ИЗУЧЕНИЕ ЭНТОМОФАУНЫ ПОЛЕЗНЫХ НАСЕКОМЫХ

Аннотация

This thesis studies the importance of insects in nature, the beneficial effects of beneficial insects in their fauna on agricultural crops. In recent years, the method of breeding entomophages in room conditions on artificial feed and then releasing them against pests in the field has been widely used. Currently, entomophages widely used in the biological protection of agricultural crops include: common goldfish (Chrysopa carnea Stephens, 1836), insects belonging to the genus Trichogramma, and gabbrobracones from the family Chrysopidae of the order Neuroptera. Their advantage is that they can be bred in special laboratory conditions throughout the year. Keywords: tixogramma, poaching parasite, goldeneye, khankizi, gabbropoaching. Language: Uzbek Citation: Muhtorova , I. (2025). STUDY OF THE ENTOMOFAUNA OF BENEFICIAL INSECTS. Universal International Scientific Journal, 2(4), 185–189. Retrieved from https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1545 Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.15310659 Copyright © 2025 by author(s) and Scientific Research Publishing Inc. This work is licensed under the Creative Commons Attribution International License (CC BY 4.0). http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Trixogramma (Trichogramma) — xivchini ikki boʻgʻimli. Erkaklari qishloq xoʻjaligiga zarar keltiruvchi xavfli koʻpincha qanotsiz yoki qanoti zararkunandalar bilan oziqlanuvchi soddalashgan. Trixogramma polifag boʻlib, hasharot hisoblanadi. Tunlam kapalagining 200 ga yaqin turdagi hasharot tuxumini tuxumlarini yoʻqotishda asosiy biologik zararlaydi. Trixogrammalardan vosita sifatida ishlatiladi. Tanasining hasharotlarga (tunlamlar, parvonalar, uzunligi 0,3-0,9 mm. Trixogrammaning odimchilar va boshqalar) qarshi kurashda qisqa qanotli va qanotsiz turlari mavjud. foydalaniladi. Maxsus biolaboratoriyalarda Moʻylovi 5-9 boʻgʻimli, qanotlari keng koʻproq pintoi Voegele turi koʻpaytiriladi. hoshiyali, oldingi qanotlari qisqa shokilali. Dalalardagi kemiruvchi tunlamlarga qarshi Orqa juft qanotlari ingichka. uch marta har gektariga 200 ming donadan Urgʻochisining moʻylovi qisqa, bir halqali, 186 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2025, 2(4) yetuk trixogramma tarqatish tavsiya etiladi vittata W. koʻp uchraydi. Tanasi och yashil, [6; 12-16 b.]. kuzlari tillarang, sadafeimon yoki Brakonidlar (Braconidae) - kamalaksimon tovlanuvchi qanotlari tanasining uzunligi 5-15 mm. Qornining yoyilganda 19-50 mm. Moʻylovi dastlabki 3 boʻgʻimi (segmenti) kalta, choʻtkasimon, peshonasi tekis. Ingichka baʼzan birinchisi bir oz uzunroq. Oyoqlari, dastali och yashil, tuxumini oʻsimlikka odatda ixcham, boldirida pixi bor, yopishtirib qoʻyadi. Lichinkasi tigiz, old va oʻtirgʻich yoki poyasimon qorinli; 2-3 orqa tomoni ingichka, koʻkrak oyoqlari boʻgʻimlari oʻzaro harakatsiz birikkan. yaxshi rivojlangan. Gʻumbagi ochiq tipda, Qattiq qanotlilar, tangaqanotlilar, rangi yashil. Oltinkoʻzning lichinkalari tengqanotlilar turkumi vakillarida yirtqich hayot kechirib, ular juda xoʻra va parazitlik bilan hayot kechiradi. nihoyatda harakatchan. Ular polifag (ozuqa Brakanidlarning koʻpgina turlari turi koʻp). Lichinkasi 3000 tagacha bit, qandalalar, qoʻngazlar, kapalaklar, oʻrgimchakkana va zararkunanda tunlam arrakashlar, chumolilar va pashshalarning tuxumlarini yoʻq qilishi mumkin. Yetuk ichki parazitidir. Voyaga yetgan gul nektari hasharot fazasida, kamdan-kam gʻumbak yoki soʻruvchi hasharotlarning chiqindilari xolida qishlaydi. Qishlovdan mart oxiri- (shirasimon suyuklik) bilan oziqlanadi. aprel boshlarida, sutkalik oʻrtacha harorat Katta yoshdagi lichinkasi xoʻjayin qurtida 10-11°C boʻlganda chiqadi. Tuxumini qishlaydi. Yilda 5-6 avlod beradi. oʻsimlikning bargi va boshqa qismlariga Brakanidlarning koʻpchiligi serpusht (1000 bittadan yoki toʻp qilib qoʻyadi. Urgʻochisi tagacha tuxum qoʻyadi). Oʻrta Osiyoning bir kunda 65 ta hayoti davomida esa 500- sugʻoriladigan dehqonchilik mintaqasida 750 tagacha tuxum qoʻyadi. Dehqonlik Brakanidlarning Apanteles congestus mintaqalarida yashaydigan Oltinkoʻzning (Nees, 1834), Aleiodes dimidiatus asosiy turlari 4-5 avlod beradi. Paxta (Spinola, 1808), Microplitis spectabilis dalalari agrobiotsenozida gʻoʻza va boshqa (Haliday, 1834), Macrocentrus collaris qishloq xoʻjaligi zararkunandalarini yoʻq (Spinola, 1808), Habrobracon hebetor qiluvchi etnomofaglar sifatida katta (Say, 1836) va boshqa turlari tarqalgan. ahamiyatga ega. Oʻsimliklarni Brakonidlarda koʻpgina vakillaridan zararkunanda hasharotlardan ximoya zararkunanda hasharotlarga qarshi biologik qilishda qoʻllash uchun laboratoriya kurashda keng foydalaniladi [4; 122-128 sharoitida, tabiiy va sunʼiy ozuqa muhitida b.]. koʻpaytirish usuli ishlab chiqilgan [3; 225 - Oltinkoʻzlar (Chrysopidae) - Oʻrta 230 b.]. Osiyo faunasida 24 turi tarqalgan. Xonqizi (Cocinellf septempunctata) Oʻzbekistonda Chrysoperla carnea - tanasi yumaloqlashgan va yelka qismi (Stephens, 1836), Ch. albolineata L. va Ch. qavariq. Kattaligi 8 mmgacha. Tanasi