XARAKTER, QÁBILET HÁM HÁREKET INSAN ISKERLIGINIŃ PSIXOLOGIYALIQ BIRLIGI SAPASI

Аннотация

Bul izertlew psixologiyada insan xarakter, qábilet hám insannıń psixologiyalıq hárekettiń insan iskerliginiń rawajlanıw jaǵdayınan kelip shıqqan halda tiykarlanǵan maǵlıwmatlar keltirip ótilgen. Bul maǵlıwmatlarǵa tiykarlanǵan halda shaxstıń psixologiyalıq rawajlanıw jaǵdayın psixologiyalıq diagnostika qılıw hám insan iskerliginiń qábiletin asırıwdaǵı júzege keletuǵın psixologiyalıq mashqalalardi saplastırıw boyınsha kórsetpeler berip barıladı. Bul psixologiyalıq izertlewlerimizde insan iskerligine baylanıslı barlıq psixologiyalıq ózgerisler mısallar menen kórsetip ótiledi. Gilt sózler: Psixologiya, xarakter, qábilet, psixologiyalıq izertlewler, xarakter mashqalası, psixologiyalıq ayrıqshalıqlar, temperament, xarakter qásiyetleri. XARAKTER, QOBILIYAT VA HARAKAT INSON FAOLIYATINING PSIXOLOGIK BIRLIGI SIFATI Annotatsiya. Ushbu tadqiqot psixologiyada inson xarakter, qobiliyat va insonning psixologik harakatning inson faoliyatining rivojlanish holatidan kelib chiqqan holda asoslangan ma’lumotlar keltirib o’tilgan. Bu ma’lumotlarga asoslangan holda shaxsning psixologik rivojlanish holatini psixologik diagnostika qilish va inson faoliyatining qobiliyatini oshirishdagi yuzaga keladigan psixologik muammolarni bartaraf etish bo’yicha ko’rsatmalar berib boriladi. Ushbu psixologik tadqiqotlarimizda inson faoliyatiga bog’liq barcha psixologik o’zgarishlar misollar bilan ko’rsatib o’tiladi. Kalit so’zlar: Psixologiya, xarakter, qobiliyat, psixologik tadqiqotlar, xarakter muammosi, psixologik xususiyatlar, temperament, xarakter xislati. 609 Aprel, 2025-Yil Kirisiw Hár bir shaxsdaǵı psixologiyalıq ózgerislerde xarakter hám qábilet túsinigi hár qanday shaxstan óziniń individual psixologiyalıq qásiyetleri menen ajralıp turadı. Bul psixologiyalıq processda xarakter mashqalasına tiykarǵı itibar beriledi. " Xarakter" sózi grekshe sózden alınǵan bolıp, " psixologiyalıq belgi" degen mánisti ańlatadı. Socialliq ómirde jasawshı hám miynet qılıp atırǵan hár qanday shaxs óziniń individual psixologiyalıq qásiyetleri menen basqa adamlardan ajralıp turadı jáne bul ayırmashılıqlar onıń xarakter qásiyetlerinde kórinetuǵın boladı. Sonday eken, xarakter ózgeshelikine barlıq individual insaniy ayrıqshalıqlardı kirgiziw múmkin emes. Mısalı, aqıl, yad turaqlılıǵın, kóriw keskinligi sıyaqlı individual psixologiyalıq ayrıqshalıqlar buǵan mısal bolıp tabıladı. Psixologiya salasında xarakterdiń hár qıylı tariyplerine qaramay, olar onıń tiykarǵı qásiyetlerin atap ótiwde izbe-iz. Mısalı, insannıń turpayı tipik usıllar, iskerlik hám qatnaslarda kórinetuǵın bolatuǵın turaqlı ayrıqshalıqlar kompleksi menen xarakterlenedi. Insannıń jámiyetke qatnası onıń tiykarǵı belgisi bolıp tabıladı. Psixologiyalıq xarakterdiń tiykarǵı ózgesheligi sonda, ol mudami iskerlikte, shaxstıń átirap -ortalıqqa hám adamlarǵa qatnasında kórinetuǵın boladı. Shaxstıń xarakterin anıqlawda insannıń mártlik, hújdanlıq, shın júrektenlik kórsetkenligi aytilmaydi, bálki bul shaxstıń márt, hadal, shın júrekten insan ekenligi, yaǵnıy insan xarakterindegi ayrıqshalıqlar shaxstıń ayriqshalıǵı aytıladı. Biraq barlıq ayrıqshalıqlardı insanǵa tán dep esaplaw múmkin emes, olar zárúrli hám turaqlı bolıwı kerek. Xarakter - insannıń ayriqsha hasası, ózegi. Xarakter, dıqqat orayında bolǵanı sıyaqlı, iskerlik, baylanıs hám bilim sub'ekti retinde insannıń eń zárúrli qásiyetlerin birlestiradi. Xarakter turmıs dawamında qáliplesedi hám waqıt ótiwi menen ózgeriwi múmkin. Xarakter minez-qulıqtıń mazmunı hám formasında, shaxs tárepinen gózlengen maqsetlerde jáne onı ámelge asırıw quralları yamasa usıllarında ańlatılıwı múmkin. Onıń qáliplesiwi, rawajlanıwı hám wazıypaların orınlawda insan xarakteri temperament menen tıǵız baylanıslı bolıp tabıladı. Psixologiyalıq izertlewlerde xarakter hám temperament arasındaǵı qatnaslarǵa salıstırǵanda dominant kózqarastan tórtew tiykarǵı kózqarastı ajıratıp kórsetiw múmkin: xarakter hám temperament uqsasligipsixologik bahalanadı. Xarakter hám temperament ushın ulıwma ózgeshelik - bul insannıń fiziologikalıq qásiyetlerine hám birinshi náwbette, nerv sistemasınıń túrine baylanıslılıq. Temperament minez- qulıqtıń proporcionallıǵı yamasa nomutanosibligi, affektning jıldamlıǵı yamasa sustligi hám basqalar sıyaqlı xarakterdiń táreplerin belgileydi. Biraq temperament xarakterdi aldınan belgilemeydi. Birdey temperament qásiyetlerine iye bolǵan adamlar pútkilley basqasha belgilerge ıyelewi múmkin. Temperament qásiyetleri xarakterdiń ayırım táreplerin qáliplestiriwge járdem beriwi yamasa tosqınlıq jasawı múmkin. 610 Aprel, 2025-Yil Psixologlar adamlar haqqında hámme zattı biliwedi degen shamaǵa kelsek, bul bórttirip aytılǵan gáp emes. Biraq, olar qatardaǵı adamlardan kóre kóp jaǵdaylardı tezirek túsiniwleri hám kóbirek bayqaǵısh bolıwları múmkin, sebebi psixologiyani úyrenetuǵın adamlar ápiwayı adamlarǵa salıstırǵanda júdá bayqaǵısh bolıwı múmkin. Biraq, barlıq pikirler múmkin bolǵan pikirler ekenligin umıtpań. Eger psixolog sizdi jaqsı tushunmayapman desa, bul haqıyqıy psixo