Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
Геополитические процессы в Российско-Британских отношениях в конце XIX - в начале XX веков и их влияние на Центральную Азию
Zokir HOLIQOV Fazliddin ABDURAIMOV · Great Britain XX centuries. (Termez State University)
Общество и инновации · 2021
Аннотация
Калит сўзлар: XIX асрнинг охири ва XX асрнинг бошларида дунё Россия миқёсида ривожланган мустамлакачи давлатлар Англия томонидан олиб борилган ташқи сиёсат эндигина оёққа Ташқи сиёсат тураётган мустақил давлатлар тараққиётини бутунлай Ўрта Осиё Мустамлакачилик издан чиқариб юборди. Айниқса, Кавказорти ва Ўрта Осиё Колониал сиёсат давлатлари худди шундай сиёсий тортишувлар аренасига айланган эди. Мазкур мақолада XIX аср охири ва XX асрнинг 1 Associate professor, Termez State University, Termez, Uzbekistan 2 Student of Master’s degree, Termez State University, Termez, Uzbekistan Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue - 2, №01 (2021) / ISSN 2181-1415 Иқтисодий ва маънавий бошларида Ўрта Осиё ҳудуди ва бойликларига эгалик асорат қилиш масаласида дунёнинг йирик империялари Англия ва Ҳудудий эгалик Россия ўртасидаги сиёсий низолар ва уларнинг салбий Чегаравий низолар ва оқибатлари ҳақидаги илмий маълумотлар таҳлил келишув. қилинади. Геополитические процессы в Российско-Британских отношениях в конце XIX - начале XX веков и их влияние на Центральную Азию АННОТАЦИЯ Ключевые -слова: Внешняя политика, проводившаяся развитыми Россия колониальными державами в конце девятнадцатого и Великобритания начале двадцатого веков, полностью подорвала развитие Внешняя политика возникающих независимых государств. В частности, страны Центральная Азия Колониализм Закавказье и Центральной Азии стали ареной подобных Колониальная политика политических дебатов. В статье анализируются научные Экономическая и духовная данные о политических конфликтах между крупнейшими сложность мировыми империями, Британией и Россией, и их Территориальная негативных последствиях в вопросе собственности на собственность Пограничные споры и территории и ресурсы Средней Азии в конце XIX - начале XX компромисс. веков. XIX асрнинг охири ва XX асрнинг бошларида дунё миқёсида ривожланган мустамлакачи давлатлар томонидан олиб борилган ташқи сиёсат эндигина оёққа тураётган мустақил давлатлар тараққиётини бутунлай издан чиқариб юборди. Айниқса, Кавказорти ва Ўрта Осиё давлатлари худди шундай сиёсий тортишувлар аренасига айланган эди. XIX асрнинг биринчи ярмида Кавказорти ҳудуди Россия ва Англия зиддиятларига сабабчи бўлган бўлса, XIX асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб инглиз - рус муаммоларининг марказида Ўрта Осиё масаласи турар эди. Худди шундай давлатлар сирасига Ўрта Осиёнинг монархик давлатлари ҳам киради. Мазкур уч давлатнинг ўзаро низоси ва анархия тузуми Ўрта Осиё ҳудудига шимолдан Россия империясининг ва жанубдан Англия қироллигининг ҳарбий ҳаракатлари учун қулайлик туғдирди. Айниқса, Англиянинг колониал сиёсатда олиб бораётган урушлари дунёнинг барча минтақасидаги давлатларни ташвишга солаётган эди. Чунки Англия империясининг дунё ҳудудларини босиб олиш эвазига 1815-1914- йилларда орттирган территорияси 25 899 891 км/кв га, аҳоли сони эса 400 миллион кишига етган эди. Франциянинг машҳур саркардаси Наполеон Бонапарт Россиядан мағлуб бўлгач, Англияга қарши турадиган куч қолмагандек эди. Аммо Буюк Британия Россия билан Осиёда, Германия ва Франция билан Африкада, Америка билан Лотин Америкасида кураш олиб боришга мажбур эди. Шунингдек Англия дунёнинг етакчи денгиз давлатига айланиб бўлган эди. XIX асрда Англия Россия ва Усмонли Турклар империяси Эрон ва Хитой инқирозидан сўнг Осиёда юзага келган сиёсий бўшлиқни тўлдиришга ҳаракат қилишди. Россиянинг 1826-1828- йиллардаги рус-форс уруши, 1828-1829- йиллардаги рус-турк урушидаги ғалабалари инглиз ҳукумитини талвасага солиб қўйди. 63 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue - 2, №01 (2021) / ISSN 2181-1415 Ўзининг геосиёсий рақибини чўчитиб қўйиш мақсадида 1839- йилда Англия Афғонистонга биринчи ҳарбий юришини бошлади ва биринчи инглиз-афғон урушида мағлубиятга учради. Шундай бўлсада, Англия Ҳиндистондан Эронгача бўлган территорияда ўз мустамлакачилик сиёсатини давом эттиришдан тўхтамади. 1876- йилда Англия Афғонистоннинг жанубий ўлкаси - Белужистонни босиб олди. Бу даврда Россия ўз қўшинлари билан, 1875- йилгача, ҳозирги Қирғизистон, Қозоғистон, Ўзбекистон ҳамда Туркманистоннинг Кушка (Крестовое) вилоятигача эгаллаб олган эди. 1878-йилда икки йирик мустамлакачи давлатлар Осиёдаги ҳудудларда ўз таъсир доираларини бўлиб олиш тўғрисида битимга келишиб олдилар. Шундай бўлса-да, 1902- йилда Англия Россияга қарши Япония билан иттифоқ тузди. 1905- йилдаги Рус-Япон уруши даврида инглиз ҳукумати ўзини бетараф деб ҳисобласа-да, аслида, Японияга яширинча қурол-яроғ ва маблағ етказиб турди. Бу эса, пировард натижада, урушда Россиянинг мағлубиятга учрашига олиб келди. 1907-йилда Россия Германияга қарши ҳарбий блок, яъни инглиз-француз иттифоқи (Антанта)га аъзо бўлди ва икки рақиб империя ўзаро ҳамкорларга айланди. Шунингдек, Россия Буюк Британиянинг Афғонистон устидан ўрнатган протекторатини тан олди., Эрон эса Россия ва Англия таъсир доираларига бўлинди. Худди шундай Хитой Европа давлатлари ўртасидаги таъсир доирасига айланди. XIX-XX аср оралиғида Росси
Доказательный фрагмент
«Калит сўзлар: XIX асрнинг охири ва XX асрнинг бошларида дунё Россия миқёсида ривожланган мустамлакачи давлатлар Англия томонидан олиб борилган ташқи сиёсат эндигина оёққа Ташқи сиёсат тураётган мустақил давлатлар тара…»
Образец извлечения
Демо-превьюКалит сўзлар: XIX асрнинг охири ва XX асрнинг бошларида дунё Россия миқёсида ривожланган мустамлакачи давлатлар Англия томонидан олиб борилган ташқи сиёсат эндигина оёққа Ташқи сиёсат тураётган мустақил давлатлар тара… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Russia territory and resources of Central Asia in the late XIX and early, ҳудудий эгалик, чегаравий низолар ва келишув, Ўрта Осиё, Центральная Азия, колониал сиёсат, ташқи сиёсат, Colonialism, мустамлакачилик, пограничные споры и компромисс, колониализм, Central Asia, Великобритания, Russia, иқтисодий ва маънавий асорат, Border disputes and compromise, Англия, Foreign policy, Россия, экономическое и духовное влияние, внешняя политика, колониальная политика, Colonial policy, Complexity, Territorial ownership, Economic and spiritual, территориальная собственность, Great Britain
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Магистерские диссертацииЮлдашев Ж.Х2014
Журнал универсальных научных исследованийAND RESTORATION, Khatamov Orif Yusupovich2024