CHAKKA-PASTKI JAGʼ BOʼGʼIMI DISFUNKTSIYASINI QISMAN TISHSIZLIK PATOLOGIYASIDA DAVOLASH VA PROFILAKTIKASI

Аннотация

Temporomandibular joint dysfunction (TMJD) is a disorder in which the jaw bones move or work together improperly. This condition can disrupt the patient's facial expression, communication, and overall oral function. Edentulous pathology is a problem associated with the absence of teeth or the loosening of several of them, which reduces the number of teeth in a person's oral cavity, while placing a high load on the temporomandibular joint. Keywords: Temporomandibular joint, teeth, prosthesis, edentulism, dysfunction, prevention, treatment. ЛЕЧЕНИЕ И ПРОФИЛАКТИКА ДИСФУНКЦИИ ВИСОЧНО- НИЖНЕЧЕЛЮСТНОГО СУСТАВА ПРИ ПАТОЛОГИИ ЧАСТИЧНОЙ АДЕНТИИ Аннотация. Дисфункция височно-нижнечелюстного сустава (ВНЧС) относится к проблемам, связанным с неправильным перемещением или совместной работой челюстных костей относительно друг друга. Это состояние может нарушить выражение лица пациента, его коммуникацию и полноценную функцию рта. Адентия — это проблема, связанная с отсутствием зубов или расшатыванием нескольких из них, что приводит к уменьшению количества зубов во рту человека, а также к высокой нагрузке на височно-нижнечелюстной сустав. Ключевые слова: Височно-нижнечелюстной сустав, зубы, протезирование, адентия, дисфункция, профилактика, лечение. 1699 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 Tishsizlikning kuzatilishi va CPJBning rivojlanishi orasidagi o‘zaro bog‘liqlikni aniqlash, uni zamonaviy diagnostika va davolash usullarini qo‘llash orqali eng yaxshi natijalar olish maqsadida ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda. 1. Chakka-pastki jagʼ boʼgʼimi disfunktsiyasining etiologiyasi va patogenezi Chakka-pastki jagʼ boʼgʼimi disfunktsiyasining bir nechta sabablaridan biri bo‘lib, u asosan tishsizlik bilan bog‘liq patologiyalarda paydo bo‘ladi. CPJB disfunktsiyasi ko‘pincha quyidagi omillar tufayli yuzaga keladi:  Tishlarning yo‘qligi: Tishlarning yo‘qligi bo‘yicha yuzaga kelgan bo‘shliqlar, og‘izdagi normal muloqot va funktsiyalarni buzadi, bu esa jagʼ bo‘g‘imining notekis ishlashiga olib keladi.  O‘tkir tishlar va protezlar: Ba’zan tishlarning o‘rnatilishi yoki protezlarning noto‘g‘ri joylashuvi, chakka-pastki jagʼ bo‘g‘imiga qo‘shimcha yukni keltiradi.  Jismoniy yoki psixologik omillar: Stress, miyada paydo bo‘ladigan tarangliklar, asab tizimining buzilishlari CPJB disfunktsiyasining rivojlanishiga olib kelishi mumkin. Patogenezi shundan iboratki, tishsizlik natijasida og‘izning mehanik muvozanati buziladi, bu esa o‘z navbatida chakka-pastki jagʼ bo‘g‘imida beqarorlikni yuzaga keltiradi. Jagʼning va chakka suyaklarining normal faoliyatini ta’minlash uchun tishlarning aniq va barqaror joylashuvi muhimdir. 2. Tishsizlik patologiyasida diagnostika usullari Tishsizlik patologiyasining diagnostikasi og‘iz va jagʼ bo‘g‘imi disfunktsiyalarini aniqlashda muhim o‘rin tutadi. CPJB disfunktsiyasini tahlil qilishda quyidagi usullar qo‘llaniladi:  Anamnez va klinik tekshiruv: Bemorning og‘iz va jagʼ bo‘g‘imidagi og‘riq, chayqalish, bosh aylanishi yoki boshqa noxush his-tuyg‘ular haqida so‘rovlar o‘tkaziladi.  Radiografiya va rentgenografiya: Bo‘g‘imning holatini va tishsizlikning miqdori va joylashishini aniqlash uchun rentgen tasvirlari ishlatiladi.  TMJ (temporomandibular joint) ultratovushli tekshiruvi: Chakka-pastki jagʼ bo‘g‘imi holatini aniqlashda ultratovush tekshiruvi yordam beradi.  Tishlarning bittasini qayta o‘rganish va protezlashtirishning dastlabki bosqichlari: Tishlar va bo‘g‘imning holatini yanada yaxshilash uchun maxsus diagnostika usullari qo‘llaniladi. 3. Davolash usullari Chakka-pastki jagʼ boʼg‘imi disfunktsiyasini davolash uchun tishsizlikni tuzatish va bo‘g‘imning mehanik ish faoliyatini tiklash kerak. Davolashning asosiy yo‘nalishlari quyidagilar:  Konservativ davolash: 1700 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 o Medikamentoz davolash: Og‘riqni kamaytirish uchun analgetiklar, yallig‘lanishga qarshi dori-darmonlar. o Fizioterapiya: Tishsizlik va bo‘g‘imni tiklashda fizioterapevtik muolajalar, shu jumladan, elektroterapiya, massaj va harakat terapiyasi. o Konsultatsiya va psixologik yordam: Stressni kamaytirish, asab tizimining normallashtirilishi uchun psixologik yordam.  Xirurgik davolash: o Tish protezlari va implantlarni o‘rnatish. o Chakka-pastki jagʼ bo‘g‘imining tuzilishini yaxshilash uchun bo‘g‘imni operatsion qayta tiklash.  Funksional davolash: o Tishlarni qayta tiklash: Protezlashtirish va ortodontik muolajalar orqali tishlarning normallanishi. o Bo‘g‘imni tiklash uchun maxsus apparatlar: Tish va jagʼ bo‘g‘imi o‘rtasidagi muvozanatni tiklash uchun individual tayyorlangan plastinkalar yoki boshqa qurilmalar qo‘llaniladi. 4. Profilaktika Tishsizlik va chakka-pastki jagʼ bo‘g‘imi disfunktsiyasining oldini olish uchun profilaktik chora-tadbirlar quyidagilarni o‘z ichiga oladi:  Tishlarni saqlash va muntazam parvarishlash: Tishlarni muntazam ravishda tozalash va tish shifokoriga vaqtida murojaat qilish.  Tish protezlarini o‘rnatish: Tish yo‘qotilganida protezl