RITORIKA (NUTQ SAN’ATI)NING O‘RTA TIBBIYOT XODIMLARI FAOLIYATIDAGI O‘RNI

Аннотация

Rhetoric is the art of expressing thoughts in a clear, concise, fluent, understandable and aesthetic form. It has long been considered a means of persuading people, influencing their opinions, and motivating them. Especially for professionals working in the field of health care - including paramedical staff, knowledge of the principles of speech culture and rhetoric is a guarantee ofprofessional success. Keywords:rhetoric, medical worker, art, education, style. Аннотация:Риторика — это искусство выражения мыслей ясно, кратко, бегло, доходчиво иэстетично.Его долгоевремя считали средством убеждения людей,влияния наих мнение и мотивации. Особенно для специалистов, работающих в сфере здравоохранения, в том числе для фельдшеров, знание основ культуры речи и риторики является залогом профессионального успеха. Ключевые слова: риторика,медицинскийработник,искусство,образование,стиль. O‘rta tibbiyot xodimlari (hamshiralar, feldsherlar, laborator texniklari) kasbiy faoliyatida doimiy ravishda bemorlar, shifokorlar, bemor qarindoshlari va boshqa mutaxassislar bilan muloqot qiladi.Shu sababli:  Nutqninganiqligi varavonligi bemor holatinito‘g‘ri tushunishga yordam beradi.  Og‘zakiko‘rsatmalarni to‘g‘ri yetkazish, noto‘g‘ri talqinlarva xatolarning oldini oladi.  Qat’iy, lekin samimiyohangda muloqotbemor ishonchinioshiradi. 2.Ritorikaningasosiy tamoyillari tibbiyotda Ritorikaninguchasosiy tamoyili Aristotel tomonidan ilgari surilgan:  Etos–nutq egasining ishonchliligi (tibbiy xodimningprofessionalligi, axloqiy qiyofasi).  Patos –tinglovchi (bemor) his-tuyg‘ularini hisobgaolish (empatya).  Logos–fikrlarning mantiqiyizchilligi (aniq, tushunarli izohlar berish). Tibbiymuloqotdaushbu tamoyillar samarali aloqavabemor roziligini ta’minlaydi. 3.Tibbiyotdaritorikaning amaliy ifodasi 913  Savol-javoblarni yuritish: Bemor holatini aniqlash uchun aniq, tushunarli savollar berish.  Ko‘rsatma vamaslahatlar: Tibbiytavsiyalarni soddava aniq tilbilan izohlash. Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 7,issue1,Aprel 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar.  Og‘riq va qo‘rquvni kamaytirish: Dalil va tushuntirish orqali bemorning ichki holatini yumshatish.  Axloqiyvamadaniyyondashuv:Har qanday muloqotdaetika, hurmat vasabrni saqlash. 4.Ritorikkompetensiyani shakllantirish zarurati O‘rta tibbiyot xodimlari uchun nutq madaniyatini rivojlantirish—bu:  Xavfli muloqotxatolarining oldini olish.  Bemor bilan ishonchlialoqa o‘rnatish.  Kasbiy etikame’yorlarigarioya qilish.  Stresslivaziyatlarda ijobiymuloqotyurita olishimkoniniberadi. Tibbiyot ta’limida ritorika o‘rganilishi ham nazariy, ham amaliy mashg‘ulotlar orqali olib borilishikerak. Tibbiyotda muloqot nafaqat axborot uzatish vositasi, balki davolash jarayonining tarkibiy qismidir. Shifokorlar yoki hamshiralar bemor bilan qanday gaplashsa, bemor shu asosda o‘zini ruhiy jihatdan qanday tutish, shifoga ishonish yoki umidsizlikka tushish holatiga kirib boradi. Shunday ekan, o‘rta tibbiyot xodimining so‘zlashuv nutqi ravon, mantiqiy, iltifotli va dalillarga boybo‘lishilozim. Ritorikatibbiyot xodimlariga bir necha yo‘nalishdayordam beradi: Bemor bilan psixologik aloqani mustahkamlash: Xushmuomalalik, ishonchli ovoz ohangi va empatiyaga asoslangan muloqot bemorning ruhiy holatinibarqarorlashtiradi. Tushunarli axborot yetkazish: Tibbiy ma’lumotlarni sodda, lo‘nda va bemorga tushunarli tilda izohlash, noto‘g‘ri tushunchalarning oldiniolish imkoniniberadi. Kasbiy obro‘ni mustahkamlash: Nutqi ravon, o‘z fikrini aniq ifoda eta oladigan mutaxassis har doimhurmat qozonadi vabemorlar orasida ishonchli shaxsga aylanadi. Shuningdek, jamoada ishlash, rahbarlar yoki boshqa tibbiyot mutaxassislari bilan professional muloqotga kirishishda ham ritorikaning asosiy elementlari — muloqot madaniyati, tinglash qobiliyati, savollarga aniq javob qaytarish ko‘nikmalari zarur. Ritorik kompetensiyalar o‘z ustida ishlaydigan, kitob o‘qiydigan, leksikasini boyitadigan va tahliliy fikrlashga o‘rganadigan tibbiyot xodimlarida mustahkamlanadi. Zero, nutq faqat vosita emas — u insoniy munosabatlar ko‘prigi, davolashning bir qismi va axloqiy madaniyat ko‘rsatkichi hamdir. Adabiyotlarro‘yxati: 914 Originalarticle