakllantirish vositasidir. O‘qituvchilar shaxsiy yondashuvga asoslangan metodlardan foydalansa, natija yuqori bo‘ladi. O‘qituvchining uslub tanlovi o‘rgatish samaradorligiga bevosita ta’sir qiladi. Reproduktiv (takrorlovchi) va produktiv (ijodiy) metodlar o‘rtasida muvozanat saqlanishi kerak. Sport va jismoniy tarbiya orqali faqat mushak emas, balki ong, irodaviy sifatlar, ijtimoiy ko‘nikmalar ham shakllanadi. Shuning uchun har bir metod tarbiyaviy maqsadga yo‘naltirilgan bo‘lishi shart deb fikr bildirishgan. Shu jarayonda qo‘llaniladigan pedagogik metodlar samaradorlikni belgilovchi muhim omillardan biridir. Ushbu maqolada jismoniy tarbiya amaliyotida qo‘llaniladigan pedagogik metodlarning turlari, ularning xususiyatlari va samaradorligi yoritiladi. 1. Pedagogik metod tushunchasi va uning jismoniy tarbiyada ahamiyati Pedagogik metod – bu o‘qituvchi tomonidan bilim, ko‘nikma va malakalarni shakllantirish, shuningdek, tarbiyaviy ta’sir o‘tkazish maqsadida qo‘llaniladigan usul va yo‘llar yig‘indisidir. Jismoniy tarbiya jarayonida bu metodlar nafaqat bilim berish, balki harakat faoliyatini rivojlantirish, motivatsiyani oshirish va axloqiy tarbiyani yo‘lga qo‘yishda ham muhim rol o‘ynaydi. 2. Jismoniy tarbiya amaliyotida qo‘llaniladigan asosiy pedagogik metodlar Jismoniy tarbiya sohasida quyidagi asosiy metodlar keng qo‘llaniladi: Ko‘rsatma (demonstratsiya) metodi. Bu metod yordamida harakatlar, mashqlar, texnika usullari o‘quvchilarga bevosita ko‘rsatib beriladi. Ayniqsa sport turlarida – gimnastika, yengil atletika, sport o‘yinlari darslarida muhim ahamiyatga ega. Amaliy mashq metodi. Bu metod o‘rgatilayotgan harakatni ko‘p marotaba bajarish orqali avtomatizmga erishishga xizmat qiladi. Takrorlash jarayoni harakatni mukammallashtiradi. Ushbu metod o‘quvchilarning jismoniy sifatlarini rivojlantirishda asosiy rol o‘ynaydi. So‘zli metodlar (tushuntirish, izohlash, suhbat). Jismoniy tarbiya darslarida so‘z orqali tushuntirish, mashqlarning maqsadi, bajarish texnikasi, xavfsizlik qoidalari haqida axborot berish zarur. Bu metodlar talabalarning nazariy bilimlarini mustahkamlashga xizmat qiladi. M