MAKTABGACHA TA’LIM TARBIYALANUVCHILARINING KREATIV IQTIDORINI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK USLUBLARI

Аннотация

Managing a child's creative decisions is the process of educators and parents correctly directing, developing and positively influencing the creative thoughts, ideas and initiatives that arise in a child. This management is carried out in a way that encourages the child to think independently and supportshis personal development. Keywords: creativity, child psychology, education, upbringing, mentality, tradition, pedagogy, upbringing. Quyida bolaning kreativ qarorlarini boshqarish jarayoni haqida asosiy tushunchalar keltiriladi: Bolaningkreativ qarorlarini boshqarishning mohiyati Bola ijodiy qaror qabul qilganida, bu uningichki dunyosi, tajribasi va kuzatuvlarining natijasidir. Ushbu qarorlar har doim ham to‘g‘ri yoki amaliy bo‘lmasligi mumkin, lekin ularni to‘g‘ridan- to‘g‘ri tanqid qilish emas, balki ularni rivojlantirish kerak bo‘ladi. Boshqaruv — bu nazorat qilishemas, balki yo‘naltirish,ko‘maklashish va rag‘batlantirish demakdir. Kreativ qarorlarni boshqarishningasosiy tamoyillari Erkinlik va ishonch muhitini yaratish Bola o‘z fikrini bildirishdan cho‘chimaydigan, erkin savollar bera oladigan muhitda bo‘lishi kerak. Shu tarzdabolao‘zg‘oyalarini erkin bayon qiladi. Ijobiy munosabat bildirish Bolaning har qanday kreativ qarorini — hatto noodatiy yoki real bo‘lmaganini ham — ijobiy qabul qilishkerak. Bu uning motivatsiyasinioshiradi. Savollar orqali yo‘naltirish “To‘g‘ri emas”, deb aytish o‘rniga “Bu fikr juda qiziq, yana qanday variantlarni o‘ylab ko‘rish mumkin?” degan savollarbilan bolani o‘z fikrinichuqurlashtirishga undash foydali. Tanlov va mustaqillikni qo‘llab-quvvatlash Bolaga bir necha yechimlar orasidan tanlash yoki o‘z uslubini tanlash imkonini berish, unga 915 ijodiyerkinlik beradi vajavobgarlikni o‘rgatadi. Kuzatish va tahlil qilish Bola qanday ijodiy faoliyatlarga qiziqish bildirayotganini kuzatib borish va ularni baholab emas, tahlilqilib,undan kelib chiqib keyingi bosqichlarni belgilash kerak. Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 7,issue1,Aprel 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. Kreativ fikrni rivojlantiruvchi muhit tashkil qilish Muammo yechish, rol o‘ynash, loyihalar tuzish, ijodiy suhbatlar orqali bolaning fikrlash darajasini oshirish mumkin. Kreativ qarorlarni boshqarishdapedagogning roli  Yo‘naltiruvchi emas, hamfikrva hamkorbo‘lish;  Bolaning individual xususiyatlarini inobatga olish;  Harbir ijodiy fikrga e’tiborberish va uni rivojlantirishyo‘llariniko‘rsatish;  Rag‘batlantirish, maqtov, ijobiybaholash orqali motivatsiya yaratish;  Bolaga vaqt vaimkoniyat berish, tezdanatijakutmaslik. Bolaning kreativ qarorlarini boshqarish bu ularni cheklash emas, balki yo‘naltirish, shakllantirish varivojlantirishdir. Bolaning har bir g‘oyasi —buuning fikrlashining natijasi bo‘lib, pedagog va ota-onalar ushbu fikrlarni qadrlab, ularga asoslanib bola salohiyatini ro‘yobga chiqarishga yordam berishlari lozim. Maktabgacha ta’lim bosqichida bolalarning kreativ (ijodiy) bilimlarini rivojlantirish — ularning tafakkurini, tasavvurini, mustaqil fikrlash qobiliyatini va muammoni hal qilish ko‘nikmalarini shakllantirishda muhim omildir. Quyida maktabgacha yoshdagi bolalarda kreativlikni oshirishda samarali bo‘lgan asosiy metodlaryoritiladi: Bolalarning kreativ bilimlarini oshirish metodlari Erkin ijodiy faoliyatga rag‘batlantirish Bolalarga o‘z fikr va hissiyotlarini erkin ifoda etish imkonini berish, ularni rangli qalamlar, bo‘yoqlar, konstruksiyalar, loy, tabiiy materiallar bilan ishlashga jalb qilish orqali ijodiy tasavvurlarini kengaytirish mumkin. Savol-javoblar va muammoli vaziyatlar yaratish O‘qituvchi tomonidan turli noan’anaviy savollar berilishi, muammoli vaziyatlar yaratib, boladan turli yechimlarni taklif etish so‘ralishi bolada mustaqil fikrlash va yangicha qarashlarni yuzaga keltiradi. Bumetod bolani faol vaijodiy fikrlashgaundaydi. Rol o‘ynash va teatrlashtirish o‘yinlari Bolalar hayotdagi voqealarni o‘zlaricha sahnalashtirish orqali nafaqat muloqot ko‘nikmalarini, balki tasavvur, emotsional ifoda va ijodiy fikrni ham rivojlantiradilar. Bu usul ayniqsa dramatizatsiya, qo‘g‘irchoq teatrlari orqali yaxshi natijaberadi. Tasviriy san’at va musiqaga asoslangan metodlar Ranglar bilan ishlash, ritmni his qilish, musiqaga mos harakat qilish va musiqa asboblarida ijro etish kreativ fikrlashni rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi. Bolalar musiqiy va vizual obrazlar orqali o‘z g‘oyalarini ifoda etishga o‘rganadilar. Fantaziya va ijodiy hikoya tuzish Bolalarga rasmlar asosida yoki erkin ravishda ertak, hikoya yoki ssenariy to‘qish topshiriqlari berish orqali ularning tilmadaniyati vaobrazli fikrlashi rivojlanadi. Konstruktiv va loyihaviy ishlar Lego, kubik, mozaika kabi vositalar orqali turli predmetlarni yasatish, o‘yinchoq yoki maketlar 916 yasash bolaning tafakkuri, rejalashtirish va yangi g‘oya yaratish ko‘nikmasinishakllantir