MARKAZIY OSIYODAGI AQSH YANGI MA’MURIYATI SIYOSATINING EKSPERTLAR BAHOSIGA OID

Аннотация

Maqolada Markaziy Osiyo bo‘yicha AQSh tashqi siyosatiga ixtisoslashgan ekspertlarning fikrlari tahlil qilingan. Shuningdek, Donald Trampning birinchi prezidentlik davri ma’muriyati siyosatining tahlili (2017-2021), Trampning yangi ma’muriyati siyosatining dunyo hamjamiyatiga qolaversa, Markaziy Osiyoga ehtimoliy ta’siri bo‘yicha ekspertlarning bahosi yoritilgan. D.Trampning hozirgi davrdagi siyosatidan kelib chiqib, O‘zbekiston-AQSh munosabatlari istiqbollari haqida tegishli taklifvatavsiyalar bildirilgan. Kalit so‘zlar: Markaziy Osiyo, AQShning tashqi siyosati, yangi ma’muriyat, ekspertlar bahosi, "diplomatik e’tiborsizlik", mintaqaviy xavfsizlik, xavfsizlik oqibatlari, iqtisodiy aloqalar, inson huquqlari va demokratiya, strategik manfaatlar. CONCERNING EXPERTS’ASSESSMENTOFTHE NEWUS ADMINISTRATION’S POLICYIN CENTRALASIA Annotation: The article analyzes the opinions of experts specializing in US foreign policy toward Central Asia. It also presents an analysis of the policies of the administration during Donald Trump’s first presidential term (2017–2021), as well as expert assessments of the potential impact of Trump’s new administration policy on the international community and, in particular, on Central Asia. Based on D.Trump’s current political course, relevant proposals and recommendations are made regarding theprospects ofUzbekistan-US relations. Keywords: Central Asia, U.S. foreign policy, new administration, experts’ assessment, “diplomatic neglect,” regional security, security consequences, economic relations, human rights and democracy, strategic interests. Sovet ittifoqi parchlanganidan keyin dunyo hamjamiyati safiga yana 15 ta suveren davlatlar qo‘shildi. Xususan, Markaziy Osiyo davlatlari o‘z mustaqilliklarining ilk kunlaridan boshlab xalqaro munosabatlarning to‘laqonli sub’yekti sifatida tashqi siyosatlarining huquqiy asoslarini yaratishdi. O‘zbekiston Respublikasi ham o‘zining tashqi siyosatida davlat suvereniteti, mustaqilligi va xalqaro maydondagi obro‘sini mustahkamlashga xizmat qiluvchi normativ-huquqiy bazasini shakllantirdi. Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 1-moddasida O‘zbekiston suveren demokratik respublika sifatida belgilangan bo‘lib, bu tashqi siyosatda mustaqil qaror qabul qilish huquqini ta’minlaydi. Shuningdek, asosiy Qonunimizning 17-moddasida belgilanganidek, O‘zbekiston Respublikasi xalqaro munosabatlarning to‘la huquqli sub’ektidir va o‘z tashqi siyosatini milliy manfaatlar, tinchliksevarlik va xalqaro huquq normalariga asoslanib yuritadi1. 1O’zbekistonRespublikasi Konstitutsiyasi//https://lex.uz/docs/-20596 www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 15,issue01,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 Shu bilan birga 2012yilda qabul qilingan “O‘zbekiston Respublikasining tashqi siyosiy faoliyati konsepsiyasi”ga ko‘ra, davlatimiz ochiq, pragmatik va o‘zaro manfaatli tashqi siyosat olib boradi, bunda davlat suverenitetini himoya qilish, xavfsizlikni ta’minlash, mintaqada barqarorlik va ahil qo‘shnichilik muhitini shakllantirish hamda tashqi iqtisodiy manfaatlarini ilgari surishidek ustuvormaqsadlari belgilangan. Ushbu konstitutsiyaviy asoslar va strategik tamoyillar O‘zbekistonning jahon hamjamiyatidagi faol ishtirokini ta’minlab, mamlakatimizning tinchliksevar vakonstruktiv tashqisiyosiy kursini belgilab beradi. Markaziy Osiyo mintaqasi o‘zining geografik joylashuvi, energetika resurslari va global bog‘liqlikdagi muhim roli tufayli strategik ahamiyatga ega. Sovet Ittifoqi parchalanganidan so‘ng mintaqadagi AQSh tashqi siyosati turli ma’muriyatlar davrida o‘zgarib, o’ziga xos ustuvorliklar va yo‘nalishlarda sezilarli o‘zgarishlarni boshdan kechirdi. Xalqaro maydondagi o‘zgarishlar va Donald Trampning yangi ma’muriyatining hokimiyatga kelishi bilan mintaqaga nisbatan AQSh siyosatining ehtimoliy yo‘nalishi va oqibatlariga qiziqish ortmoqda. Ushbu maqola yangi Tramp ma’muriyatining Markaziy Osiyoga nisbatan ehtimoliy siyosatiga ekspertlarning bahosini tahlil qilishga qaratilgan. Unda xavfsizlik, iqtisodiy aloqalar, inson huquqlari va Rossiya hamda Xitoy kabi kuchli davlatlar bilan munosabatlar kabi muhim yo‘nalishlardagi ehtimoliy ta’sirlar o‘rganiladi. Maqolaning tuzilishi quyidagicha bo‘ladi: avval Markaziy Osiyo bo‘yicha AQSh tashqi siyosatiga ixtisoslashgan asosiy ekspertlar va tahlil markazlari keltirib o’tilgan bo’lib, keyinchalik Donald Trampning avvalgi ma’muriyati davridagi siyosatning asosiy jihatlari va natijalari tahlil qilinadi. Shundan so‘ng ekspertlarning baholari asosida yangi ma’muriyatning ehtimoliy siyosati prognoz qilinadi. Nihoyat, ushbu siyosatning Markaziy Osiyoga ta’siri bo‘yicha ekspertlarning fikrlari muhokama qilinadi va maqola yakuniy xulosalar bilan yakunlanadi. Markaziy Osiyodagi AQSh tashqi siyosatini tahlil qilib boruvchi bir qator taniqli ekspertlar va tahlil markazlari faoliyat olib bormoqda. Ushbu ekspertlarning fikrlari mintaqadagi AQSh siyosatining