UMUMIY O‘RTA TA’LIM MUASSASA O‘QUVChILARIDA TEXNOLOGIYА DARSIGA KOMPETENSIYАNI SHAKILLANTIRISH.

Аннотация

Ushbu maqolada umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida o‘quvchilarda texnologiya darsiga kompetensiyani o‘yg‘otish va xozirgi kunda xalq ta’limi tizimiga ta’lim muassasalarda texnalogiya darsiga katta e’tibor berilishining dolzarb muammolari yoritilgan. Shuningdek, xozirgi professional la’limda texnalogiya fanini xozirgi davrida rivojlanishi va texnalogiyani o‘qitishning zamonaviytizimidagi ahamiyati, o‘ziga xosligi bayon etilgan. Kalitso‘zlar: Kompetensiya,pozitsiya,tamoyil, texnologiya. Annotatsiya: В данной государстве освещены актуальные проблемы обучения компетентности обучающихся на уроках технологий в общеобразовательных средних учебных заведениях и уделено большое внимание урокам технологий в образовательных учреждениях в системе народного образования года. Также описывается важность и уникальность современной системы технологического образования и развитие науки технологиивсовременномпрофессиональном образовании. Ключевые слова: Компетенция,позиция,принцип,технология Annotation: This article highlights the current problems of teaching students' competence in technology lessons in secondary schools and pays much attention to technology lessons in educational institutions in the public education system today. It also describes the importance and uniqueness of the modern system of technological education and the development of science andtechnology in modern vocational education. Keywords:Competence, position,principle, technology Inson o‘z hayotida shaxsiy, ijtimoiy, iqtisodiy va kasbiy munosabatlarga kirishishi, jamiyatda o‘z o‘rnini egallashi, duch keladigan muammolarning yechimini hal etishi, eng muhimi, o‘z sohasi, kasbi bo‘yicha raqobatbardosh bo‘lishi uchun zarur bo‘lgan tayanch kompetensiyalarga ega bo‘lishi lozim. Bundan tashqari, ta’limda har bir o‘quv fanini o‘zlashtirish jarayonida o‘quvchilarda, shu fanning o‘ziga xosligi, mazmunidan kelib chiqqan holda, sohaga tegishli xususiy kompetensiyalar ham shakllantiriladi. O‘zbekiston Respublikasida ta’limning uzluksizligi, barkamol shaxsni tarbiyalashga yo‘naltirilganligidan kelib chiqqan holda, umumiy o‘rta, o‘rtamaxsus, kasb-hunar talimidao‘qitiladigan umuta’lim fanlari mazmunining izchilligini 449 ta’minlash maqsadida tayanch kompetensiyalar hamda har bir o‘quv fani mazmunidan kelib chiqqan holdaxususiy kompetensiyalar belgilandi. (1) Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 6,issue2,Mart 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. Kompetensiya nima degani? Kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan ta’lim – o‘quvchilarning egallangan bilim, ko‘nikma va malakalarini o‘z shaxsiy, kasbiy va ijtimoiy faoliyatlarida amaliy qo‘llay olish imkoniyatidir. Kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan ta’lim o‘quvchilarda mustaqillik, faol fuqarolik pozitsiyasiga ega bo‘lish, tashabbuskorlik, mediaresurslar va axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan o‘z faoliyatida oqilona foydalana olish, ongli ravishda kasb-hunar tanlash, sog‘lom raqobat hamda umummadaniy ko‘nikmalarini shakllantiradi. O‘zbekiston Respublikasida ta’limning uzluksizligi, barkamol shaxsni tarbiyalashga yo‘naltirilganligidan kelib chiqqan holda, umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar talimida o‘qitiladigan umuta’lim fanlari mazmunining izchilligini ta’minlash maqsadida tayanch kompetensiyalar hamda har bir o‘quv fani mazmunidan kelib chiqqan holda xususiy kompetensiyalar belgilandi. “Mamlakatimizda ko‘plab yangi bog‘chalar, maktab va oliygohlar barpo etilmoqda. Ta’lim-tarbiya va ilm-fan muassasalarining moddiy-texnik bazasi, kadrlar salohiyati mustahkamlanmoqda. Darslik va o‘quv qo‘llanmalarining yangi avlodi yaratilmoqda. Soha xodimlarining mashaqqatli mehnatini munosib qadrlash va rag‘batlantirish doimiy e’tiborimizmarkazidabo‘lib kelmoqda. Lekin umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida texnologiya darsiga etibor biz yuqorida takidlagandek emas deb o‘ylayman. Xozirgi vaqitda voyaga yetmaganlar o‘rtasida bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etmaganligi, biror qiziqarli bepul to‘garaklarga jalb qilmaganligi sababli xar–hil ko‘ngilsiz voqiyalar sodir bo‘lishi extimoldan nari emas. Bunga asosiy sabab o‘quvchi yoshlarni o‘zibo‘larmonligiga tashlab qo‘yganligimizdandir. Xozirgi kunda biror kor hol bo‘lib o‘spirin yoshlar o‘rtasida janjal bo‘lsa ularni bu xolga tushushiga bandligi ta’minlamaganligini va bir nechta to‘garaklarga jalb qilinmaganligi ro‘kach qilinadi. Umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida tehnalogiya honalarini rivojlantirmas ekanmiz texnalogiya darsiga o‘quvchilarda kompetensiyani uyg‘ota olmaymiz. Agarda doimiy ravishda yaxshi bohoga o‘qimagan o‘quvchilarni ota-onasi bilan tushuntirish ishlarini olib borilsa, a’lochi o‘quvchilarga biriktirilib qo‘yilsa, yaxshi o‘zlashtira olmagan o‘quvchilar bilan individual shug‘ilanishsa, kerakli bo‘lgan kasblarga yo‘naltirish to‘garaklari bepul tashkil etilsa ko‘ngilsiz bo‘ladigan xodisalarni oldini