AHOLINING TURLI GURUHLARI BILAN OLIB BORILADIGAN IJTIMOIY ISHNING O`ZIGA XOSLIKLARI

Аннотация

Bu maqola pedagogika jarayonida Aholining turli guruhlari bilan olib boriladigan ijtimoiy ishning o`ziga xosliklari yoritib berilgan.Bu odamlar va ijtimoiy guruhlarga qoʻllab quvvatlash himoya qilish tuzatish va ijtimoiy reabilitatsiya qilish orqali shaxsiy va ijtimoiy qiyinchiliklarni yengishda yordam berishga qaratilgan professional faoliyatlar va Yordam berishning asosiy guruhlari va ular bilan ishlashda oʻziga xosliklari keltirilgan.Bundan tashqari ijtimoiy ishning Fan sifatida qoʻllanishi Ijtimoiy ish kasbiy faoliyat sifatida qoʻllanishi bundan tashqari Uning Tarixi haqida maʼlumot berib oʻtiladi Kalit soʻzlar: ijtimoiy ish, ijtimoiy guruhlar,qoʻllab-quvvatlash, ijtimoiy reabilitatsiya ,Nafaqaxoʻr, jamiyat,faoliyat,yetim bolalar,tarbiyaviy yondashuv. Ijtimoiy ish — bu odamlar va ijtimoiy guruhlarga qoʻllab-quvvatlash, himoya qilish, tuzatish va ijtimoiy reabilitatsiya qilish orqali shaxsiy va ijtimoiy qiyinchiliklarni yengishda yordam berishga qaratilgan professional faoliyat. U yolgʻiz nafaqaxoʻrlar va nogironlarga yordamni ham, shuningdek, qiynalgan bolali oilalar, uysizlar, giyohvandlar, aroqxoʻrlar va ruhiy kasallarga yordamni ham oʻz ichiga oladi. 2001-yil 27-iyunda Kopengagenda Ijtimoiy ish maktablari xalqaro assotsiatsiyasi va Xalqaro ijtimoiy ishchilar federatsiyasi tomonidan qabul qilingan ijtimoiy ish taʼrifidan kelib chiqqan holda, „ijtimoiy ishchilarning kasbiy faoliyati jamiyatdagi oʻzgarishlarga, insoniy munosabatlar muammolarini hal qilishga hissa qoʻshadi; jamiyatda funktsional mavjudlik qobiliyatini mustahkamlashga va odamlarning farovonlik darajasini oshirish maqsadida ularni qutqarishga yordam beradi. Inson xulq-atvori va ijtimoiy tizimlar nazariyalaridan foydalangan holda, ijtimoiy ish odamlarning oʻz atrofidagilar bilan 334 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2024 SJIF 2024 = 5.073/Volume-3, Issue-4 hamkorlik qilishga targʻib qiladi. Inson huquqlari va ijtimoiy adolat tamoyillari ijtimoiy ishning asosidir“. Ijtimoiy ish fan sifatida ijtimoiy faoliyatning buzilishi holatlarida shaxs, oila yoki jamiyatning ichki va tashqi resurslaridan foydalanish jarayonini boshqarish qonuniyatlari haqidagi ilmiy bilimlar sohasi sifatida tushunilishi mumkin (B. V Kupriyanov). Ijtimoiy ishning boshqa fanlar bilan oʻzaro taʼsirini aniqlash uning keng hajmlilik xususiyatini, shuningdek, sotsiologiya, psixologiya va boshqalar kabi tegishli bilim sohalaridan farqini koʻrsatdi. Ijtimoiy muammolarni yuzaga keltiruvchi sabablarni oʻrganish davomida ijtimoiy jarayonlarni, ijtimoiy munosabatlarni tavsiflashda, ijtimoiy guruhlarning xususiyatlarini tahlil qilishda ijtimoiy ish fan sifatida ilmiy gʻoyalardan, predmeti ijtimoiy fanlarga yaqin boʻlgan boshqa ijtimoiy fanlarning kontseptual vositalaridan muqarrar ravishda foydalanadi. Ijtimoiy ish — kasbiy faoliyat sifatida, yordamga muhtojlarga (ogʻir yashash sharoitida boʻlganlarga), oʻz hayotiy muammolarini tashqi yordamsiz hal qila olmaydigan va koʻp hollarda hatto, yashay olmaydigan odamlarga yordam berishga qaratilgan (Pavlenok P. D.). Har qanday faoliyat, shu jumladan ijtimoiy ish ham oʻziga xos tuzilishga ega boʻlib, unda har bir element uzviy bogʻlangan va boshqalar bilan oʻzaro taʼsirlashadi, oʻz vazifalarini bajaradi. Ijtimoiy ish ajralmas tuzilma boʻlib, quyidagi elementlardan iborat: subyektlar; funksiyalar orqali ochiladigan tarkib; vositalar (tashkiliy-texnik, moliyaviy va boshqalar), nazorat va maqsadlar.Ijtimoiy ishning kasbiy faoliyat sifatidagi maqsadi, bir tomondan, mijozning manfaatlarini qondirish boʻlsa, ikkinchi tomondan, jamiyatda barqarorlikni saqlashdir. Ushbu muammoning eng maqbul yechimi bu ikki maqsad oʻrtasida murosaga erishishdir. Aholining turli guruhlari bilan olib boriladigan ijtimoiy ishning o‘ziga xosliklari har bir guruhning yosh, ijtimoiy holat, ehtiyoj va muammolariga qarab farqlanadi. Quyida ayrim asosiy guruhlar bilan ishlashdagi o‘ziga xos jihatlar keltirilgan: 1. Bolalar bilan ijtimoiy ishHimoyaga muhtojlik: Yetim bolalar, nogironligi bo‘lgan bolalar, zo‘ravonlikka uchraganlar.Tarbiyaviy yondashuv: Emotsional va psixologik qo‘llab-quvvatlash muhim.O‘yin va ta'lim asosidagi metodlar qo‘llanadi. 335 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2024 SJIF 2024 = 5.073/Volume-3, Issue-4 2. Yoshlar bilan ijtimoiy ish Kasbga yo‘naltirish, bandlikni ta'minlash.Psixologik maslahatlar (masalan, stress, depressiya bilan kurashish).Narkotik, jinoyatchilik, radikalizm kabi xavf-xatarlardan himoya qilish. 3. Ayollar bilan ijtimoiy ishAyollarning huquqlarini himoya qilish.Oilaviy zo‘ravonlik qurbonlariga yordam.Kasb-hunar o‘rgatish va iqtisodiy mustaqillikni ta’minlash. 4. Nogironligi bo‘lgan shaxslar bilan ishJamiyatga integratsiya qilish. Maxsus ijtimoiy xizmatlar: reabilitatsiya, texnik vositalar bilan ta'minlash.Teng imkoniyatlar yaratish. 5. Keksalar bilan ijtimoiy ish Yolg‘izlikni kamaytirish, psixologik yordam.Tibbiy va ijtimoiy xizmatlarni uy sharoitida ko‘rsatish.Faol qarilikni qo‘llab-quvvatlash dastu