ПРОБЛЕМЫ РАЗВИТИЯ ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСТВА В УЗБЕКИСТАНЕ

Аннотация

This article analyzes advantages and stages of development of enterpreneur- ship, which was preveously eliminated as a result of the transition of country’s econ- omy to market relations as a result of Uzbekistan’s political Independence. Moreover, special attention is paid to the current problems of developing small business and were given individual enterpreneurship and scientific proposals for solving them. ISSN: 2992 - 8974 3 https://journals.afu.uz ALFRAGANUS № 2 (11). 2024 xalqaro ilmiy jurnal Keywords: Enterprenership, business, criteria, budget, taxes, gross domestic product, market economy, turnover. Kirish. O’zbekicton 1991 yilda Kontseptsiyasi”ga muvofiq, soliqlar xalqimiz uzoq yillar orziqib kutgan iqtisodiyotning rivojlantirishni siyosiy mustaqillikka erishdi, bu esa rag’batlantirish o’rniga, unga to’siq mamlakatimizga mustaqil “iqtisodiy bo’lib qolmoqda. siyosat” yuritish imkonini berdi va Adabiyotlar sharxi. O’zbek- shu xuquqdan foydalanib o’z iqti- iston Respublikasida xozirgi paytga- sodiyotini ilgarigi ma’muriy- cha tadbirkorlikni rivojlantirishning buyruqbozlik usulidan bozor turli masalalari yetarli darajada munosabatlariga o’tkazdi. Natijada o’rganib chiqilgan, ammo ayrim mamlakatimiz monoukladli iqti- amaliyotga tatbiq qilingan sodiyotdan bozor iqtisodiyotiga xos qonunchilik xujjatlari rivojlanishini bo’lgan ko’p ukladli iqtisodiyotga, rag’batlantirish o’rniga to’siq bo’lish ya’ni turli xil mulkchilik shakllariga holatlarini ilmiy-tanqidiy o’rganishga asoslangan xo’jalik yurituvchi bag’shlangan ilmiy asarlar chop etil- subyektlar, shu jumladan tadbirkor- magan. likning turli shakl va maqomga ega Metodologiya va qo’llanilgan bo’lgan subyektlari uchun yuridik tadqiqot usullari. Yangi Soliq shaxs tashkil etib yoki tashkil etma- konsepsiyasi amal qilayotgan gan holda faoliyat yuritish imkoniyati sharoitda faoliyat yuritishning eng paydo bo’ldi. samarali shakli bo’lgan kichik biznes Tadbirkorlik subyektlari o’z va xususiy tadbirkorlikni faoliyatini muvaffaqiyatli olib borish- rivojlanishish hamda lari uchun mamlakatimizda qisqa samaradorligini oshirishda muhim muddatlarda ularni qo’llab-quvvat- rol o’ynovchi soliqqa tortishning lashga qaratilgan tegishli maviud muammolarini aniqlash va qonunchilik asoslari ishlab chiqilib ularni bartaraf etish maqsadida amaliyotga tadbiq etildi, ammo oxirgi maqola oldiga quyidagi vazifalar paytda qonunchilik xujjatlarining ay- qo’yilgan: rimlarini amaliyotga tatbiq etish tad- - amaldagi soliq Kontsep- birkorlikning rivojlanishiga olib kel- tsiyasini tanqidiy tahlil qilish orqali masdan aksincha ta’sir ko’rsatayotir. uning kichik biznes va xuxusiy Masalan, 2019 yilda kuchga kiritil- tadbirkorlikning rivojlanishiga to’siq gan “Soliqqa tortishni takomil- bo’layotgan jixatlarini aniqlab lashtirishning yangi asoslab berish; ISSN: 2992 - 8974 4 https://journals.afu.uz ALFRAGANUS № 2 (11). 2024 xalqaro ilmiy jurnal - kichik biznes va xuxusiy - agar shu nonning bir qismini tadbirkorlikning byudjet daromad- yoki hammasini bozorga olb chiqib larini shakllantirishdagi rolining sotsa, u tadbirkor hisoblanadi, pasayib borish tendentsiyalarining chunki uning maqsadi foyda olishdir. muammolarini aniqlab, ularni Endi “tadbirkorlik” va “biznes” yechish yo’llarini asoslab berish; tushunchalari orasidgi bog’liqlikni - biznes subyektlariga maqom ko’rib chiqadigan bo’lsak, “Biznes” beruvchi kriteriylarni takomillash- inglizcha so’z bo’lib “faoliyat”, “ish” tirish zaruratini asoslab berish. tushunchalarini bildiradi. Bozor Ushbu maqolada tadqiqot qi- iqtisodiyoti rvojlanishining xozrgi lishning guruxlash, solishtirish va bosqichida “biznes” va “tadbirkorlik” umumlashtirish statistik usullaridan so’zlari sinonim so’zlarga aylanib foydalanilgan. qolgan. Xulosa qilib aytadigan Tahlil. O’zbekiston sharoitida bo’lsak, biznes - o’z mablag’lari yoki “tadbirkor” o’zi kim degan savolga qarzga olingan mablag’lar xisobiga javob berar ekanmiz, O’zbekiston- o’z riski va o’z mulkiy javobgarligi ning “Tadbirkorlik faoliyatinining asosida foyda olishga va o’z ishini erkinligi garantiyalari to’g’risida”dagi rivojlantirishga qaratilgan qonunida “Tadbirkorlik subyektlari tashabbuskorlik bilan amalga tomonidan qonunchilikka rioya etib, oshiriladigan iqtisodiy faoliyatidir, o’z riski va o’z mulkiy javobgarligi deb aytish mumkin. asosida daromad (foyda) olish Sobiq Sovet Ittifoqida maqsadida amalga oshiriladigan iqtisodiyotni boshqarishning tashabbuskorlik faoliyatidir”,- deb “ma’muriy-buyruqbozlik” usuli ko’rsatilganbni keltirib o’tmoqchimiz. xukmron edi. KPSS Markaziy Ammo, foydali faoliyat bilan Qo’miasi tomonidan mamlakatni shug’ullanuvchi jismoniy shaxs xar rivojlantirishning Direktivalari ishlab doim ham tadbirkor bo’lavermaydi. chilardi va kontrol topshiriqlar Masalan, qishloq joylarda yashovchi sifatida ittifoqdosh respublikalarga honadonlarda oilaning onasi xar ijro uchun tarqatilardi. Direktivani kuni ertalab tandirda non yopishi va bajarish jarayonida bozorda shu shu yopilgan nondan ikki h