O‘ZBEKISTONDA GENDER TENGLIKNI TA’MINLASHDA DAVLAT SIYOSATINING FALSAFIY ASOSLARI

Аннотация

This article analyzes the philosophical foundations of the state policy implemented in the Republic of Uzbekistan to ensure gender equality. The article, first of all, highlights the philosophical essence of the concept of gender equality and its role and significance in society. At the same time, it highlights the role of state policy in ensuring gender equality and the impact of this policy on social, economic and political processes in society. It also discusses the changes introduced in the new Constitution of the Republic of Uzbekistan regarding gender equality and their significance in society. In the new Uzbekistan, both international legal and constitutional legal foundations ofgender equality are guaranteed. Keywords: Gender equality, public policy, philosophical foundations, social justice, women's rights, family, society, human rights, democracy and equality. Аннотация: В статье анализируются философские основы государственной политики, реализуемой в Республике Узбекистан по обеспечению гендерного равенства. В статье в первую очередь рассматривается философская сущность концепции гендерного равенства, ее роль и значение в обществе. При этом подчеркивается роль государственной политики в обеспечении гендерного равенства и влияние этой политики на социальные, экономические и политические процессы в обществе. В статье также рассматриваются изменения, внесенные в новую Конституцию Республики Узбекистан, касающиеся гендерного равенства и их значения в обществе. В новом Узбекистане гарантируются как международно-правовые,так иконституционно-правовые основыгендерного равенства. Ключевые слова: Гендерное равенство, государственная политика, философские основы, социальная справедливость, права женщин, семья, общество, права человека, демократия иравенство. Kirish: Hozirgi kunda globallashuv sharoitida har bir davlatning ijtimoiy-siyosiy taraqqiyoti va barqaror rivojlanishida gender tengligini ta’minlash muhim omillardan biri sanaladi. Ayniqsa, www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 15,issue01,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 inson huquqlarini e’zozlash, ijtimoiy adolat tamoyillarini qaror toptirish va har bir fuqaroning teng imkoniyatlardan foydalanishini kafolatlash kabilar. Demokratik jamiyat qurish yo‘lida muhim falsafiy va siyosiga masalaga aylanibulgurgan. Shu nuqtai nazardan olib qaralganda, gender tengligi masalasi huquqiy , falsafiy va ijtimoiy ahamiyatga egadir. Vatanimiz mustaqillikka erishganidan keyin, inson huquqlarini ta’minlash, ayollar va erkaklar o‘rtasidagi tenglikni qaror topishi borasida keng qamrovli islohotlar amalga oshirila boshlandi. So‘nggi yillarda Prezidentimiz tashabbusi bilan qabul qilingan qonunlar, davlat dasturlari va milliy strategiyalar gender tengligini mustahkamlashda muhim qadam bo‘ladi. Shuningdek, ‘‘Ayollar va erkaklar uchun teng huquq va imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida’’gi Qonun va Gender tenglikni ta’minlash strategiyasi kabi hujjatlar bu masalaga davlat siyosati darajasida yondashilyotganligini ko‘rsatadi. Quvonarlisi shuki, davlat xizmatidagi rahbarlik lavozumlarini egallash uchun tanlovda xotin-qizlar va erkaklarning teng ravishda ishtirok etishi O‘zbekiston qonunchiligi bilan kafolatlab qo‘yilganligidir. Bugungi kunda rivojlangan jamiyatning talablaridan biri bu-erkak va ayol huquqlari tengligining ta’minlanishihisoblanadi. Gender tengligi davlat siyosatining muhim yo‘nalishlaridan biri sifatida ijtimoiy adolat, inson huquqlari, teng imkoniyatlar va demokratiya kabilarga tayangan holda shakllanib boradi. Bu kabi tushunchalar falsafa fanining asosiy kategoriyalari-erkinlik, inson qadri, axloqiylik, ijtimoiy tenglik asosidamavjud bo‘ladi. Mavzuga oid adabiyotlar sharhi: Yangi tahrirdagi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 58-moddasida ‘‘Xotin-qizlar va erkaklar teng huquqlidirlar. Davlat xotin- qizlar va erkaklarga jamiyat hamda davlat ishlarini boshqarishda, shuningdek, jamiyat va davlat hayotining boshqa sohalarida teng huquq va imkoniyatlarni ta’minlaydi.’’ 2019-yilda ‘‘Gender tengligi kafolatlari to‘g‘risida’’gi Qonun qabul qilindi. Bu qonun gender tengligini davlat siyosatining ajralmas qismi sifatida belgilaydi. Unga ko‘ra, ayol va erkaklar siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy hayotga teng huquqlarga ega bo‘lishi lozim. Qonunning falsafiy asosi-inson qadri va tenglik prinsiplariga tayanadi. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev ‘‘Yangi O‘zbekiston- taraqqiyot va bunyodkorlik yo‘li’’ asarida gender tengligi keng yoritilgan. Unda ayollarning ijtimoiy faolligini oshirish, ularni qo‘llab-quvvatlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishi sifatids ko‘rsatilgan. Bu asarda gender tengligi faqat huquqiy emas, balki ma’naviy va axloqiy muammo sifatida ham qaraladi. X.T.Toshxo‘jayev o‘zining ‘‘O‘zbekistonning zamonaviy ijtimoiy-falsafiy muammolari’’ asarida gender tengligi masalasi ijtimoiy adolat, erkinlik va inson huquqlari nuqtai nazaridan tahlil qilgan. Muallifnin