К содержанию
РецензированоRU2024

Правовые проблемы, связанные с использованием медиации при разрешении коллективных трудовых споров

Lola RAKHIMKULOVA · International Labor (Tashkent State University of Law) · Labor Code. (Tashkent State University of Law)

Общество и инновации · 5 · 95-99 · 2024

Аннотация

Калит сўзлар: Маълумки, Ўзбекистонда жамоавий меҳнат низоларини медиация, кўриб чиқиш ва ҳал этиш тартиби янги босқичга жамоа, кўтарилди. Янги таҳрирдаги Меҳнат кодексида жамоавий меҳнат, меҳнат низоларини медиация тартиб-таомилида ҳал этиш низо, Халқаро меҳнат ҳуқуқий тартибга солинди. Мазкур мақолада медиацияни ташкилоти, қўллаш билан боғлиқ амалдаги қонунчилик нормалари Меҳнат кодекси. ҳамда халқаро тажриба кўриб чиқилган ва қонунчиликни такомиллаштириш мақсадида таклифлар ишлаб чиқилган. 1 PhD, Docent, Tashkent State University of Law. Tashkent, Uzbekistan. E-mail: Rahimqulovalola@gmail.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 4 (2024) / ISSN 2181-1415 Правовые проблемы, связанные с использованием медиации при разрешении коллективных трудовых споров АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье рассматривается эволюция процедуры медиация, рассмотрения и разрешения коллективных трудовых коллектив, споров в Узбекистане, которая вышла на новый уровень с труд, конфликт, принятием новой редакции Трудового кодекса. Особое Международная организация труда, внимание уделено законодательно закрепленному порядку Трудовой кодекс. разрешения таких споров с использованием медиации. Проанализированы действующие нормы законодательства, международный опыт, а также предложены меры по совершенствованию нормативной базы в этой сфере. Ўзбекистонда юридик низоларни суддан ташқари ҳал этиш билан махсус шуғулланадиган давлат хизмати мавжуд эмас. Бу эса, бозор иқтисодиёти шароитида суддан ташқари ҳал этиш тартиб-таомилини қўллаш жозибадорлиги пасайиб боришига олиб келади. Бизнинг назаримизда, мамлакат ҳуқуқий муносабатларига кириб келган ҳар қандай янги институт давлат томонидан алоҳида қўллаб-қувватланишга муҳтож саналади. Дунё тажрибасида мазкур давлат хизматлари пайдо бўлганлига салкам саксон йил тўлганлигини инобатга олиб, мамлакатимизда ҳам ижтимоий-ҳуқуқий муносабатларда келиб чиқувчи конфликтларни ҳал этишни назоратга олиш, ҳисобини юритиш, медиаторларни тайёрлаш дастури бўйича махсус ўқув курсини ташкил этиш, медиаторлар ва арбитрлар реестрини шакллантириш, уларга қўйиладиган талаблар, уларнинг малакасини ошириш, жамоавий муносабатларини “юмшатиш” мақсадида самарали музокаралар олиб бориш техникаси бўйича тренинглар ташкил этиш каби вазифаларни амалга оширадиган агентлик ёки марказ шаклида ташкил этилиши таклифини илгари сурамиз. Шунингдек, ушбу марказда соҳани янада ривожлантиришнинг замонавий тенденциялари ўрганилади ва амалиётга таклифлар илгари сурилади. Ўзбекистон Республикасининг “Медиация тўғрисида”ги Қонунга кўра, Адлия вазирлиги томонидан профессионал медиаторлар реестри юритилиши белгилаб қўйилган. Шуниси эътиборлики, юқоридаги таҳлили олиб борилган давлатларнинг махсус медиация хизматлари фақат бир соҳа, яъни меҳнат конфликтларини ҳал этиш мақсадида ташкил этилганлиги боис, унинг назоратини бандлик ва меҳнат муносабатларини тартибга солувчи вазирлиги амалга оширади. МДҲ давлатлари тажрибасида юқорида қайд этилган махсус агентликлар ёки марказлар мавжуд эмас. Айрим давлатларда, жумладан Чехияда низолашаётган томонлар медиаторни Чехия Меҳнат вазирлиги томонидан ташкил этилган реестрдан танлашлари ва таклиф этишлари мумкин бўлади. Юқоридагилардан келиб чиқиб, амалиётга қуйидагича таклифни илгари суриш мумкин. Ҳозирги кунда Ўзбекистон меҳнат бозорида меҳнат ресурслари 19 644 011,00 мингни ташкил этаётганлигини ҳисобга олсак, Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан меҳнат низоларини кўриб ҳал этиш бўйича мутахассис 96 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 4 (2024) / ISSN 2181-1415 бўлган медиатор ва арбитрлар реестрини шакллантириш ва уларнинг ҳисобини юритиш мақсадга мувофиқ деб ҳисоблаймиз [1]. Бизнингча, мазкур ҳолатда мамлакатда мавжуд бўлган меҳнат ресурслари ўртасида юзага келадиган меҳнат низоларини муқобил йўлларда ҳал этиш институтини ривожлантириш учун ўз ҳиссасини қўшиши мумкин. Қонунчилиги таҳлил этилган давлатларимизнинг аксариятида жамоавий меҳнат низоларини ҳал этишда медиация тартиб-таомилидан фойдаланиш мажбурий босқич саналиб, фақат медиатор томонидан таклиф этилган келишувга эришилмаган тақдирда низолашаётган субъектларда судга мурожаат қилиш ҳуқуқи пайдо бўлади. Эътиборли жиҳати, Хитойда Меҳнат вазирлиги жамоавий меҳнат низоларини ҳал этиш юзасидан медиаторга мурожаат қилинганлигини алоҳида текшириб ўтади. Агар низолашаётган тарафлар медиаторга мурожаат қилмасдан тўғридан-тўғри иш ташлаган бўлса, хавфсизликни таъминламаганлиги учун жазоланиши мумкин [2]. З. Дарчинян ва А. Рашидоваларинг фикрига кўра, жамоавий меҳнат низоларини ҳал этишда ходимлар жамоаси медиация тартиб-таомилини қўллашни хоҳласа, демак улар иш берувчи билан ўзаро илиқ меҳнат муносабатларини сақлаб қолишни исташаётганлигидан далолат беради [3]. Т. Ханукованинг фикрича, амалда иш берувчи мавжуд низони ҳал этиш мақсадида қуйидаги ҳолларда медиатор таклиф этишга ҳаракат қилади: – махфийликни сақлаб қолиш; – ко

Доказательный фрагмент

«Калит сўзлар: Маълумки, Ўзбекистонда жамоавий меҳнат низоларини медиация, кўриб чиқиш ва ҳал этиш тартиби янги босқичга жамоа, кўтарилди.»

Образец извлечения

Демо-превью

Калит сўзлар: Маълумки, Ўзбекистонда жамоавий меҳнат низоларини медиация, кўриб чиқиш ва ҳал этиш тартиби янги босқичга жамоа, кўтарилди. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
mediation, legal framework in this area, collective, меҳнат, конфликт, труд, жамоа, Трудовой кодекс, Международная организация труда, Халқаро меҳнат ташкилоти, labor, Меҳнат кодекси, низо, Labor Code, коллектив, conflict, медиация, International Labor Organization
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники