Роль Министерства юстиции Республики Узбекистан в нормотворческой деятельности: законодательство и практика

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада Ўзбекистон Республикаси Адлия Норма ижодкорлиги вазирлигининг норма ижодкорлиги фаолиятида тутган Қонунчилик ҳужжатлари ўрни, норма ижодкорлиги соҳасида амалдаги қонунчилик, Ҳуқуқий экспертиза давлат органларининг норма ижодкорлиги фаолиятидаги Қонунчилик амалиёти Норматив-ҳуқуқий камчиликлари ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ҳужжатлар лойиҳаларининг ҳуқуқий экспертизаси билан боғлиқ лойиҳаларининг сифати амалиётдаги муаммолар таҳлил қилинган. Конунчиликни тизимлаштириш 1 Head of the Department of Criminal, administrative and social legislation of the Ministry of Justice of the Republic of Uzbekistan, Tashkent, Uzbekistan E-mail: d.urazbayev@adliya.uz Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 1 (2021) / ISSN 2181-1415 Роль Министерства юстиции Республики Узбекистан в нормотворческой деятельности: законодательство и практика АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье проанализированы роль Министерства юстиции Норматворчество Республики Узбекистан в нормотворческой деятельности, Акты законодательства действующее законодательство в сфере нормотворчества, Правовая экспертиза недостатки государственных органов в нормотворческой Законодательная практика деятельности и практические проблемы, связанные с Качество проектов правовой экспертизой проектов нормативно-правовых нормативно-правовых актов. актов Систематизация законодательства Белгиланган кенг кўламли ислоҳотларнинг муваффақиятли амалга оширилиши маълум даражада ўтган йилларда шаклланган қонунчилик базасига, шунингдек, норма ижодкорлиги жараёни сифатига боғлиқ. Ушбу йўналишда мавжуд бўлган камчиликлар турли соҳалардаги ижтимоий муносабатларни тарқоқ ҳолда тартибга солиш салбий амалиётининг давом этишига олиб келмоқда, бу эса ҳуқуқий коллизиялар, ҳуқуқни қўллашда турлича талқин қилиш ва мураккабликлар юзага келишига сабаб бўлмоқда. Бугунги кун воқелиги тизимли муаммоларга тезкорлик билан муносабат билдиришни талаб қилади, уларнинг ечимлари йўқлиги мамлакатда олиб борилаётган ислоҳотларда акс этмоқда. Бироқ, бу борада қўлланилаётган норма ижодкорлиги ёндашуви қонун ҳужжатларининг мамлакат иқтисодиёти тармоқларига таъсирини баҳолаш заруриятини ҳисобга олмаяпти ҳамда жамоатчилик фикрини инобатга олган ҳолда фуқароларнинг ҳаёти ва фаровонлигини яхшилашга доир вазифаларга эришишни таъминламаяпти[1]. Адлия органларини “Одилона қонунларни қабул қилиш, жамиятда қонунга ҳурмат рухини қарор топтириш – демократик ҳуқуқий давлат қуришнинг гаровидир” деган концептуал ғояни ҳаётга татбиқ этишга қаратилган ягона давлат ҳуқуқий сиёсати амалга оширилишини таъминлайдиган профессионал хизматга айлантириш адлия органлари фаолиятининг устувор йўналишларидан бири этиб белгиланган[2]. Ўз навбатида, Адлия вазирлиги фаолиятининг асосий мақсади замонавий ҳуқуқий тизимни яратиш, ҳуқуқий давлатнинг илғор стандартлари ва тамойилларини жорий этиш, давлат бошқарувининг самарали моделига ўтишни ҳуқуқий таъминлашдан иборатдир. Таъкидлаш лозимки, ҳуқуқ ижодкорлигида ижтимоий-иқтисодий муносабатларни тартибга солишнинг комплекс ёндашувини жорий этиш талаб этилади. Сўнгги йилларда давлат органларининг норма ижодкорлиги фаолиятида кескин ўсишни кузатиш мумкин. Масалан, Ўзбекистон Республикаси Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базасига 1991 йилдан бошлаб қабул қилинган ҳужжатлардан 30 мингдан зиёд 89 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 1 (2021) / ISSN 2181-1415 ҳужжатлар жойлаштирилган бўлса, охирги 2 йил ичида қабул қилинган ҳужжатлардан миллий базасига 5 700 дан ортиқ ҳужжат жойлаштирилган. Бу умумий жойлаштирилган ҳужжатларнинг 19 фоизини ташкил этади. Бу рақамлар нимани англатади, бу дегани ҳуқуқий майдонимизда жуда катта жараён юз бермоқда. Маълумки, “Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисида”ги Қонунда норматив- ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси ҳуқуқий экспертизадан ўтказилиши шартлиги белгилаб қўйилган. Ўз ўрнида, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 13 апрелдаги ПҚ– 3666-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги тўғрисида низомга асосан, ягона давлат ҳуқуқий сиёсатини юритиш, ҳуқуқ ижодкорлиги фаолиятини мувофиқлаштириш ва самарадорлигини ошириш, қонунлар ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ижроси бўйича давлат органлари ва ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва услубий раҳбарликни амалга ошириш Адлия вазирлигининг вазифаларидан бири этиб белгиланган[3]. Бунинг механизми эса, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг ҳуқуқий экспертизаси жараёнида намоён бўлади. Бу борадаги Россия Федерацияси экспертларининг фикрига кўра, норматив- ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳасининг ҳуқуқий експертизаси Россия Федерацияси Адлия вазирлиги ва унинг ҳудудий органлари ҳуқуқий макон бирлигини таъминлаш фаолиятининг ажралмас қисмидир. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасининг ҳуқуқий (илмий-ҳуқуқий) експертизаси муҳим восита ва тўғри илмий, ҳуқуқий савиянинг ва умуман, бўлажак ҳуқуқий ҳужжат сифатининг ишончли кафолати бўлиб хизмат қилади[4]. Ишлаб чиқилаётган лойиҳаларнинг с