2,3-POLIMETILEN -3,4-DIGIDROXINAZOLIN-4-ONLARNING SINTIZI VA FOSFIT KISLOTA ISHTIROKIDA ALDEGIDLAR BILAN KONDENSATSIYA REAKSIYASI

Аннотация

Today, syntheses based on 2,3-tri-, -tetra-, -pentamethylene-3,4-dihydroquinazolin-4- one are of great practical importance in human life, and various scientific studies are being conducted in this regard. In particular, in our scientific article, the condensation reaction of 2,3- tri-, -tetra-, -pentamethylene-3,4-dihydroquinazolin-4-one with various aldehydes in the presence of phosphiteacid was carried out. Thesederivatives are used as necessary preparations in various sectors of the national economy. In my scientific work, the condensation reactions of 2,3-tri-, - tetra-, -pentamethylene-3,4-dihydroquinazolin-4-one with formaldehyde, acetaldehyde, benzaldehyde, 2,4-dinitrobenzaldehyde were studied. Keywords: 2,3-tri-,-tetra-, -pentamethylene-3,4-dihydroquinazolin-4-one, condensation, formaldehyde, acetaldehyde, benzaldehyde, 2,4-dinitrobenzaldehyde, phosphiticacid. Hozirgi paytda dunyo miqyosida xalq xo’jaligining turli sohalarida qo’llanilib kelinayotgan ko’pgina preparatlarning asosini tabiiy va sintetik geterosiklik birikmalar tashkil qiladi. Xuddi shunday birikmalar qatoriga xinazolin alkaloidlarini, ularning analoglari va xosilalarini kiritish mumkin. Keyingi yillardagi jahonda organik kimyo sohasida olib borilayotgan ilmiy tadqiqotlarnatijasi tahlili molekulasida xinazolin xalqasini saqlagan geterosiklik birikmalar orasida turli farmakalogik faol preparatlar ko’payib borayotganini ko’rsatmoqda. Ayniqsa tarkibida O, N -endosiklik va ekzosiklik geteroatomlarsaqlagan tabiiy va sintetik xinazolin xosilalari asosida tadqiqotlarolibborish jadallashib bormoqda[1,2]. Yuqorida aytilganlardan kelib chiqqan xolda biz mazkur yo’nalishda tadqiqotlar olib borib xinazolin halqasining 4-xolatida ekzosiklik oltingugurt atomi saqlagan trisiklik xinazolinlarni sintez qilishni o’z oldimizga maqsad qilib qo’ydik. Buning uchun avvalo adabiyotda ma’lum usullar yordamida[2,4] antranil kislotaning γ-butiro-δ-valerio-, va ɛ-kaprolaktamlar bilan www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 15,issue01,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 fosforoksixlorid ishtirokida xalqalanishi orqali 2,3-tri-,-tetra-, -pentametilen-3,4- digidroxinazolin-4- onlarni[1,3]sintezini amalgaoshirdik: O COOH HN C POCl /950C/20C N (CH ) + (CH ) 3 2 n 2 n O C NH 2 N n=1-3 Olingan 2,3-tri-,-tetra-, -pentametilen-3,4-digidroxinazolin-4- onlarni[1, 3] fosfit kislota ishtirokida 2,4-dinitrobenzaldegid bilan xlorid kislotali muhitda kondensatsiya reaksiyalari orqali 2,3-tri-,-tetra-, -pentametilen-3,4-digidroxinazolin-4-onlarni fosfitli xosilalarini [4, 6] yaxshi unumlarda (78%, 80%,84%)sintezqilishga erishildi: 2,3 -tetrametilen-3,4-digidroxinazolin-4- onlarning ushbu tarkibli fosfitli xosilasini olinish usullari takomillashtirilib, adabiyotlarda ma’lum bo’lgan usullarga nisbatan yuqori unumda olishga erishildi. 2,3-tetrametilen- 3,4-digidroxinazolin-4- onning 2,4-dinitro benzaldegid bilan fosfit kislotali xosilasi esa ilk marta sintez qilindi. Yangi sintez qilib olingan birikmalarning tuzilishizamonaviy fizik tadqiqotusullari yordamida tasdiqlandi. www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 15,issue01,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 2,3 -tetrametilen-3,4-digidroxinazolin-4- onlarning ushbu tarkibli fosfitli xosilasini olinish usullari optimallashtirilib, adabiyotlarda ma’lum bo’lmagan usullar yaxshi unumda olishga erishildi. 2,3-tetrametilen- 3,4-digidroxinazolin-4- onning m-nitrobenzaldegid bilan fosfit kislotali xosilasi sintez qilindi. Yangi sintez qilib olingan birikmalarning tuzilishi zamonaviy fiziktadqiqot usullari yordamida tasdiqlandi. 2,3 -trimetilen-3,4-digidroxinazolin-4- onlarning ushbu tarkibli fosfitli xosilasini olinish usullari optimallashtirilib, adabiyotlarda ma’lum bo’lgan usullar yordamida yaxshi unumda olishga erishildi. 2,3-tetrametilen- 3,4-digidroxinazolin-4- onning p-nitrobenzaldegid bilan fosfit kislotali xosilasi sintez qilindi. Yangi sintez qilib olingan birikmalarning tuzilishi fizik-kimyoviy tadqiqot usullari yordamidatasdiqlandi. 2,3 -trimetilen-3,4-digidroxinazolin-4- onlarning ushbu tarkibli fosfitli xosilasini olinish usullari optimallashtirilib, adabiyotlarda ma’lum bo’lgan usullar yordamida yaxshi unumda olishga erishildi. 2,3-tetrametilen- 3,4-digidroxinazolin-4- onning benzaldegid bilan fosfit kislotali xosilasi sintez qilindi. Yangi sintez qilib olingan birikmalarning tuzilishi fizik-kimyoviy tadqiqot usullari yordamida tasdiqlandi. www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 15,issue01,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 Yuqoridagibirikmalarning fizik-kimyoviy xarakteristikalari