ILHOM JABBOROV; MAESTRONING IJODI VA HAYOTI.

Аннотация

Ilxom Jabbarov — O'zbekistonning eng mashhur va ajralib turadigan haykaltaroshlaridan biri. Uning san'ati O'zbekistonning madaniy merosining ajralmas qismiga aylangan. Ushbu maqolada, Jabbarovning hayoti, ijodi va asarlari haqida batafsil ma'lumotlar keltirilgan. U o'zining mahobatli haykallari orqali O'zbekistonning tarixiy shaxslarini, jumladan, sohibqiron Amir Temur kabi buyuk hukmdorni yuksaltirib, milliy g'urur va madaniy merosni saqlashga muvaffaq bo'lgan. Maqola Jabbarovning asarlariga bo'lgan e'tibor, ularning zamonaviylik va an'anaviylikni uyg'unlashtirishdagi roli haqida tahlil qiladi. Shuningdek, maqoladauning san'ati, pedagogik faoliyati vaolgan mukofotlari haqidaham so'z boradi. Kalitso'zlar:IlxomJabbarov, Haykaltaroshlik, Mahobatli haykaltaroshlik, AmirTemur haykali, O'zbekiston san'ati, Madaniy meros, Yodgorlik haykallar, O'zbekiston mustaqilligi, Milliy qadriyatlar, San'at asarlari, Tarixiy shaxslar, O'zbek haykaltaroshlik maktabi, O'zbekiston madaniyati, San'at pedagogikasi, Jabbarovning san'ati, Milliy ramzlar, O'zbekistonning tarixi va madaniyati, Haykal vamustaqillik, San'ati vatarixibo'yicha yutuqlar. Ilxom Jabbarov – O'zbekistonning eng yorqin va ajralib turadigan haykaltaroshlaridan biri bo'lib, uning san'ati mamlakatning madaniy merosining ajralmas qismiga aylangan. Uning asarlari O'zbekiston tarixidagi eng muhim voqealar bilan chambarchas bog'liq bo'lib, ular Markaziy Osiyo san'atida chuqur iz qoldirdi. Jabbarov o'zining mahobatli haykallari orqali an'analar va yangiliklarni uyg'unlashtirishga muvaffaq bo'lib, davrning ramzlariga aylangan obrazlarni yaratdi. Ilxom Jabbarov 1946-yil 30-iyunda Toshkent viloyatining Urta Chirqich tumanida, o'sha paytda Sovet Ittifoqining tarkibida bo'lgan O'zbekistonda tug'ilgan. Yoshligidan san'atga qiziqish bildirgan Jabbarov 1965-yilda Respublika san'ati maktabini tamomladi. 1971-yilda esa A.N. Ostrovskiy nomidagi Toshkent teatr va san'at institutida tahsilini yakunlab, haykaltaroshlik bo'yicha mutaxassislik oldi. Ushbu ta'lim uning san'ati yo'lida mustahkam poydevor bo'ldi, u sovet davrida boshlangan va mustaqil O'zbekistonda davom etgan ijodiy faoliyatini boshladi. 1970-yillarda Jabbarov haykaltaroshlik sohasida ishlay boshladi, o'z asarlarida yangi ifodalar va chuqur mazmunni izlab, diqqatni tortdi. Uning asarlari o'ziga xos tarzda obra'zlar va ramziylikning uyg'unlashgan shakllarini o'z ichiga olgan, bu esa o'sha davrda kam uchraydigan bir yondashuv edi. 1995-yildan boshlab Respublika san'ati maktabida o'qituvchilik qilgan, 1997-yildan boshlab Kamoliddin Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn institutida haykaltaroshlik ustaxonasiga rahbarlik qilib, kelajak avlodlarga bilim va tajribasini uzatdi. Jabbarovning uslubi o'ziga xos va tanib olish mumkin bo'lib, chuqur falsafiy fikrlarni yashirgan har bir asarda aks ettiradi. «Xayol» (yog'och 1974), «Mashrab» (yog'och 1974), «Oqshom» (yog'och , shamot 1980), «Dam olish» (shamot 1982), «1941-45 yillar» triptix (shamot 1985) 145 kabi asarlari, ramziylik, milliy motivlar va realizmning birlashuvini o'z ichiga olgan. Bu asarlar inson ruhiyatining murakkabligini ifodalaydi va uning go'zalligi hamda kuchini namoyish etadi, buesauning san'ati markaziy g'oyasiga aylangan. Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 7,issue1,Aprel 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. O'zbekiston mustaqillikka erishgandan so'ng, Ilxom Jabbarov o'zining mahobatli haykaltaroshlik ijodiga ko'proq e'tibor qaratib, milliy kimlikni va O'zbekiston tarixining ahamiyatini aks ettiradigan asarlarni yaratishga kirishdi. Uning eng muhim ishlari — buyuk tarixiy shaxslar va voqealarga bag'ishlangan badiiy haykallar. Jabbarovning san'ati tarixida alohida o'rin tutadigan asarlardan biri sohibqiron Amir Temurga bag'ishlangan haykallardir. Bu haykallar nafaqat sohibqiron Amir Temurning buyukligi va qudratini ramzi sifatida, balki O'zbekistonning milliy g'ururini vamustaqillikni tiklashdagi ahamiyatini anglatadi. Toshkentdagi sohibqiron Amir Temur Haykali (1992) 1992-yilda Toshkentda sohibqiron Amir Temurga bag'ishlangan haykal o'rnatildi, bu esa nafaqat madaniy ob'ekt, balki shahar uchun muhim timsolga aylandi. Dastlabki loyiha haykalni 1 metr pastroq va kichikroq qilishni ko'zda tutgan edi. Biroq, Ilxom Jabbarovning tashabbusi bilan haykal yanada balandroq va kattaroq qilib bajarildi, bu esa maydon bilan uyg'unlashib, tarixiy shaxsning ulug'vorligini ko'rsatishga yordam berdi. Bu qaror dastlab mahalliy rasmiylarni xavotirgasolgan bo'lsa-da, natijadaO'zbekiston prezidenti I.A. Karimov bu o'zgarishni ma'qullab, Jabbarovning ijodiy yondashuvini qadrladi. Toshkentdagi haykal, sohibqiron Amir Temurni ot ustida tasviri, uning qudrati va buyukligini aks ettiradi. Bu haykal hozirgi kunda Toshkentning madaniy va tarixiy hayotida muhim o'rin tutadiva shaharning eng mashhurturistik nuqtalari