Уголовная ответственность за семейное (домашнее) насилие и некоторые вопросы ее совершенствования

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада хотин-қизларнинг ҳуқуқ ва оилавий (маиший) эркинликларини ҳимоя қилиш билан боғлиқ қонунчилик, зўравонлик, шунингдек уларга нисбатан содир этиладиган ҳар қандай руҳий зўравонлик, тожовуз ва зўравонликка қарши жиноий жавобгарлик иқтисодий зўравонлик, ҳимоя ордери, юзасидан сўз бориб, шу кунга қадар мазкур жиноятларнинг зўравон, ўсиш сурати юқори эканлиги ҳамда содир этиш усуллари аёлларга нисбатан турли эканлигини инобатга олиб, Жиноят кодексида қайд зўравонлик, этилган оилавий зўравонлик учун жавобгарликка болаларга нисбатан қўшимчалар киритиш юзасидан фикрлар илгари сурилган. зўравонлик, 1 Doctor of Philosophy (PhD) in Law, Assistant Judge of the Chilanzor District Court for Criminal Cases. E-mail: zulxumor2021@mail.ru Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 4 (2024) / ISSN 2181-1415 қариндошларга нисбатан Шунингдек, бу каби қилмишларни содир этишда кўпинча зўравонлик, аёлларни таъқиб қилиш усули билан зўравонликка таъқиб (сталкинг). учраётганлиги алоҳида ўринга эга. Мақола сўнгида жиноят қонунчилиги ва маъмурий қонунчиликка тегишли ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш бўйича таклифлар тақдим этилган. Уголовная ответственность за семейное (домашнее) насилие и некоторые вопросы ее совершенствования АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье говорится о законодательстве, семейное (домашнее) связанном с защитой прав и свобод женщин, а также об насилие, уголовной ответственности за любую агрессию и насилие, психическое насилие, совершенные в отношении них, высказаны мнения о экономическое насилие, охранный ордер, добавлении ответственности за насилие в семье, обидчик, упомянутое в Гражданском процессуальном кодексе. Также насилие в отношении особое место в совершении подобных действий имеет тот женщин, факт, что женщины часто подвергаются насилию в форме жестокое обращение с домогательств. В конце статьи представлены предложения детьми, насилие в отношении по внесению соответствующих изменений и дополнений в родственников, уголовное законодательство и административное преследование. законодательство. Жамиятнинг муҳим бўғини сифатида оиланинг мустаҳкамлиги жамиятнинг тинч ва тотувлиги ҳамда давлатнинг тинч ва барқарор равнақ топиши учун мустаҳкам асос ҳисобланади. Шу боис ҳам мамлакатимизда ўтган даврда оила манфаатини, хотин-қизларни ҳимоя қилиш, оиланинг жамиятдаги мавқеи ва мақомини янада юксалтириш, оилада аёлларга зўравонликнинг олдини олиш, жамиятда хотин-қизларга нисбатан зўравонликка доир муросасизлик муҳитини яратиш, жамиятда аёл ва эркакларнинг тенг ҳуқуқлилигини таъминлаш, аёлларга давлат ва жамият ҳаётида ўз имкониятларини рўёбга чиқариш учун кенг имкониятлар яратиш масалаларига замонавий давлат сиёсатининг устувор йўналиши сифатида алоҳида эътибор қаратилмоқда. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. Мирзиёев таъкидлаганидек, “Оилаларда носоғлом муносабатлар, қайнона-келин, эр-хотин ўртасидаги жанжаллар, хотин-қизларимиз орасида ўз жонига қасд қилиш ҳолатлари борлиги шахсан мени қаттиқ изтиробга солмоқда” [1]. Ўз даврининг илғор фикрловчиларидан бўлган жадид маърифатпарвари Абдурауф Фитрат ҳам ўзининг “Оила” асарида “Миллат тақдири мана шу миллат вакиллари яшаган оиланинг ҳолатига боғлиқдир... Қаерда оила муносабати кучли интизомга таянса, мамлакат ва миллат ҳам шунча кучли ва тартибли бўлади” [2], деб таъкидлайди. Мамлакатимизда 2019 йилда “Хотин-қизларни тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тўғрисида”ги Қонун [3] қабул қилиниб, хотин-қизлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича муҳим кафолатлар яратилди. Шунингдек, 2023 йилда конституциявий ислоҳотлар натижасида янги таҳрирда қабул қилинган Ўзбекистон Республикасининг Конституциясида ҳам оила жамиятнинг асосий 156 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 4 (2024) / ISSN 2181-1415 бўғини, у жамият ва давлат муҳофазасида эканлигини, давлат оиланинг тўлақонли ривожланиши учун ижтимоий, иқтисодий, ҳуқуқий ва бошқа шарт-шароитлар яратиши мустаҳкамлаб қўйилди. Бу борада айниқса, Ўзбекистон Республикасининг 2023 йил 11 апрелдаги “Хотин-қизлар ва болалар ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилиш тизими янада такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ–829-сон Қонун қабул қилиниши ҳам хотин-қизларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилишда муҳим қадам бўлди. Мазкур Қонун билан Жиноят кодекси “Оилавий (маиший) зўравонлик” деб номланувчи янги 1261-модда билан тўлдирилиб, оилавий (маиший) зўравонлик криминализация қилинди [4]. Унга кўра, “оилавий (маиший) зўравонлик” (1261-модда) деганда, хотинига (эрига), собиқ хотинига (собиқ эрига), бир рўзғор асосида биргаликда яшаётган шахсга ёки умумий фарзандга эга бўлган шахсга нисбатан содир этилган мулк, таълим олиш, соғлиқни сақлаш ва (ёки) меҳнатга оид ҳуқуқини амалга оширишга тўсқинлик қилиш, мол-мулкига ва шахсий ашёларига қасддан шикаст етказиш, худди шунингдек ушбу шахслар с