Реформы в законодательстве об исполнении наказания

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада Ўзбекистон Республикасининг жазони ижро этиш Жиноят-ижроия кодексидаги ҳуқуқий бўшлиқлар, ушбу қонунчилиги, кодексга маҳкумларнинг ҳуқуқлари ва қонуний рецидив жиноят, манфаатлари ишончли ҳимоя қилинишини таъминлашга жазо, озодликдан маҳрум қаратилган таклиф ҳамда тавсиялар, жазони ижро этиш қилиш, қонунчилигидаги сўнгги ўзгаришлар, амалга оширилган маҳкум, ислоҳотлар бўйича фикр ва мулоҳазалар берилган. пенитенциар, жазони ижро этиш муассасаси, инсон ҳуқуқлари, норматив-ҳуқуқий база. 1 Independent applicant, Faculty of Postgraduate Education, Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 08 (2024) / ISSN 2181-1415 Реформы в законодательстве об исполнении наказания АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье анализируются правовые пробелы в Уголовно- уголовно-исполнительное исполнительном кодексе Республики Узбекистан, законодательство, предлагаются рекомендации, направленные на укрепление рецидивная преступность, защиты прав и законных интересов осужденных, наказание, лишение свободы, рассматриваются последние изменения в законодательстве осужденный, об исполнении наказаний, а также даются мнения и исправительное комментарии относительно проведённых реформ. учреждение, пенитенциарное учреждение, права человека, правовая база. Ўзбекистонда бугунги кундаги криминоген муҳит, рецидив жиноятчиликнинг ошиб бориши жазо институтини такомиллаштиришни, тайинланган жазодан кўзланган мақсадга ҳамда маҳкумни ахлоқан тузатишга эришиш самарадорлигини оширувчи усул ва воситаларни топишни талаб қилмоқда. Президент Шавкат Мирзиёевнинг БМТ Инсон ҳуқуқлари бўйича кенгашининг 46-сессиясидаги нутқидаги “2030 йилгача мўлжалланган Барқарор ривожланиш мақсадлари [1] мамлакатимизда ҳар бир инсоннинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини таъминлашни кўзда тутадиган “ҳеч кимни эътибордан четда қолдирмаслик” тамойили асосида амалга оширилади” мазмунидаги ташаббуслари, шунингдек “Ўзбекистон Инсон ҳуқуқлари бўйича кенгаш аъзоси сифатида халқаро ҳуқуқнинг инсон ҳуқуқларига оид умумэътироф этилган принцип ва нормаларини қатъий ҳимоя қилади ва фаол илгари суради”, [2] деган фикрлари тадқиқотининг ушбу қисми учун методологик асос бўлиб хизмат қилади. Ўз навбатида, ушбу ғоялар Янги Ўзбекистонда инсон ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини таъминлаш вазифаси давлатнинг олий мақсадларидан бири эканлигини халқаро ҳамжамият олдида эътироф этилганидан далолат беради. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Жиноят-ижроия қонунчилигини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида” ги [3] қарорида жиноий жазоларнинг ижросини таъминлаш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий базани янада такомиллаштиришнинг еттита устувор йўналиши белгиланди ҳамда 2020 йил 1 июнга қадар илғор хорижий тажрибани ўрганиш асосида янги таҳрирдаги Жиноят- ижроия кодексининг лойиҳасини ишлаб чиқиш вазифаси юклатилди. Қарорда белгиланган маҳкумларнинг ҳуқуқларига сўзсиз риоя этилишини, уларнинг шаъни ва қадр-қиммати ҳурмат қилинишини таъминлашнинг сифат жиҳатдан янги механизмларини жорий этиш, умумэътироф этган халқаро стандартларга мос равишда маҳкумлар ҳуқуқлари доирасини янада кенгайтириш каби устувор вазифаларнинг ҳал этилиши алоҳида аҳамият касб этади. Давлат раҳбарининг 2020 йил 24 январдаги Олий Мажлисга мурожаатномасида суд-ҳуқуқ соҳасига доир асосий қонун ва кодекслар бундан деярли 20–25 йил аввал қабул қилинган бўлиб, ҳозирги давр талабларига мутлақо 242 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 08 (2024) / ISSN 2181-1415 жавоб бермаслиги, шу сабабли, парламент яқин йилларда Фуқаролик, Жиноят, Жиноят-процессуал, Жиноят-ижроия, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексларни янгидан қабул қилиши мақсадга мувофиқлиги таъкидланди. Қонунчиликни янгилашдан мақсад қонун қабул қилишгина эмас, балки янги қонунлар эртага одамларга амалий наф бериши, уларнинг ҳаётини енгиллаштиришга хизмат қилишига эришиш эканлиги кўрсатиб ўтилди [4]. Мазкур устувор вазифадан келиб чиқиб, 2020 йил 30 июнь куни “Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-ижроия кодексига маҳкумларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари ишончли ҳимоя қилинишини таъминлашга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикасининг Қонуни қабул қилинди. Ушбу ҳужжат ҳозирда Жиноят-ижроия кодексидаги бўшлиқларни тўлдиришга хизмат қилмоқда. Жумладан, мазкур Қонунга асосан, Жиноят-ижроия кодексининг 11, 67, 76, 79, 102-моддасига ўзгартиш ва қўшимчалар киритилди. Шунингдек, ушбу кодекс “Рағбатлантириш чораларини қўллаш тартиби” деган 1021-модда билан тўлдирилди [5]. Маълумки, инсон ҳуқуқларининг таъминланиши масаласига бутун дунёда катта эътибор берилмоқда. Жумладан, юртимизда ҳам инсон ҳуқуқларини таъминлашга оид ислоҳотларнинг амалга оширилаётгани, Ўзбекистоннинг кўплаб инсон ҳуқуқларини таъминловчи қатор халқаро ташкилотларга аъзо бўлганлиги ва инсон ҳуқуқларига оид халқаро ҳужжатларнинг республикамиз парламенти томонидан ратификация қилинган