KOMMUNAL XIZMALAR KO’RSATISH SOHASIDAGI QONUNLARNING IJRO ETILISHI USTIDAN PROKUROR NAZORATI SAMARADORLIGINI OSHIRISH YO‘LLARI

Аннотация

The article examines certain issues in the field of housing and communal services. The author highlights the importance of overseeing the enforcement of laws in this area. Particularattention is also given to therole ofthe prosecutor in the housing and communal sector —ensuring citizens’ housingrights. Key words: Prosecutor, housing and communal services sector, oversight, violation, utility services. O‘zbekiston Respublikasi Prokuratura to‘g‘risidagi Qonunning 22-moddasi 1-qismiga muvofiq, qonunlarijrosi ustidannazorat prokurorning muhim vakompleks vakolatlaridan biridir. V.D.Lomovskiyning fikricha, “prokuror tekshiruvi – bu Prokuratura to‘g‘risidagi Qonun bilan tartibga solingan holda prokuror tomonidan qonun buzilishi holatlarini aniqlash (o‘rganish), bu buzilishlarga yo‘l qo‘ygan shaxslarni, shuningdek muhim ahamiyatga ega bo‘lgan boshqa fakt va holatlarni aniqlash maqsadida amalga oshiriladigan prokuror nazorati harakatlarining 588 yig‘indisidir; bu harakatlar huquqbuzarliklarning xarakteriga qarab amalga oshiriladi va oxir- Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 7,issue1,Aprel 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. oqibatda buzilgan huquqlarni tiklash yoki qonun buzilishining oldini olish, yoxud bunday buzilishlarningmavjud emasligini aniqlash bo‘yicha qaror qabul qilishbilan yakunlanadi1”. V.B. Yastrebov esa shunday deydi: “prokuratura organlarining qonunlar va huquqiy hujjatlar qonuniyligini nazorat qilish yo‘nalishidagi barcha faoliyati, aslida, prokuror tekshiruvlarining samaradorligini ta’minlashgabo‘ysundirilgan”2. Yuqoridagi mualliflarning fikrlariga qo‘shilgan holda, tadqiqotchi quyidagicha xulosa qiladi: “tekshiruv — bu prokurorlar tomonidan o‘z vakolati doirasida, ular nazorat qiladigan organlar va boshqa shaxslarga nisbatan o‘tkaziladigan tadbirlar yig‘indisi bo‘lib, ularning faoliyati (amalga oshirilgan harakatlar, harakatsizlik, qabul qilingan qarorlar, chiqarilgan huquqiy hujjatlar) mazmunini O‘zbekiston Respublikasi hududida amal qilayotgan Konstitutsiya va qonunlargamuvofiqligi nuqtainazaridan baholashga qaratilgan”. Prokuror tekshiruv o‘tkazish jarayonida, bir tomondan, prokuraturaga kelib tushgan axborot manbasida keltirilgan dalillar doirasini tekshirish zarurati bilan bog‘liq bo‘lsa, boshqa tomondan, agar tekshiruv tadbirlari o‘tkazilishi davomida ilgari noma’lum bo‘lgan, nazorat ostidagi obyektda qonun buzilishlarini tasdiqlovchi yangi holatlar aniqlansa, prokuror ularni e’tiborsiz qoldirishga haqli emas. Chunki bu holat “Prokuratura to‘g‘risida”gi Qonunning 1- moddasi 2-bandidabelgilangan prokuror faoliyatining maqsadi vamazmuniga zidbo‘ladi. Shu munosabat bilan A.Y.Vinokurovning haqli fikricha, “nazoratchilik tekshiruvini amalga oshirishtartib-taomillarini yanada qat’iyroq tartibga solish zarurati dolzarb hisoblanadi”3. Xususan, prokurorlarga qonunlarning ijro etilishini nazorat qilishni tashkil etish va amalga oshirishda, prokurorning talabiga binoan statistik va boshqa ma’lumotlar, ma’lumotnomalar, hujjatlar, boshqa materiallar hamda ularning nusxalarini taqdim etish muddati belgilanayotganda asosiy mezonsifatida asoslilik tamoyilidan kelib chiqish belgilangan. Prokuror talabi ijrosining bir kundan kam muddatda belgilanishi faqatgina fuqarolarning hayoti va sog‘lig‘iga, atrof-muhitga, davlat xavfsizligiga, jismoniy va yuridik shaxslar mulkiga, davlat yoki mahalliy mulkka zarar yetish xavfi mavjud bo‘lsa, shuningdek, tabiiy yoki texnogen favquloddaholatlar yuzaga kelganda yo‘l qo‘yiladi. Tekshiruvning o‘zi esa 20 ish kunidan oshmasligi kerak. Ushbu muddat faqat bir marta, prokuror yoki uning o‘rinbosari qarori bilan yana 20 ish kuniga uzaytirilishi mumkin. Keyingi uzaytirish haqidaqarorni esa faqat yuqori turuvchi prokuror yoki uning o‘rinbosari qabul qilishimumkin. Tekshiruv muddatining uzaytirilishi (to‘xtatilishi yoki qayta tiklanishi) haqida tekshirilayotgan organ (tashkilot) rahbari yoki vakolatli vakiliga xabar qilinadi. Shuningdek, rahbarlar yoki ularning vakillari tekshiruv yakunlangandan keyin 10kunichidatekshiruv ma’lumotnomasi bilantanishish huquqiga ega. Prokurorlar tomonidan o‘tkaziladigan kompleks tekshiruvlar doirasida, ayniqsa, xo‘jalik yurituvchi subyektlarga nisbatan rejalashtirilmagan tekshiruvlarini o‘tkazishning qonuniyligi va mansabdor shaxslarning o‘z vakolatlarini bajarayotganda korrupsiyaviy omillar mavjudligi nuqtainazaridan baholanishigaalohida e’tiborqaratilishilozim. 1ЛомовскийВ.Д.Прокурорскаяпроверка:учеб.пособие.Тверь:Твер.гос.ун-т,1993.С.6. 2ЯстребовВ.Б.Надзорзаисполнениемзаконовизаконностьюправовыхактов//Настольнаякнига 589 прокурора,/подред.С.И.Герасимова,М.,2002.С.221. 3Прокурорскийнадзор:учебникдлявузов/О.С.Капинусидр.подобщ.ред.О.С.Капинус;науч.ред.А.Ю. Винокуров.М.:Юрайт.2013.С.175. Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 7,issue1,Aprel 2025 https://worldlyj