INGLIZ TILINI O‘QITISHDA TARJIMANING ROLI VA SAMARADORLIGI

Аннотация

Роль перевода в обучении английскому языку становится все более важной. В данной статье рассматриваются эффективные методы обучения языку с использованием перевода, анализируются его преимущества и ограничения. Также подчеркивается роль перевода в изучении грамматики, лексики и культурных различий. В исследовании рассматриваются способы развития коммуникативной компетенции учащихся спомощьюперевода. Ключевые слова: методика, перевод, лингводидактика, иностранный язык, коммуникативная компетенция,изучениеязыка. Kirish: Chet tilini o‘qitishda turli metodlar qo‘llaniladi, ulardan biri tarjima usulidir. Tarjima asrlar davomida lingvistik ko‘nikmalarni shakllantirish vositasi bo‘lib kelgan. Hozirgi kunda kommunikativ yondashuv ustunlik qilsa-da, tarjima til o‘rganishda muhim rol o‘ynashda davom etmoqda. Ushbu maqolada tarjimaning til o‘rgatishdagi ahamiyati, uning afzallik va kamchiliklari hamdasamarali qo‘llash usullari ko‘rib chiqiladi. Tarjimaning InglizTiliniO‘qitishdagi Ahamiyati. Tarjima usuli lingvodidaktikada ko‘p yillardan buyon qo‘llanilib kelinadi. U quyidagi jihatlari 370 bilanmuhim hisoblanadi: 1. Grammatik bilimlarni mustahkamlash – tarjima qilish jarayonida o‘quvchilar grammatik qoidalargae’tiborberib, til tuzilishiniyaxshiroq tushunadilar. Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 7,issue1,Aprel 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. 2.Leksik boylikni oshirish –tarjimaorqali yangi so‘zlarva iboralarni o‘rganish osonlashadi. 3. Madaniy tafovutlarni tushunish – tarjima qilinayotgan matn madaniy jihatdan muayyan kontekstga egabo‘lishimumkin. Bu esa o‘quvchilarning madaniy savodxonligini oshiradi. 4. Tushunish qobiliyatini rivojlantirish – matnni bir tildan ikkinchi tilga tarjima qilish jarayonida mantiqiytahlil qilish vakontekstual anglash qobiliyatlari shakllanadi. TarjimaMetodining Afzallikva Kamchiliklari. Afzalliklari:Tarjima o‘quvchilarga notanish so‘zlarni osonroq eslab qolishga yordam beradi. Til tizimini anglashga yordam beradi, ayniqsa grammatik qoidalarga mos tarjima qilish jarayonida. Til o‘rganishda qiyin bo‘lgan iboralar, frazeologizmlar va so‘z birikmalarini tushunishni osonlashtiradi. Kamchiliklari: O‘quvchilar tarjimaga haddan tashqari bog‘lanib qolishlari mumkin, bu esa bevositatilmuhitidaerkin so‘zlashuv ko‘nikmalarining sust rivojlanishiga sababbo‘ladi. Har bir so‘zning so‘zma-so‘z tarjima qilinishi ba’zan noto‘g‘ri tushunishlarga olib kelishi mumkin. Chettilidafikrlash qobiliyatini shakllantirishgasalbiy ta’sirko‘rsatishi mumkin. Tarjimaning Samarali Qo‘llashUsullari: Tarjima metodini samarali qo‘llash uchun o‘qituvchilar o‘quvchilarning ehtiyojlari, til darajasi va darsning maqsadini hisobga olishlari lozim. Quyida tarjimani chet tilini o‘qitishda samarali tatbiqetishning birnecha usullari keltirilgan. 1.Kontekstual tarjima. Bu usul so‘z va iboralarni izolyatsiyada emas, balki jumla yoki paragraf ichida tarjima qilishga asoslanadi. O‘quvchilar so‘zning faqat lug‘aviy ma’nosini emas, balki uning matn ichida qanday ishlatilishini ham tushunadilar. Misol uchun, "take off" iborasi "olib tashlash" yoki "samolyot uchib ketishi" kabi turlicha ma’noga ega bo‘lishi mumkin. Bu yondashuv tarjimaning faqat so‘zma-so‘zemas, balki kontekstga asoslangan holdabajarilishini ta’minlaydi. Amaliyot: Matndan ajratib olingan iboralar yoki so‘zlarning tarjimasini emas, balki ularning jumladagi umumiy mazmunini tushuntirish topshiriqlari beriladi. O‘quvchilar so‘z yoki iboralarning bir necha kontekstlarda qanday ishlatilishini taqqoslaydi va ularning tarjimasini muhokamaqiladi. 371 2.Interfaol tarjimamashqlari. Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 7,issue1,Aprel 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. Tarjima jarayoni faqat individual ish bo‘lishi shart emas, aksincha, uni interfaol usullar bilan boyitish mumkin. Bu o‘quvchilarning o‘zaro hamkorlikda ishlashiga va chet tilida faol muloqot qilishiga imkon beradi. Amaliyot: Juftliklarda yoki kichik guruhlarda ishlash. Masalan, bitta o‘quvchi matnni o‘qib, tarjimavariantini taklifqiladi, ikkinchisiesa tuzatishlarkiritadi vamuhokama qiladi. Har bir guruh o‘z tarjimasini sinfga taqdim etadi va o‘qituvchi to‘g‘ri yoki yaxshiroq variantlarni tushuntiradi. O‘quvchilarga ayni matnni turli uslub va kontekstlarda tarjima qilish topshiriladi (masalan, badiiy, rasmiy yoki norasmiy uslubda). 3.Qo‘shmatarjimausuli. Bu usulda o‘qituvchi va o‘quvchilar tarjimani birgalikda amalga oshiradilar. O‘qituvchi o‘quvchilarga o‘z fikrlarini mustaqil ifodalashga imkon beradi, lekin zarur paytda tuzatishlar kiritadi. Amaliyot: Matnning harbir jumlasisinfbilan birgalikda tarjimaqilinadi va muhokamaqilinadi. O‘quvchilar matn tarjimasining turli variantlarini